Op de Eerste Hulp word je niet toegesproken

Of een patiënt dronken is door eigen toedoen, moet er voor een ziekenhuis niet toe doen. Het is iemand die hulp nodig heeft.

De vele aandacht voor het idee om comazuipers hun eigen ziekenhuisrekening te laten betalen, wekt verbazing. Waar maakt bestuurder Herre Kingma zich druk om? Zijn ziekenhuis krijgt voor de medische hulp die aan dronken jongeren geboden wordt gewoon betaald. Natuurlijk zijn er kosten aan de zorg verbonden, maar het Medisch Spectrum Twente draait daar niet voor op. De zorgverzekeraars voldoen de rekening wel.

De reacties raakten blijkbaar een gevoelige snaar. De opvatting van Kingma heeft iets onweerstaanbaars, omdat zij van 'gezond verstand' lijkt te getuigen. Toch is dat niet zo. Zijn voorstel is onverstandig, dom en gevaarlijk.

Het lijkt zo logisch. Waarom zou de samenleving de kosten moeten dragen van de zorg voor mensen die zichzelf willens en wetens gezondheidsschade berokkenen? Waarom moeten wij daarvoor betalen? Deze jongeren kiezen er toch zelf voor om zoveel te drinken? Als blijkt dat zijzelf de ziekenhuisrekening moeten voldoen, zullen zij zich wel twee keer bedenken.

Een verleidelijk gemakkelijke oplossing voor een moeilijk probleem. Het punt is evenwel dat het niet alleen praktisch bezwaarlijk is om bij de verstrekking van zorg zoiets als een 'eigen schuld'-criterium te hanteren, het is ook principieel onjuist.

Ziekte is minder en minder iets wat mensen overkomt. In de samenleving zijn verbazingwekkend veel gezondheidsproblemen die kunnen worden toegeschreven aan keuzen en leefstijl. Misschien wel het merendeel.

Als comazuipers zelf de kosten moeten dragen, welke argumenten zijn er dan om de kosten van al die andere leefstijlgerelateerde aandoeningen te blijven afwentelen op de gemeenschap? Mensen kunnen ervoor kiezen met roken te stoppen, meer te bewegen, minder en gezonder te eten. Een mens kan ervoor kiezen niet buiten de piste te gaan skiën. Moeten hulpverleners en zorgverzekeraars steeds nagaan of en in welke mate medische zorg het gevolg is van een keuze?

Een patiënt is een mens met een gezondheidsprobleem, meer niet. Natuurlijk is een patiënt heel veel meer - een roker, een voetballende amateur, een onervaren automobilist, de zoon van een staatshoofd - maar voor een hulpverlener hoort dat alles er niet toe te doen. Voor zover dat andere niet relevant is voor de behandeling, mag iemand die zich tot hem wendt voor de hulpverlener niets meer zijn dan een mens met behoefte aan gezondheidszorg. Dat is niet alleen de meest praktische opstelling, het is ook principieel de enig juiste. Slechts zo kunnen voorzieningen van gezondheidszorg werkelijk toegankelijk zijn voor eenieder die erop is aangewezen.

Dat geldt ook voor de comazuipers. Het gevaar bestaat dat jongeren - met een gepeperde ziekenhuisrekening in het vooruitzicht - de benodigde zorg juist zullen mijden. Wat als een comateuze tiener door zijn groepsgenoten van het ziekenhuis vandaan wordt gehouden? Ze kunnen de toestand gaan bagatelliseren, met alle gevolgen van dien.

De opvatting van Kingma getuigt niet alleen van weinig inzicht in de dynamiek van groepsgedrag. Stel dat zijn idee gehoor vindt bij politici - dan vrees ik slachtoffers. In die kringen is genuanceerd denken tegenwoordig een zeldzaamheid.

Het comazuipen onder jongeren is een groot maatschappelijk probleem. Als alle grote maatschappelijke problemen zal de oplossing heel veel tijd, geld, geduld en intelligentie vergen. Preventie en (ouder-)voorlichting zullen het moeten doen.

Herre Kingma komt de eer toe het excessieve alcoholgebruik onder jongeren nogmaals onder de aandacht te hebben gebracht. Maar dat is dan ook alles.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden