Oostenrijkse kiezer is verkiezingsmoe

En weer moeten de Oostenrijkers morgen stemmen voor een president. Slopend voor de kandidaten en hun teams.

Adi Hasch, lokale afgevaardigde van de Groenen in de Weense wijk Leopoldstadt, heeft het gehad met verkiezingscampagnes. Als de Oostenrijkers morgen naar de stembus gaan voor een herhaling van de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, is hij bijna elf maanden bezig om kiezers enthousiast te maken, en te houden, voor de groene presidentskandidaat Alexander Van der Bellen.

Slopend voor campagneteams, maar ook voor de kandidaten zelf, zegt Hasch: "Die staan al elf maanden lang in de schijnwerpers, mogen geen fout maken en moeten op elke vraag een antwoord hebben."

Dat de moeheid heeft toegeslagen was ook te merken tijdens het laatste tv-debat tussen Van der Bellen en zijn tegenstander, de extreem-rechtse Norbert Hofer. De heren hadden moeite om zich donderdagavond te houden aan de voorgelegde thema's, ze verloren regelmatig hun geduld en maakten elkaar voor leugenaar uit.

Hoewel de president van Oostenrijk een ceremoniële functie bekleedt, worden deze verkiezingen met extra interesse gevolgd in de rest van Europa. Als de FPÖ'er Hofer wint, is hij de eerste extreem-rechtse politicus die een machtspositie bekleedt in een Europees land. In de peilingen gaan Hofer en Van der Bellen gelijk op. Hofer zelf speculeert op een Trump-effect dat zijn kiezers zal inspireren om massaal te gaan stemmen.

Maar een omgekeerd Trump-effect is ook denkbaar: Van der Bellens aanhang die juist massaal komt opdagen om een herhaling van Trumps succes te voorkomen. Voor 136 burgemeesters van de christen-democratische ÖVP, die zich officieel onthoudt van steun aan een van de kandidaten, was dat mede aanleiding om Van der Bellen openlijk te steunen. Zij stelden in een verklaring: "Hij staat voor betrouwbaarheid, kalmte en politieke stabiliteit".

Van der Bellen won in mei in eerste instantie. Maar die verkiezingen moesten over na klachten van de extreem-rechtse Hofer. Hij constateerde onregelmatigheden bij het briefstemmen.

De FPÖ is verklaard tegenstander van briefstemmen. Niet zozeer vanwege de fraudegevoeligheid, maar eerder omdat briefstemmers veelal hogeropgeleide stedelingen zijn, bepaald niet haar aanhang. Dat bleek in mei overduidelijk: voordat de briefstemmen geteld waren, stond Hofer op winst, maar uiteindelijk bleek Van der Bellen gewonnen te hebben.

Politieke motieven daargelaten heeft de FPÖ wel een punt. Het systeem rammelt. "Het waren bepaald niet de eerste problemen met briefstemmen", zegt politicoloog Laurenz Ensser-Jedenastik.

Maar Ensser ziet een belangrijk verschil tussen de situatie in mei en eerdere bezwaarschriften: "In het verleden is nooit twijfel gezaaid over de eerlijke intenties van de verkiezingen. Dat heeft de FPÖ nu wel gedaan en daarmee probeert ze het vertrouwen van de kiezers in het systeem te ondermijnen."

Het helpt niet dat begin oktober, vlak voor de geplande verkiezingen, plotseling besloten werd de stemming twee maanden te verschuiven. De reden: alweer de briefstemmen. Een groot deel van de enveloppen bleek niet goed verlijmd.

Slecht voor de democratie, meent Ensser. Hij ziet het bij zichzelf: "De verkiezingsborden zijn straatmeubilair geworden, mensen volgen de campagne niet meer. Het is moeilijk om geïnteresseerd te blijven."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden