Op Antarctica zijn 150.000 pinguïns kwijt

Een Adéliepinguïn in Commonwealth Bay, waar de kolonie nu is uitgedund. Beeld Epa

In het noordoosten van Antarctica bedreigt een ijsberg een kolonie Adéliepinguins. Zo'n 150.000 zijn inmiddels zoek. Wat is met de dieren gebeurd? Zijn ze verhongerd, of simpelweg verhuisd?

Alles draait om ijsberg B09B, die ongeveer zo groot is als half Amsterdam. Deze ijsmassa manoeuvreerde zich in 2010 precies voor de broedplaats van Adéliepinguïns in Commonwealth Bay, Antarctica. De pinguïns, die zo'n zestig centimeter groot kunnen worden, moesten daardoor bijna zestig kilometer langer waggelen voordat de voedzame oceaan kon worden bereikt.

Dat had gevolgen voor de kolonie, concludeerden onderzoekers twee weken geleden in het tijdschrift Antarctic Science. Waren er in 2011 nog 160.000 pinguïns, vorig jaar was dat aantal geslonken tot iets meer dan tienduizend. Want hoe langer die tocht duurt, hoe minder vaak krill opgediend kon worden voor het pasgeboren kuiken.

Op de getroffen locatie werden namelijk honderden verlaten nesten en dode kuikens gevonden. Als het ijs niet snel smelt, kan de populatie binnen twintig jaar verdwijnen, waarschuwden de onderzoekers. Opvallend genoeg floreerde een andere kolonie op acht kilometer afstand, die geen last had van de ijsberg.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Adéliepinguïn
De Adéliepinguïn is een kleine pinguïn, die ijsvrij land nodig heeft om te broeden. In november en december zwemmen ze naar hun kolonie. Voor zover bekend komen ze vaak op dezelfde plek terug. De kilometers die ze dan over ijsschotsen moeten lopen, nemen ze voor lief.

Een Adéliepinguïn waggelt over ijs, archiefbeeld. Beeld Epa

Leken de onderzoekers te suggereren dat de ijsberg leidde tot massale sterfte bij de kolonie? Diverse media interpreteerden het onderzoek wel zo. Tot onvrede van Michelle De La Rue, onderzoeker aan de Universiteit van Minnesota. Volgens haar zijn de volwassen pinguïns naar een andere plek verhuisd, zo schreef ze gisteren in een statement.

Rod Downie, pinguïnexpert van het Wereld Natuur Fonds, deelt die mening. "Dit is niet iets ongewoons. Pinguïns hebben de neiging zich aan de omstandigheden aan te passen. We weten van acht kolonies dat ze in het verleden zijn verplaatst. Natuurlijk zullen verschillende volwassenen en jongen zijn gestorven als gevolg van de moeilijke omstandigheden, maar de berichten dat er 150.000 kadavers zouden liggen, zijn bijzonder overdreven."

Tactiek voor weinig energieverspilling
De verdwenen pinguïns zijn dus verhuisd? Zeebioloog Jan Andries van Franeker van onderzoeksinstituut Imares, die vaak op Antarctica is geweest, wil graag nog een andere mogelijkheid toevoegen. Volgens hem namen de pinguïns niet eens de moeite de kolonie te bereiken. "De pinguïns hebben een tactiek waarbij ze zo weinig mogelijk energie verspillen. Als ze geen kans zien om hun ei uit te broeden, dan geeft een deel het snel op. Het kan zijn dat het volgend jaar weer heel anders is."

Verhuizen naar een andere kolonie zit bovendien niet in de aard van de Adéliepinguïn, aldus Van Franeker. "Als ze een paar huisnummers verhuizen, ok, maar naar een ander dorp willen ze vaak niet."

Maar waarom gaat het dan zo goed met de naburige kolonie? Is dat niet omdat de buren dit keer wel zijn verhuisd? Van Franeker betwijfelt het. "De toename van het aantal pinguïns in de nabijgelegen kolonie treedt ook zonder dit soort verschijnselen op. Want Adélies doen het eigenlijk heel goed op Antarctica."

Dat zegt ook Downie. "Er zijn zo'n 250 groepen Adéliepinguïns op het hele continent. Sommige kolonies kennen een paar honderd pinguïns, anderen honderdduizenden. De totale populatie ligt rond de zeven miljoen, en is groeiende. En het klopt dat deze pinguïns vaak terugkeren naar de plek waar ze eerder hebben gebroed, maar ik denk dat ze zich nu echt even hebben verplaatst."

Wetenschappers weten echter nog weinig van pinguïnmigratie naar andere kolonies. In juni hopen Australische wetenschappers een beter beeld te kunnen schetsen. En dan is er hopelijk ook nog goed nieuws voor de pinguïns: uit satellietbeelden blijkt namelijk dat B09B zich een beetje aan het verplaatsen is.

Beeld Googlemaps
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden