Op een zeker moment wint de ideologische kloof het van geduld

PvdA-leider Diederik Samsom verlaat vrijdag het Ministerie van Algemene Zaken nadat beraad tussen VVD en PvdA over de opvang van illegalen voorlopig is stilgelegd.Beeld anp

Allemaal roepen ze in het openbaar dat ze vertrouwen hebben in het voortbestaan van het kabinet. Toch zitten de kopstukken van VVD en PvdA al dagen om de tafel om een oplossing te bedenken voor de opvang van illegalen. Zonder succes, maandag vergaderen ze verder over de opvang die de Raad van Europa verlangt. "We zijn heel rustig aan het nadenken", zei vicepremier Lodewijk Asscher gisteren na afloop van het zoveelste overleg op het Torentje. Waarom heeft de coalitie juist voor deze kwestie zoveel tijd nodig?

Met een blik in de achteruitkijkspiegel is het goed te verklaren. Het asielbeleid zit al sinds het aantreden van het tweede kabinet-Rutte als een zeurende kiezel in de schoen. Coalitiepartijen VVD en PvdA denken daar zo fundamenteel anders over dat het ze steeds weer lukt om tegen nieuwe splijtzwammen aan te lopen. Veel is in stilte gesust, maar het crisisoverleg van deze week maakt de verschillen weer duidelijk zichtbaar.

Strafbaarstelling illegaal verblijf
Het begint in 2012 al met het door de PvdA vurig gewenste kinderpardon. De partij krijgt die toezegging, maar de vreugde daarover verdwijnt al snel door de onvrede over die andere afspraak: de door de VVD vurig gewenste strafbaarstelling van illegaal verblijf. De emoties hierover lopen hoog op bij de PvdA-achterban, afdelingen keren zich ertegen.

Als die strafbaarstelling na lang dubben uiteindelijk door de PvdA wordt geruild voor lastenverlichting, zitten de sociaaldemocraten al weer met een volgend probleem in de maag. Duidelijk is dat een flink aantal kinderen net niet aan de kinderpardonvoorwaarden voldoet. Ze waren net te oud of wel in beeld bij gemeenten, maar niet bij het Rijk. Komt goed, belooft Samsom, die opnieuw moet varen op de VVD.

VVD knarsetandt
Nou begint het op asielgebied voor de VVD ook niet soepel. Binnen een half jaar moet staatssecretaris Fred Teeven (VVD, veiligheid en justitie) zich redden uit een netelig debat na de zelfdoding van een Russische asielzoeker in een cel waar hij niet in hoorde te zitten. Met de belofte een humaner asielbeleid te voeren, neemt de PvdA genoegen - die belofte kunnen ze hem nog vaak nadragen - maar de VVD knarsetandt.

En dan zijn er nog talloze andere kwesties. Zo voert de oppositie de druk op de PvdA op om extra Syrische vluchtelingen op te vangen. Ook is er gesteggel over opvang van asielgezinnen in het detentiecentrum op Schiphol. En nu dus over opvang van illegalen, iets wat de Raad van Europa Nederland al anderhalf jaar gebiedt te doen. Tot groot ongenoegen van de VVD.

Dynamiet onder het kabinet
Het zijn twistpunten die relatief weinig mensen raken en waarmee relatief weinig geld gemoeid is. Zeker in vergelijking met de grote hervormingen die het kabinet de afgelopen jaren heeft doorgevoerd, waarbij toch ook de nodige ideologische verschillen overbrugd moesten worden. Dat de opvang van illegalen de kopstukken van de coalitie desondanks al dagen bezighoudt, is veelzeggend. Het is precies waar het dynamiet onder het kabinet zit.

Want over pensioenen, woningmarkt en zorg worden VVD en PvdA het wel eens. Daar zit de druk van het landsbelang achter, het moet de schatkist geld besparen of opleveren of de EU hijgt in de nek. Bij asielzaken ligt dat anders, en bij deze zaak al helemaal. Hier gaat het louter om principes. En die liggen bij de partijen op dit terrein mijlenver uiteen.

Ideologische kloof
Waar de VVD vindt dat de staat illegalen niet moet pamperen, vindt de PvdA onderdak voor iedereen niet meer dan normaal. Wie je ook bent, wat je ook doet of laat. Een ideologische kloof die alleen met veel woorden lijkt te kunnen worden overbrugd. Nu het eerder in de week niet is gelukt om tot een oplossing te komen, nemen de partijen de tijd. Een deadline is er immers niet. Maar er komt een moment dat de ideologische kloof het wint van het geduld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden