Oostenrijkse spionnen verliezen het vertrouwen van Europese veiligheidsdiensten

President Vladimir Putin danst met de Oostenrijkse minister Karin Kneissl.Beeld AP

Buitenlandse veiligheidsdiensten maken zich zorgen over mogelijke invloed van Rusland en extreem-rechts op de Oostenrijkse inlichtingendienst.

Het was de Oostenrijkse linkse parlementariër Peter Pilz die de knuppel in het hoenderhok gooide. Pilz waarschuwde deze week dat de Oostenrijkse geheime dienst BVT het vertrouwen verliest van andere Europese veiligheidsdiensten. Volgens de volksvertegenwoordiger komt dit doordat de BVT onder toezicht staat van binnenlandminister Herbert Kickl van de radicaal-rechtse anti-immigratiepartij FPÖ.

“Individuele westerse inlichtingendiensten wijzen samenwerking met de BVT af”, aldus Pilz tegen persbureau Reuters. “Voor zover ik weet gaat het om Britse diensten, met name MI5, en de Nederlandse veiligheidsdienst.”

De Nederlandse AIVD doet geen concrete uitspraken over zijn relatie met de BVT. Maar Pilz vestigt met zijn uitlatingen de aandacht op de toenemende spanningen tussen de BVT en andere Europese diensten. De BVT neemt hierdoor ook al enige tijd niet meer deel aan werkgroepen van de zogenoemde Club van Bern, een overlegorgaan waarin Europese landen kennis en ervaring uitwisselen.

Gevaarlijk rivaal

De belangrijkste oorzaak is dat de radicaal-rechtse FPÖ sinds eind 2017 in de regering zit, samen met de conservatieve christen-democraten. De FPÖ onderhoudt warme banden met Rusland, dat door diensten van andere Europese landen juist wordt gezien als een gevaarlijke rivaal.

Zo was de Russische president Vladimir Poetin vorig jaar nog een van de eregasten op het huwelijk van de Oostenrijkse buitenlandminister Karin Kneissl, die op voordracht van de FPÖ in de regering is gekomen. In een opzienbarende video was te zien hoe Poetin en Kneissl met elkaar dansten. Bovendien weigerde Oostenrijk vorig jaar mee te doen toen andere Europese landen Russische diplomaten uitwezen uit protest tegen de vergiftiging van de Russische oud-spion Sergej Skripal en zijn dochter, waarvan Londen Rusland beschuldigt. “In tijden van moeilijkheden moeten we de communicatiekanalen openhouden”, verdedigde minister Kneissl zich.

Het wantrouwen van de westerse spionnen wordt nog verder vergroot door vermoedens dat de FPÖ heimelijke banden onderhoudt met extreem-rechtse groepen. In een sensationele ontwikkeling deed de Oostenrijkse politie, die eveneens onder FPÖ’er Kickl valt, vorig jaar zelfs een inval in het hoofdkwartier van de BVT en in het huis van het hoofd van de afdeling extremisme van de dienst. De politie nam daarbij ook geheime onderzoeksgegevens over extreem-rechts in beslag.

In de hoop de crisis te bezweren, kondigde premier Sebastian Kurz onlangs aan dat hij de BVT voortaan ook rechtstreeks aan hemzelf wil laten rapporteren. Maar voor het herstel van het buitenlandse vertrouwen is naar verwachting meer nodig.

Oostenrijk is broeinest van spionnen

Oostenrijk is lid van de EU, maar niet van de Navo, en vaart van oudsher een enigszins neutrale koers. Oostenrijke diplomaten wijzen daarbij op de strategische ligging in Midden-Europa en prijzen hun land aan als ‘brug tussen Oost en West’. De Oostenrijkse hoofdstad Wenen geldt mede hierdoor als een broeinest van spionnen. Dit komt ook doordat de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) en het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) er zijn gevestigd. Landen kunnen daardoor, naast een ambassade, ook vertegenwoordigingen hebben bij deze organisaties, waardoor ze veel diplomaten in Wenen kunnen stationeren. Een deel van hen is in werkelijkheid spion.

Lees ook:

Australische terrorist gaf geld aan Oostenrijkse extremisten
De Oostenrijkse regering overweegt de Identitaire Beweging van Oostenrijk (IBÖ), een radicaal-rechtse anti-immigratiegroepering, te ontbinden.

Hij mag blijven, maar het vertrouwen in FPÖ-minister Kickl neemt af
Radicaal-rechts mocht in Oostenrijk de minister van binnenlandse zaken leveren. Die ligt nu zwaar onder vuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden