Oostenrijk maakt een flinke ruk naar rechts

ÖVP-leidier Sebastian Kurz bracht vanmorgen zijn stem uit in Wenen. Beeld AFP
ÖVP-leidier Sebastian Kurz bracht vanmorgen zijn stem uit in Wenen.Beeld AFP

Oostenrijk heeft zondag een flinke ruk naar rechts gemaakt. Twee partijen die een zeer strikt immigratiebeleid willen, de ÖVP en de FPÖ, wonnen na een felle campagne de parlementsverkiezingen.

Arjen van der Ziel

De leider van de conservatieve ÖVP, Sebastian Kurz, staat nu voor de taak om een coalitie te vormen. Als de 31-jarige Kurz daarin slaagt, en hij wordt bondskanselier, dan zal hij de jongste leider in Europa zijn.

De verwachting is dat Kurz eerst gaat proberen een coalitie te smeden met de andere winnaar, de nationalistische anti-immigratiepartij FPÖ, die vroeger werd geleid door Jörg Haider. Als zo’n regering er komt, zal die vrijwel zeker een zeer streng immigratiebeleid gaan voeren. Het zou bovendien voor het eerst in twaalf jaar zijn dat de FPÖ, die eerder berucht werd om het vergoelijken van het naziverleden, weer in de regering zit.

Immigratie

Volgens voorlopige uitslagen won de conservatieve ÖVP de verkiezingen met zo’n 32 procent van de stemmen. De sociaal-democratische SPÖ deed het beter dan gevreesd door velen in de partij, maar bleef steken rond de 27 procent. En de rechts-populistische FPÖ behaalde volgens de voorlopige cijfers 26 procent van de stemmen, het beste resultaat sinds 1999.

FPÖ-leider Heinz-Christian Strache prees gisteren het ‘grote succes’ van zijn partij. De leider van de sociaal-democraten, de vertrekkend premier Christian Kern, sprak teleurgesteld van een ‘enorme verschuiving naar rechts’.

Achter de verkiezingsuitslag gaan zorgen over immigratie schuil. Oostenrijk was in 2015 een doorgangsland voor meer dan een miljoen asielzoekers die naar Duitsland trokken. Zelf kreeg het Alpenland dat jaar zo’n 90.000 asielaanvragen, op een bevolking van 8,7 miljoen. Dat was naar verhouding meer dan Duitsland en veel Oostenrijkers hadden het gevoel dat hun land werd overstroomd. FPÖ speelde in op dergelijke gevoelens en groeide uit tot de grootste partij in de peilingen.

Wunderwuzzi

Maar de jeugdige integratie-minister Kurz, die afgelopen voorjaar de leiding van de ÖVP overnam, wist de kansen van de conservatieven te keren. Hij presenteerde zijn partij als een moderne ‘beweging’, die ook zeer actief is op sociale media. Kurz kondigde aan de bezem te zullen halen door de stoffige Oostenrijkse politiek, haalde nieuwe jongere gezichten binnen, en nam harde standpunten in over immigratie. Hij wees erop dat hij zich als minister had ingezet voor sluiting van de ‘Balkan-route’ en voor de invoering van een boerkaverbod. Tijdens de campagne beloofde hij ook de uitkeringen voor asielzoekers te beperken.

Voor zijn aanhangers groeide Kurz hiermee uit tot de Wunderwuzzi, de whizzkid van de Oostenrijkse politiek. Maar critici stellen dat hij uit opportunisme gewoon de opvattingen van de FPÖ heeft overgenomen.

Of de jonge politieke tovenaar inderdaad met de FPÖ in zee gaat, is af te wachten. Zijn partij kan in principe ook, zoals vaak is gebeurd in het verleden, een coalitie aangaan met de sociaal-democraten. En in theorie is zelfs een coalitie denkbaar tussen de FPÖ en de sociaal-democraten. Maar veel analisten gaan voorlopig uit van een rechtse regering van conservatieven en FPÖ.

Hoofdpijndossier

Toen de FPÖ in 2000 voor het eerst toetrad tot een Oostenrijkse regering, leidde dat tot wekenlange demonstraties in Wenen en wereldwijde woede. Israël en sommige Europese landen stelden sancties in. Maar zulke reacties worden deze keer niet verwacht. Daarvoor is het politieke klimaat in Europa te sterk veranderd en is de grens tussen centrum-rechts en extreem-rechts in veel landen te zeer vervaagd.

Wel krijgt de EU er mogelijk een hoofdpijndossier bij. Want onder een coalitie van ÖVP en FPÖ zou Oostenrijk weleens dichter kunnen aankruipen tegen Oost-Europese landen als Polen en Hongarije, waar autoritaire leiders aan de macht zijn die niet alleen kritisch zijn over immigratie, maar ook over Europese integratie.

Lees ook: Wordt politiek wonderkind Sebastian Kurz (31) Oostenrijks jongste premier ooit?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden