Oost-Europa wil ontdekt worden

,,Slowakije heeft veel last van z'n onbekendheid'', zegt Alex Geres van het reisbureau Slovakia Travel in Groningen. ,,Al heb ik mensen drie keer verteld dat ik Slowakije doe, dan hebben ze het nog over Tsjechië. En sommigen vragen: 'Is daar geen oorlog dan?'. Veel mensen hebben geen idee waar het ligt.''

Hoewel het echte 'pionieren' er wel een beetje af is, is een licht avontuurlijke inslag en wat improvisatievermogen wel handig om in landen als Polen, Tsjechië, Slowakije en Hongarije vakantie te vieren. Massatoerisme bestaat er nog nauwelijks, maar voor veel mensen is dat juist een deel van de charme. ,,Voor het toerisme zijn dit prachtige landen'', zegt Geres. ,,Het is er nog goedkoop, de natuur is prachtig en je kunt er veel doen.''

Jaarlijks kiezen enkele honderdduizenden Nederlanders voor een vakantie in het 'Nieuwe Europa'. Onlangs organiseerden de verkeersbureaus van de vier landen een contactdag, om het toerisme te promoten en lokale aanbieders van onder meer accommodaties en Nederlandse reisbureaus bij elkaar te brengen.

De markt voor reizen naar Midden- en Oost-Europa is nog steeds vrij kleinschalig. Grote touroperators vind je er relatief weinig, behalve op de populaire stedentrips naar bijvoorbeeld Praag of Boedapest. In de jaren negentig heeft een aantal wel geprobeerd een deel van de markt te veroveren, maar dat liep niet zo best. Willem van der Tier, directeur van ID-Travel uit Hedel, dat twaalf jaar geleden begon met het organiseren van skireizen naar de regio, heeft ze zien komen en weer gaan.

,,Ze stuurden dan bussen met alleen een reisleider die een beetje Duits en Engels sprak'', zegt Van der Tier. ,,Dat is leuk zolang het goed gaat. Maar als er problemen komen, dan moet je een netwerk hebben, contacten met doktoren en zo, en dat hadden ze niet. Bovendien zijn deze landen niet geschikt voor het soort massatoerisme waar deze touroperators hun winst juist uit halen. De faciliteiten zijn er eenvoudigweg nog niet voldoende ontwikkeld.''

Alex Geres van Slovakia Travel beaamt dat. Samen met zijn Slowaakse vrouw Jana -directrice van het dit jaar geopende Slowaakse verkeersbureau- is hij een relatieve nieuwkomer op de markt. Vier jaar zijn ze nu bezig in voornamelijk Slowakije -beroemd om z'n vele kastelen en natuurschoon- en het begint langzaam te lopen, vertelt Geres. Hij zoekt voornamelijk accommodaties op plaatsen waar wat te doen is, bijvoorbeeld nabij een aantal historische houten kerken, een route die hij zelf heeft uitgezet.

Het vinden van kwalitatief goede accommodatie blijkt niet zo eenvoudig. Geres: ,,Veel hotels en pensions zijn vaak best redelijk, maar de inrichting komt volgens onze normen een beetje oud over. De eigenaren gebruiken hun spullen gewoon veel langer. Vooral bij individuele verhuurders is het heel moeilijk om iets goeds te vinden.''

Een bed erbij

Het zakendoen in Tsjechië en Slowakije is een kunst apart, zegt Geres. ,,Veel verhuurders willen hun betaling het liefst contant ontvangen, misschien om het buiten de belasting te houden. Daar doe ik niet aan mee, wij doen alles netjes via de bank en daar moeten ze dan maar aan wennen. En ze willen het geld snel verdienen. Ze verhuren eens een keer een bed en dan denken ze: O, dat gaat goed, en zetten er nog een of twee bij. Dat je dan niet meer kunt lopen in zo'n kamer, bedenken ze er niet bij.''

Voor het Poolse verkeersbureau is Nederland een speerpunt, zegt Jan Piotrowski van de overkoepelende Poolse toeristenorganisatie in Warschau. Hij beseft dat zijn land nog een slecht imago heeft. ,,We zoeken mensen die nog nooit in Polen geweest zijn, want wat blijkt: als ze een keer geweest zijn, komen ze steeds weer terug.''

Het nieuwtje lijkt er echter voor veel Nederlanders alweer een beetje af. Volgens cijfers van het Pools Toeristisch Instituut bezochten vorig jaar zo'n 300000 Nederlanders Polen, tegen bijna 340000 in 2001. Deels komt dat door de aanslagen van 11 september 2001, waardoor het toerisme wereldwijd is getroffen.

,,Daar komt bij dat de Poolse regering weinig geld steekt in promotie'', zegt Piotrowski. ,,De politici denken dat de toeristen vanzelf wel komen en vinden de problemen in de staalindustrie en de mijnbouw veel belangrijker. We moeten ze ervan zien te overtuigen dat toerisme een belangrijk onderdeel van de economie is. Daarnaast mogen bijvoorbeeld de VVV's in Polen geen commerciële activiteiten voor toeristen organiseren, zoals excursies. Ook dat zal moeten veranderen, zodat de service aan toeristen toeneemt.''

Het Pools verkeersbureau gaat meer mikken op de eco-toerist en de actieve vakantievierder. De meren van Mazurië, het woud van Bialowieza en het gebergte in het zuiden, moeten de liefhebbers van natuurschoon en stilte lokken. ,,De goed bewaard gebleven natuur brengt nu al veel Nederlanders naar Polen, de beste bestemming voor dit doel'', aldus Piotrowski, die verder wijst op de mogelijkheden voor skiën en schaatsen.

Kuurvakanties

Hoewel Praag en het andere Tsjechische culturele erfgoed grote trekkers blijven, heeft ook dit land te maken met een teruglopend aantal toeristen uit Nederland. Vorig jaar kwamen er 200000 tegen 280000 in 2001. Directeur Jan Kotala van het Tsjechisch verkeersbureau verwacht dat het dit jaar weer wat aantrekt. ,,We verwachten nu tegen de 250000 Nederlanders, die vooral gaan kamperen of een actieve vakantie willen in de natuur. De meesten zullen naar Bohemen gaan, hoewel Moravië iets goedkoper is. En voor de wat ouderen zijn de kuurvakanties in opkomst.''

Hongarije blijft populair onder Nederlanders. Met 520000 overnachtingen kwamen zij vorig jaar na de Duitsers en Oostenrijkers. De meesten trekken naar het Balatonmeer en Boedapest, maar berggebieden als Bükk en Matra zijn sterk in opkomst, zegt Bart Gijsbers, directeur van het Hongaars verkeersbureau. ,,Die doen denken aan Zuid-Frankrijk: mooie natuur waar je kunt fietsen, paardrijden en genieten van de lokale wijnen. En massatoerisme zoals bij het Balatonmeer is er niet.''

Ook in Hongarije is het kuurtoerisme in opkomst. Een aantal van de ruim 300 kuuroorden met geneeskrachtig water dateert nog uit de Turkse tijd. Laagdrempelig, want ze zijn er ook zonder allerlei dure luxevoorzieningen, zegt Gijsbers. ,,In het algemeen denk ik dat Hongarije meer op bezoekers is ingesteld dan Tsjechië en Polen. De overheid functioneert steeds beter; politiemensen hebben bijvoorbeeld een EU-opleiding gekregen en spreken meer talen. Het is al stukken beter dan onder de communisten, toen het niet uitmaakte of de toerist zich goed voelde of met een rotgevoel naar huis ging.''

Hoge boete

De prachtige natuurgebieden en oude Midden-Europese culturen ten spijt, sommige toeristen komen ernstig teleurgesteld terug uit het 'Nieuwe Europa' wegens nare ervaringen met politie of douane, die soms buitenlandse toeristen proberen uit te schudden. De ANWB kreeg vorig jaar en dit jaar ruim honderd reacties, na een oproep aan de leden om vervelende vakantie-ervaringen te melden.

,,Nooit meer naar zo'n land toe'', schreef een boze toerist onlangs, na een akkefietje met de Slowaakse politie. Hij werd aangehouden omdat hij geen autobaanvignet had, dat voor een aantal snelwegen in Slowakije verplicht is. De man was ervan uitgegaan dat dat bij de grens wel verkrijgbaar zou zijn, maar dat bleek niet het geval. Omringd en geïntimideerd door vier gewapende agenten kreeg hij een boete van 500 euro. Onderhandelen bleek mogelijk: toen drie van de vier zich hadden verwijderd, daalde het bedrag plotseling tot 70 euro en de toerist betaalde om van het gezeur af te zijn. Achteraf bleek het kantoortje waar de vignetten werden verkocht tien meter verderop te staan.

Ook boetes voor vermeende snelheidsovertredingen, parkeerfouten of niet-bestaande gebreken aan auto's komen nogal eens voor in de vier genoemde landen, en nog vaker in Bulgarije, Roemenië en voormalig Joegoslavië. De ANWB-inventarisatie is onder meer naar de betreffende ambassades gestuurd en die hebben beterschap beloofd. ,,Wij willen de kat de bel aanbinden'', zegt Kees Jan van Ginkel van de ANWB. ,,Dat vinden ze niet leuk, maar dat hindert niet. Men moet weten dat erop gelet wordt.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden