Klassiek & ZoPeter van der Lint

Op de grens van een nieuw jaar ontvielen ons enkele grootheden

Deze eerste column van het nieuwe decennium had natuurlijk vooruit moeten kijken naar 2020. Naar de wereldwijde feestelijkheden rondom de 250ste geboortedag van Beethoven bijvoorbeeld, of naar de onzekere toekomst van het verweesde Concertgebouworkest.

Na het ontslag van Daniele Gatti is er al anderhalf jaar geen chef-dirigent, en met het wegvallen van Bernard Haitink (gestopt) en Mariss Jansons (overleden) heeft het orkest in 2019 ook nog twee zogeheten ‘titeldirigenten’ verloren. De enige dirigent die nog min of meer bij het orkest ‘hoort’ is oud-chef Riccardo Chailly die de titel ‘conductor emeritus’ heeft. Een opvolger voor algemeen directeur Jan Raes, die in december vertrok, is er nog niet, en artistiek directeur Joel Fried vertrekt over een paar maanden. Niet geheel zonder reden dus dat Jaap van Zweden zich onlangs in een interview op de site van NRC Handelsblad liet ontvallen dat het orkest ‘op z’n reet ligt’. 

De nogal plastische uitspraak was in de papieren krant, op verzoek van de dirigent, aangepast. Wat Jaap in een opwelling zei, dekte de lading overigens precies.

Mensen die de nieuwskaternen niet haalden

Maar in deze eerste column moeten we toch nog even terugblikken. Want net vóór en precies óp de overgang van 2019 naar 2020 ontvielen ons enkele grootheden uit het muziekleven. Mensen die de nieuwskaternen niet haalden, maar die veel betekenden in de wereld van de klassieke muziek.

Allereerst tenor Peter Schreier, die op Eerste Kerstdag op 84-jarige leeftijd in Dresden overleed. Een zanger met een karakteristiek timbre, dat niet door iedereen gewaardeerd werd. Maar Schreier was jarenlang een vaste waarde in het Duitse muziekleven. Veel Bach en Mozart zong hij, maar hij was ook een verrassende Loge en Mime in Wagners ‘Der Ring des Nibelungen’. De opname die hij met Svjatoslav Richter van Schuberts ‘Winterreise’ maakte, is een klassieker.

Klassiek is ook de enscenering van Wagners ‘Ring’ in Bayreuth van Harry Kupfer. Toevallig keek ik ‘Die Walküre’ vorige maand terug en ik was weer volledig in de ban van hoe Kupfer zijn zangers kon laten opgaan in hun rol. De grote slotscène met Wotan (John Tomlinson) en Brünnhilde (Anne Evans) is hartverscheurend echt en onvergetelijk.

De Duitse operaregisseur Harry Kupfer overleed op 30 december 2019 op 84-jarige leeftijd.Beeld AFP

Kupfer overleed op 30 december in Berlijn, eveneens 84 jaar oud. Hij was een grootheid in Nederland waar hij bij De Nationale Opera een tiental spraakmakende producties realiseerde. Dankzij hem leerden we in Nederland Hartmut Haenchen kennen, die Kupfers enscenering van ‘Elektra’ kwam dirigeren. Een mokerslag was dat, waarvan de beelden nog steeds op het netvlies staan. Net als die gigantische piramide waarin en waarop Kupfer ‘Die Frau ohne Schatten’ liet spelen. Later, bij Opera Zuid, maakte hij nog een indrukwekkende ‘Katja Kabanová’. Op verzoek van Miranda van Kralingen, die vroeger veel met hem gewerkt had.

En toen, op de eerste dag van het nieuwe jaar, overleed ook nog de Nederlandse barokviolist Jaap Schröder. Schröder stond aan de wieg van de oudemuziekbeweging in Nederland, waardoor barokmuziek ineens heel anders klonk. Als concertmeester van The Academy of Ancient Music nam hij met Christopher Hogwood alle Mozart-symfonieën op. Een dag voor zijn overlijden was Schröder 94 jaar geworden. Een voltooid leven in dienst van de muziek.

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden