Op dertig januari 1937 vochten de beroemde ...

Op dertig januari 1937 vochten de beroemde toneelspelers Laurence Olivier en Michael Redgrave als Hamlet contra Laertes een duel op het toneel van de Old Vic in Londen. In de pauze richtte Olivier zich tot het publiek en zei: "Dames en heren, vanavond is er een grote actrice geboren, Laertes heeft een dochter."

De dochter heette Vanessa en een groot actrice werd ze. In haar autobiografie schrijft ze over haar nichtje Jemma Redgrave: "In geen voorstelling heb ik een valse toon in haar stem gehoord. Dat is de hoogste lof die ik me kan voorstellen, ik zou willen dat het van mij werd gezegd."

Welnu, van mij krijgt ze die hoogste lof, ik heb uit haar mond nooit een valse toon gehoord. Even stralend als haar blik is haar naieve eerlijkheid, die haar als een gouden pantser omgeeft. En als je het boek over haar leven leest, twijfel je er ook geen moment aan dat ze alles gelooft wat ze zegt. Maar wat ze gelooft is soms wel naief.

Om een ster te worden had ze het nodige tegen. Ze is bijzonder lang, in het begin werd ze dan ook alleen geschikt geacht voor het vertolken van deftige trutten. Ze was ook nog te dik en ze had het ongeluk bijziend te zijn in een tijd dat er nog geen ooglenzen bestonden. Zodat ze op het toneel zo blind was als een mol en daarbuiten een bril droeg met van die afschuwelijk dikke glazen. De doorbraak kwam toen ze Rosalind speelde in Shakespeares 'As you like it' in 1961. Niemand twijfelde toen meer aan haar talent.

Ze heeft vaak op het toneel gestaan maar bij het grote publiek werd ze bekend door haar filmrollen, onder andere in 'Morgan, a suitable case for treatment', 'Blow up', 'Isadora' en 'The devils'. Het ontbrak haar niet aan glamour. Ze trouwde met de regisseur Tony Richardson die haar, voor hij verliefd werd op Jeanne Moreau, veel hoofdrollen en twee dochters schonk. Daarna had ze een lange verhouding met Franco Nero ('de mooiste man van de wereld'), van wie ze een zoon kreeg, waarna ze lange tijd gelieerd was aan Timothy Dalton. Ze schrijft heel eenvoudig en zonder enige sentimentaliteit over haar vreugde en verdriet met die mannen en kinderen, en haar liefheid en rechtschapenheid blijken uit het feit dat ze allemaal de beste vrienden bleven, ook na de scheidingen.

Maar haar grote liefde, de liefde waarvoor ze haar geliefden vaak verwaarloosde, was de politiek. Ze sloofde zich uit voor alle linkse manifestaties, ze deed mee aan vredesmarsen, anti-kernwapen en antiVietnam-demonstraties, noem maar iets op en ze was erbij. Ze is ook voor de Ira maar het terrorisme verwerpt ze, een kronkelige redenering. En de kleine dingen vergat ze ook niet: toen ze met een heleboel beroemde sterren in 'Murder on the Orient Express' speelde, vroeg regisseur Sidney Lumet of ze voor een keer, vanwege tijdnood, genoegen wilde nemen met een half uur in plaats van een uur pauze. Niemand zag er iets kwaads in, maar Vanessa belde de vakbond. Ze was zeker niet te beroerd om te werken, het ging om het principe. Tsja.

Ze vond haar nest in de 'Workers Revolutionary Party', een trotskistische groep die binnen de kortste keren versplinterde, zoals gebruikelijk bij linkse groeperingen. En met Trotski als een oeroude Baedeker in de hand, ging ze op kruistocht. Overal waar ze onrecht vermoedde was ze te vinden. Als je het leest krijg je het gevoel dat ze verdwaald is in de tijd, afkomstig uit een verleden toen alles nog lekker overzichtelijk zwart-wit was en de toekomst gloorde als de morgenstond. Ze doet denken aan een van die Russische revolutionaire meisjes uit de vorige eeuw van wie je wel moet houden. Misschien omdat ze eindigden aan de galg. Gelukkig hoeft Vanessa daar niet bang voor te zijn.

Ze is vooral bekend geworden door haar strijd voor de Palestijnen. Het vreemde is nu dat ze ondanks de woedende tegenstand van vooral de 'Jewish League' in Amerika een Oscar heeft gekregen voor haar bijrol als joodse communiste in de film 'Julia' en de hoofdrol speelde van het joodse meisje in Auschwitz in de televisieserie 'Playing for time'. Het feit, dat zowel haar affectie voor de Palestijnse strijd als haar afschuw van anti-semitisme echt en eerlijk is, hebben ze zelfs in Hollywood begrepen. Omdat ze niet uit is op geld en roem, en wars is van ellebogenwerk.

Van de politieke theorieen die ze met zoveel indringende ernst door haar boek strooit, moet ik niets hebben. Maar die Vanessa is een fijne meid, dat staat voor mij vast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden