Op een berg van schuld (2)

Wat is dat toch met onze fascinatie voor 'plaatsen waar het gebeurde'? Wat deden we hier op de Obersalzberg, in het zuidoosten van Beieren, waar de nazikopstukken hun ijskoude idylle bouwden die de Amerikanen later 'Hitler's Holiday Camp' noemden? Vrijwel alle sporen ervan zijn verwijderd, alleen het uitzicht op de omliggende bergen is gebleven.

De benaming holiday camp was trouwens misleidend, juister is het deze berg te beschrijven als een tweede, sinister hoofdkwartier van het naziregime - Hitler bracht er bijna een derde van zijn 12-jarige bewind door. We betrokken voor een nacht op de berg het Intercontinental. Een schitterend hotel. Toen het in 2005 geopend werd, stroomden de media in groten getale toe. Niet zozeer om de ligging en de architectuur te bewonderen, maar vooral vanwege de geschiedenis van de plaats waarop het hotel gebouwd was: op deze bergkam stonden de vakantiehuizen van Martin Bormann en Hermann Göring.

De opening van het hotel was, na de oorlog en na het vijftig jaar durende verblijf van het Amerikaanse leger op de berg, de bezegeling van de nieuwe richting die de Beierse regering was ingeslagen: men wilde de berg een nieuwe bestemming geven - voor een wat exclusiever toerisme. Vanaf het hotel gaat een skilift naar beneden, naar een golfbaan - die de Amerikanen hebben aangelegd op de velden van Bormanns modelboerderij.

Vanaf de huizen van Bormann en Göring was het vijf minuten gaans naar Hitlers Berghof, het gespierde buitenverblijf van de Führer, net voorbij dat andere hotel, de vooroorlogse Gasthof Zum Türken, in oud-Beierse stijl gebouwd. Het werd in de jaren dertig geconfisqueerd door Bormann, die er een wachtbataljon van de SS, ter beveiliging van Hitler, in onder bracht.

Het staat er nog steeds, zie foto, de familie van de vooroorlogse eigenaar kreeg het na 1945 weer in handen. Het is weer een hotel, compleet nog met wachthuis. Het terrein naast Zum Türken evenwel, de plaats waar de Berghof stond, is herschapen in een helling, beplant met naaldbomen. Maar ook dan gaat die fascinatie niet weg. In het onvolprezen naslagwerk 'Die tödliche Utopie'dat in het documentatiecentrum op de berg te koop is, staat een huiveringwekkende passage over een avond in de Berghof. De avond dat Henriette von Schirach, vrouw van de Gauleiter van Wenen en sinds haar jeugd vertrouwelinge van Hitler, het waagde een taboe te doorbreken. Ze sprak, na een dubbele cognac om zich moed in te drinken, over een voorval waarover ze ontdaan was. Vanuit het raam van haar Amsterdamse hotelkamer was ze toevallig getuige geweest van de nachtelijke deportatie van Nederlandse Joden.

"Maar het waren vrouwen", zei ze tegen Hitler, "arme, weerloze vrouwen". Er viel een pijnlijke stilte. Hitler keek haar aan, stond op en schreeuwde: "U bent sentimenteel! Wat hebt u met die Hollandse Jodinnen te maken! U moet leren haten!" Einde gesprek. Nooit meer werden de Von Schirachs uitgenodigd. Elders ging het moorden door.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden