Oost-Europese landen willen meer garanties van de Navo

De Britse premier Cameron bij de voorbereidingen van de NAVO top die vandaag begint. Beeld afp

Met nieuwe steunpunten in de oostelijke lidstaten en een snelle reactiemacht wil de Navo tegenwicht bieden aan de Russische inmenging in Oekraïne. Maar echt veilig voelen die landen zich daardoor nog niet. Het zijn niet de permanent gestationeerde troepen waarop ze hadden gehoopt. Bovendien lijkt West-Europa zich neer te leggen bij de afbraak van Oekraïne door Rusland.

Op de Navo-top in Wales, die vandaag begint, besluit het bondgenootschap vrijwel zeker nieuwe logistieke bases te bouwen in Estland, Letland, Litouwen, Polen en Roemenië. Per stuk zullen ze met enkele honderden militairen worden bemand. Daarnaast komt er een flitsmacht van 4000 man die snel kan worden ingezet tegen 'hybride oorlogsvoering', zoals de Russen die toepassen in Oekraïne. Het oostelijk commandocentrum in het Poolse Szczecin wordt uitgebreid. Door de bezetting van de steunpunten in het oosten te laten rouleren, kan de Navo volhouden dat het geen permanente bases zijn, iets dat volgens de overeenkomsten tussen Rusland en de Navo verboden is.

'Niet voldoende'
In Oost-Europa overheerst de scepsis. "Het is een stap in de goede richting, maar het is niet genoeg", zegt Mindaugas Jurkynas, politiek analist en voormalig adviseur van de Litouwse regering. "We voelen ons niet veilig zolang het regime in Rusland doet waar het nu mee bezig is." De Balten weten dat Russische tanks bij Riga en Tallinn kunnen zijn voordat de Navo uitrukt. Polen grenst eveneens aan Rusland en herinnert zich het trauma van 1939, toen de oorlog uitbrak en de westelijke geallieerden niet te hulp schoten. Vandaar dat deze landen permanente Navo-bases willen.

De Amerikaanse president Obama probeerde gisteren in Estland de onrust weg te nemen. "Jullie hebben je onafhankelijkheid eerder verloren", zei hij. "Dankzij de Navo zullen jullie deze nooit meer kwijtraken." Obama noemde de bescherming van Tallinn en Vilnius even belangrijk als die van Berlijn en Londen, en haalde hard uit naar de Russische president Poetin.

Vals gevoel van veiligheid
Zeker is dat de crisis in Oekraïne het pleidooi van de Oost-Europeanen geloofwaardiger heeft gemaakt. "Eerder wilde niemand in het Westen luisteren", bevestigt generaal buiten dienst Stanis¿aw Koziej, hoofd van het bureau voor nationale veiligheid in het presidentiële paleis te Warschau. "Sommigen maakten ons zelfs uit voor russofoben."

Zijn land koesterde jarenlang de band met Washington, deed mee aan de invasie van Irak, stelde de CIA een geheime gevangenis ter beschikking en lobbyde voor een Amerikaans raketschild. Een dit jaar uitgelekt citaat van minister van buitenlandse zaken, Rados¿aw Sikorski, onthulde het resultaat: "Het Pools-Amerikaanse bondgenootschap is waardeloos. Het is zelfs schadelijk, want het geeft een vals gevoel van veiligheid."

Echte veiligheid verwachten de Polen al helemaal niet van hun Europese bondgenoten. "Duitsland zal ons niet verdedigen", kopte de krant Gazeta Wyborcza, die ironisch het Duitse pacifisme beschreef. Berlijn zou zich drukker maken om crèches in kazernes dan om de deplorabele staat van zijn strijdkrachten. Zweden en Finland, landen die de Pools-Baltische zorgen wel aanvoelen, zijn geen lid van de Navo. En Zuid-Europa wil om economische redenen de relatie met Moskou goed houden, net als Tsjechië, Slowakije en Hongarije, die geen extra sancties tegen Rusland willen.

Loze woorden
Toen in april de Oekraïense crisis escaleerde, twijfelde Sikorski dan ook openlijk aan bijstand door de Navo: "We weten uit de geschiedenis dat garanties loze woorden kunnen zijn. De garanties van grote landen voor de territoriale eenheid van Oekraïne, bleken ook van dubieuze kwaliteit." Hij vroeg om het stationeren van twee Amerikaanse brigades in Polen, maar hij werd onmiddellijk teruggefloten door Berlijn. "Ik neem aan dat minister Sikorski niet echt meent dat er Navo-eenheden in Polen kunnen worden gestationeerd", reageerde de Duitse minister van buitenlandse zaken Frank-Walter Steinmeier. "Dat is in strijd met de overeenkomsten tussen de Navo en Rusland."

Volgens Warschau en de Balten is de toezegging geen permanente bases in de voormalige Oostbloklanden te installeren, echter achterhaald. Generaal Koziej van het Poolse bureau voor nationale veiligheid: "Het is glashelder dat Rusland alle afspraken aan zijn laars lapt. Wij begrijpen onze bondgenoten in het westen niet, die volhouden dat deze afspraken nog altijd geldig zijn. Daarmee voed je de overtuiging in Rusland dat het Westen besluiteloos is en makkelijk bang te maken."

De Navo-top zal, ondanks de nieuwe activiteiten in Oost-Europa, de onrust daarover zeker niet wegnemen.

Abonnees lezen gratis: 'Nederland wil vooral Oost-Europa sussen'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden