Op dieet tegen de afvalberg

Honderd dagen leven zonder afval. Honderd gezinnen gaan het straks proberen.

Edwin Koster (48) kijkt wat treurig naar de zak chips die in zijn prullenbak ligt. "Ik denk dat ik dit wel heel moeilijk ga vinden voor honderd dagen." Koster is niet op dieet, maar gaat samen met zijn vrouw Ester Koele (42) en dochters Roos (9) en Noor (4) vanaf 1 januari proberen honderd dagen afvalvrij te leven. Met de proef, waaraan honderd gezinnen uit Overijssel meedoen, hoopt afvalverwerkingsbedrijf Rova uit Zwolle een duidelijk beeld te krijgen wat de hordes zijn naar een afvalvrije samenleving.

De spelregels zijn simpel: recyclebaar afval als plastic en gft is toegestaan. Restafval, zoals Nespressocupjes en zuivelpakken, zal tot het minimum beperkt moeten worden. Lukt dit zonder al te veel offers te brengen?

In het rijtjeshuis van de familie Koster in Zwolle bestaan deze offers vooral uit lekkernijen. "Geen knakworsten, geen chips en geen toffees meer", somt Koster op. Het gezin let al op bij het doen van de boodschappen, maar wil graag weten wat het nog meer kan doen om het restafval te verminderen. Groenten en fruit worden op de markt ingeslagen, waar het verpakkingsvrij te koop is. "Maar dan wel je eigen plastic tasje meenemen", zegt Koele.

Het lijkt een makkelijke aanpassing, maar voor René de Vent uit Slagharen (53) is er één grote hindernis: de afstand tot de markt. "Bij ons is maar één keer per week een marktje. Zonder groente en fruit." De wethouder van Hardenberg doet samen met zijn vrouw Marielle (56) en dochter Ellen (21) ook mee aan de proef. Ze kiezen toch maar voor groente en fruit uit de supermarkt, waar een plasticje omheen zit om beschadiging te voorkomen. "Helemaal naar Zwolle rijden voor een paar appels is niet duurzaam te noemen."

undefined

Cadeaupapier en plakband

Zo heeft ieder gezin zijn eigen problemen. Via Facebook communiceren ze met elkaar en speciaal ingestelde coaches, ze geven elkaar tips en bieden steun als het even lastig lijkt. Vader Koster ziet vooral een probleem in de luiers die zijn jongste dochter 's nachts draagt. "Dat zijn zeven luiers in de week. We kunnen moeilijk zeggen dat ze geen luier meer mag dragen, omdat we afvalvrij proberen te leven."

En wat te denken van koffie? Het bakkie aan het begin van de dag zit er niet meer in: zowel de Nespressocupjes als de zak waar gemalen koffie in zit is restafval. "Dan maar thee!", lacht Koele. Voor die honderd dagen is ze wel bereid om haar gewoontes te veranderen. "Maar daarna beginnen we de dag weer met koffie." In Slagharen ziet de vrouw des huizes vooral op tegen de pastasaus. "Die van Bertoli vinden we lekker, maar de verpakking heeft aluminium aan de binnenkant. Ik heb geen idee wat ik daar mee moet doen."

Het afvalvrije leven brengt naast offers ook een boel denkwerk met zich mee. "Ester is 14 januari jarig. Cadeaupapier en plakband gooi ik meestal in één keer weg, maar dat zijn eigenlijk twee verschillende materialen", beseft Koster. "Moet ik het plakband dan loshalen en apart verzamelen?"

Erik van Cuijk, woordvoerder van Rova, moet lachen om deze zorgen. "Zo extreem mag het natuurlijk, maar dat hoeft niet. Je mag je aanpassen, maar ook als je je tijdens de proef niet aanpast, kunnen wij de gegevens gebruiken." De Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit Utrecht maken na de proef een rapport op, dat uiteindelijk als voer zal dienen voor een lobby. "Aan de hand van deze gegevens wordt waarschijnlijk duidelijk dat de verpakkingsindustrie nog flink wat slagen kan maken."

Dat ziet Koster ook. "Als ik bij de Lidl crackers koop, zitten die in de doos per vijf verpakt in plastic. Waar is dat goed voor?" Dat vraagt De Vent zich ook af, als hij bij de snackbar een kroket in een apart doosje in het zakje krijgt. Beide gezinnen verwachten ook dat producenten hun verantwoordelijkheid nemen. "Ik gun Unilever een prima rendement", zegt Koster. "Maar we moeten deze lasten met zijn allen dragen."

Hij ziet al veranderingen. "Winkels waar je je muesli en nootjes in een eigen bakje mag doen. Maar die zijn vaak wel duurder." Dat is precies waar volgens Koele de schoen wringt. "Als blijkt dat we honderd euro per maand meer kwijt zijn omdat we nu naar de slager moeten in plaats van naar de supermarkt, zou dat betekenen dat afvalvrij leven alleen is weggelegd voor mensen met een hoog inkomen."

undefined

Duurzamer, niet duurder

Rova hoopt daar ook meer inzicht in te krijgen. "We willen wel dat huishoudens duurzamer worden, maar niet dat ze duurder uit zijn. Als dat blijkt uit de proef, kunnen we kijken wat daaraan te doen valt", zegt Van Cuijk. Het is voor iedereen duidelijk dat er nog veel verbeterpunten zijn. "We hopen dat we landelijk veranderingen kunnen doorvoeren in de verpakkingsindustrie, maar zijn al blij als de plaatselijke slager minder plastic om zijn vlees doet. Alle beetjes helpen."

Edwin Koster, Ester Koele en hun dochters gaan de uitdaging aan: ruim drie maanden met zo min mogelijk afval leven.

Erik van Cuijk van Rova geeft uitleg.

undefined

Chipszakken

"Dit behoort nog steeds tot het restafval, door het laagje aluminium dat aan de binnenkant zit. Hetzelfde geldt voor de zakken pastasaus van Bertoli. Een alternatief hiervoor zijn andere merken, die geen aluminium binnenkant hebben. De consument maakt hierin het belangrijke verschil door keuzes in de supermarkt."

undefined

Luiers

"In sommige gemeenten werden in het verleden aparte luier-inzamelacties gehouden, maar het daarvoor verantwoordelijke bedrijf is helaas failliet. Op dit moment is het alleen mogelijk om het luier- en incontinentiemateriaal in Nederland met het gft-afval te laten meevergisten bij Orgaworld in Lelystad. Van onze twintig gemeenten is dat alleen mogelijk in Urk, de rest gooit de luiers bij het restafval. De luier bevat nu slechts 15 procent vergistbaar materiaal. Dit zal niet meer worden, omdat luiers steeds meer bestaan uit superabsorberende polymeren. Dat materiaal is niet vergistbaar. In tegenstelling tot vroeger, behoort de luier dus in het overgrote deel van onze gemeentes tot het restafval."

undefined

Drinkpakjes/Zuivelpakken

"Tot 1 januari 2015 behoren deze tot het restafval. Daarna mogen de pakken aangeboden worden bij het plastic. Dit levert dus geen problemen op voor de proef."

undefined

Sigaretten

"Uitgetrapte peuken zijn helaas niet meer te recycelen. 100 dagen is voor de rokers onder ons dus ook een mooie uitdaging om te stoppen met roken."

undefined

Blik

"Blik is te recyclen, maar wordt nu nog in de bak van het restafval verzameld. Een grote magneet trekt het blik ertussenuit en vervolgens wordt het gebruikt in nieuwe metaalproducten. Vanaf 1 januari zamelen we blik samen met kunststof in, dus de familie Koster hoeft zich geen zorgen te maken over haar knakworstjes!"

Wat te doen met dit afval?

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden