Op de biblebelt kan virus ongestoord zijn gang gaan

Uitbraak mazelen treft vooral niet-gevaccineerde kinderen uit bevindelijk gereformeerde gezinnen

De mazelen zijn terug, en hebben zich al flink verspreid onder kinderen in de biblebelt: de zone met veel bijbelvaste christenen tussen Zeeland en Overijssel. De epidemie zou wel eens net zo groot kunnen worden als die van 1999-2000, vreest het Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu. Die voorlopig laatste grote uitbraak duurde destijds een jaar. Er werden 3300 ziektegevallen geturfd, drie kinderen overleden.

Waar komen die mazelen opeens vandaan?

Een gokje: uit een van de buurlanden. De vaccinatiegraad in omringende landen blijft flink achter bij onze 95 procent. Een kwestie van organisatie, vermoedt Aura Timen, hoofd van het Centrum Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding van het RIVM. "Het is hier heel goed geregeld, met een sluitend systeem van consultatiebureaus en persoonlijke oproepen." In Nederland heeft het virus dan ook weinig te zoeken. Als het al een keertje vanuit een buurland de grens oversteekt, krijgt het nauwelijks voet aan de grond. Behalve als het terechtkomt bij een van de twee groepen die het vaccinatieaanbod beleefd afslaan: antroposofen en bevindelijk gereformeerden. Af en toe is er dus een uitbraak in Nederland: in 1983, 1986, 1992, en toen die grote klapper in 1999. Die trof net als nu gebieden waar veel bevindelijk gereformeerden wonen. In 2008 was er in de regio Den Haag een uitbraak onder kinderen en volwassenen die om antroposofische redenen niet ingeënt waren.

Waar zit het virus inmiddels?

Het heeft zich al behoorlijk verspreid, via reformatorische scholen in het Land van Heusden en Altena, de Bommelerwaard en de Alblasserwaard. Ook zijn patiënten gemeld in Zeeland, het Groene Hart en op de Utrechtse Heuvelrug. De teller staat op dertig ziektegevallen. "Maar het zijn er vermoedelijk veel meer. Deze ouders gaan er niet allemaal mee naar de huisarts", zegt Timen. Het verbaast haar niet dat de verspreiding over het land zo snel gaat. In deze streng gelovige groep, die via school, familie en kerk innige onderlinge banden onderhoudt, en daarvoor ook heel wat afreist, kan het zeer besmettelijke virus ongehinderd zijn gang gaan. Al was het maar doordat kinderen elkaar al besmetten vanaf vier dagen voor de bekende rode vlekken opduiken: van school thuishouden helpt niet.

Hoe erg zijn de mazelen?

Het hangt ervan af waar je woont. Wereldwijd stierven in 2007 nog altijd een kleine 200.000 mensen aan de mazelen. In ontwikkelingslanden is het een van de belangrijkste doodsoorzaken van kinderen onder de vijf jaar. Daar is het verloop vaak ernstiger, met allerlei bijkomende problemen zoals uitdroging en blindheid. In Nederland blijft het doorgaans bij de normale verschijnselen: koorts, hoesten, en de schuurpapier-achtige uitslag. Dat komt door een combinatie van koortsbestrijding, voorkomen van uitdroging en het tijdig behandelen van bijkomende bacteriële infecties. Toch krijgt een op de tien Nederlandse patiënten complicaties als longontsteking of een middenoorontsteking, en een op de duizend een ernstige hersenvliesontsteking, soms met fatale afloop.

Eenmaal ingeënt, altijd beschermd?

Tweemaal ingeënt, om precies te zijn: op de leeftijd van 14 maanden, en nog eens met 9 jaar. Bij een enkeling lukt vaccinatie door een of andere oorzaak niet, dan vormt het lichaam niet de gewenste antistoffen. Maar met tweemaal vaccineren is het eigenlijk altijd raak en zijn mensen voor het leven beschermd, aldus het RIVM. Dat geldt dus niet voor de kinderen in het biblebelt-gebied. Hun ouders hebben overigens weinig te vrezen, zegt Timen: "Die zijn eigenlijk allemaal tijdens een eerdere uitbraak wel met het virus in aanraking gekomen." Eigenlijk biedt een eerdere infectie de allerbeste bescherming tegen mazelen. De kans is dan uiterst klein dat het virus opnieuw toeslaat. Is de immuniteit opgebouwd door een vaccin, dan is de kans op herbesmetting groter. Zo verkeerd is dat overigens niet: de nieuwe besmetting verloopt meestal symptoomloos en geeft de natuurlijke afweer tegen mazelen intussen wel een welkome oppepper.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden