Op een holletje naar EU-top

Het is erop of eronder voor de EU-grondwet. Morgen laten de landen elkaar hun kaarten zien, die eind volgende week worden uitgespeeld.

Voor het Nederlandse kabinet staat er veel op het spel. Premier Balkenende, dezelfde die in oktober 2004 tevreden zijn handtekening zette onder de EU-grondwet, probeert nu zijn EU-collega’s te overtuigen dat je Europa ook kunt verbeteren zonder die grondwet.

Een van zijn grootste tegenstanders is de Spaanse premier Zapatero, informeel aanvoerder van de achttien landen die de grondwet overeind willen houden.

Nederland hoort bij een kleine minderheid van ’minimalen’, Spanje bij de meerderheid van ’maximalen’. Maar tussen die twee kampen loopt geen rechte frontlijn. Onderling zijn er verschillen die nog nauwelijks aan de oppervlakte zijn gekomen. Bovendien willen Polen en Tsjechië een heel ander front openen, en botsen daarmee op minimalen én maximalen.

Op het laatste moment vliegen de hoofdrolspelers nog door Europa om hun positie te versterken. De vluchtschema’s weerspiegelen het kronkelige front.

Balkenende was gisteren bij EU-voorzitter Merkel in Duitsland, vandaag is hij in Parijs bij Sarkozy, ook een minimaal. De maximaal Zapatero was ook bij Merkel en hij ging nog even langs bij de lastige gebroeders Kaczynski in Polen. Morgen krijgt Merkel nog bezoek van de Tsjech Topolanek en dan gaat ze naar de Luxemburger Juncker, een maximale medestander van Zapatero. Diezelfde avond komen de 27 ministers van buitenlandse zaken in Luxemburg bij elkaar. Zij zullen voor het eerst van elkaar horen wat ze met die grondwet willen.

Voor het eerst! Hoe is dat mogelijk? Twee jaar na de Franse en Nederlandse nee’s weten de EU-landen nog steeds niet wie wat wil. Twee jaar lang hebben ze sip zitten kijken. Twee jaar lang hebben ze ach en wee over de toekomst van Europa geroepen. Reflectie, heette dat.

„Alleen Angela Merkel heeft het overzicht”, zegt een diplomaat in Brussel. „Zij heeft met iedereen afzonderlijk gepraat en zij heeft het complete plaatje. Pas zondagavond krijgen we dat allemaal te zien.”

Duidelijk is wel dat de tegenstellingen nauwelijks te overbruggen zijn. Daarvoor zijn de uitgangspunten te verschillend. Beide partijen willen wel allerlei compromissen die destijds voor de grondwet zijn gesloten, in ere houden. Maar Polen valt uitgerekend het moeilijkste compromis aan: het stemgewicht van de afzonderlijke landen. Polen wil bijna even zwaar wegen in de besluitvorming als het grote Duitsland.

Als de EU-ministers morgenavond het beeld compleet hebben, zullen ze razendsnel hun plan moeten trekken. Want donderdag al begint de EU-top waarop de regeringsleiders de principiële beslissingen moeten nemen. Na twee jaar stilstand wordt het nu hollen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden