Oorlogstaal neemt toe tussen de VS en Iran

De beschadigde olietanker Kokuka Courageous. Links een gat door een explosie. Rechts zit, volgens het Amerikaanse leger nog een onontplofte mijn op de scheepswand. Beeld Photo News

Anonieme aanslagen in de buurt van de Straat van Hormuz is een recept dat Iran al eerder toepaste om tegenstanders via een bedreiging van de oliehandel onder druk te zetten.

Iran en de Verenigde Staten vlogen elkaar verbaal in de haren over de schuldvraag met betrekking tot de aanslag op twee olietankers donderdagochtend in de Golf van Oman. 

Minister van buitenlandse zaken van de VS Mike Pompeo zei dat alles wees naar Teheran als de grote schuldige. Iran noemt de taal van Amerika oorlogszuchtig. President Hassan Rouhani beschuldigde de Trump-­regering van het veroorzaken van escalatie in het Midden-Oosten.

Bewijsmateriaal

Pompeo wees erop dat de wapens die bij deze aanslag waren gebruikt en de manier waarop de daders te werk zijn gegaan vergelijkbaar zijn met vorige incidenten waarbij Iran de dader was. De Amerikanen toonden in hun ogen het ultieme bewijs van de betrokkenheid van de Iraanse Revolutionaire Garde bij de explosie op de olietanker de Kokuka Courageous die met methanol was geladen.

Er kwam een foto van het schip met een gat in de romp en een tweede plek waar een niet-geëxplodeerde Iraanse limpet-kleefmijn op de scheepswand zou zitten. In een video zou te zien zijn hoe een snel vaartuig van de Revolutionaire Garde langs de tanker afmeerde en de onontplofte mijn verwijderde, om geen bewijsmateriaal achter te laten.

Het probleem met de video is dat die in zwart-wit is, grofkorrelig en met veel gruis. Er ligt een bootje naast een groot schip. Er zijn vaag mannen te onderscheiden die iets doen. Maar wie, wat en waar is uit de beelden niet op te maken. Het Centrale Commando van het Amerikaanse leger vond het niet zo ingewikkeld. Kapitein Bill Urban vertelde dat het de Revolutionaire Garde was die de mijn verwijderde.

De Amerikanen hebben wel vaker bewijs gepresenteerd dat later geen bewijs bleek te zijn, zoals indertijd met gifgas dat Saddam Hoessein in Irak zou bezitten, maar dat nooit is gevonden. De Verenigde Staten kregen toen, en ook nu weer, onmiddellijk steun uit Londen.

President Hassan Rouhani van Iran Beeld AP

Gods Engelen

Toch hebben de Iraniërs vanuit de historie de schijn tegen. Teheran wil dat Washington het nieuwe olie-embargo van tafel haalt dat de economie van Iran zwaar raakt. Het zoekt dwangmiddelen om tegenstanders als de VS, maar ook Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten onder druk te zetten. Anonieme aanvallen op olietankers in de buurt van de nauwe zee-engte, de Straat van Hormuz, waar tenminste twintig procent van de wereldolie dagelijks doorheen gaat, was ook in het verleden een geliefd pressiemiddel van de ayatollahs.

Eind jaren tachtig van de vorige eeuw zette Iran de oliehandel onder druk door mijnen te leggen in de Straat en de Perzische Golf. De mijnen werden Gods Engelen genoemd en beschadigden zeker 160 schepen. De psychologische oorlogsvoering die van de ontploffende mijnen uitging had wereldwijd grote impact op de oliehandel.

Het leidde tot wat de Tanker Oorlog is gaan heten. De Amerikaanse marine begeleidde indertijd olieschepen door de Straat van Hormuz. Een dag vond er zelfs een heuse zeeslag plaats tussen de Verenigde Staten en Iran.

Trump

Teheran heeft altijd ontkend de mijnen te hebben gelegd. Ook nu weer, deze week en vorige maand, zijn er aanslagen gepleegd op zes olietankers. Niemand eist de verantwoordelijkheid op, maar het drukmiddel op tegenstanders en de wereldhandel is groot. Dagelijks passeren vele schepen de nauwe Straat van Hormuz.

President Trump zei vrijdag: “Zij hebben het gedaan” – waarmee hij Iran bedoelde. Om meteen te waarschuwen dat de Straat van Hormuz open moet blijven. “Als die wordt geblokkeerd, zal dat niet voor lang zijn”, voegde hij er dreigend aan toe.

Inmiddels ligt de het vliegdekschip de Abraham Lincoln als onderdeel van de Vijfde Vloot bij Bahrein. Het Amerikaanse schip ligt aan de andere kant van de Straat van Hormuz dan waar de olietankers in de Golf van Oman zijn aangevallen deze week.

Iran wil dat Trump zich houdt aan het in 2015 gesloten verdrag waarbij het land beloofde geen uranium voor kernwapens te verrijken in ruil voor het opheffen van economische sancties. Trump zegde het verdrag op en treft Iran weer met een zware olieboycot. Om zijn zin te krijgen lijkt Teheran terug te grijpen op een beproefd recept van anonieme aanslagen in dé oliestraat van de wereld.

Boskalis bergt aangevallen olietankers

De Nederlandse maritiem dienstverlener en baggeraar Boskalis heeft opdracht gekregen voor het bergen van de twee door aanslagen beschadigde olietankers en hun lading in de Golf van Oman. Dat maakte Boskalis bekend, zonder financiële details over de opdracht naar buiten te brengen.

De opdracht komt van de verzekeraars van beide schepen. De bergingswerkzaamheden worden uitgevoerd door dochterbedrijf Smit Salvage, in samenwerking met de relevante lokale autoriteiten. Het gaat om de tankers Front Altair met een lading nafta en de Kokuka Courageous met een lading methanol. De bemanningen van beide schepen werden geëvacueerd na de incidenten.

Volgens Boskalis verkeert de Front Altair nog in een zorgelijke toestand. De brand werd donderdagmiddag geblust. De bergingsoperatie wordt ter plekke uitgevoerd door een ingevlogen bergingsteam met specialistisch materieel. De Kokuka Courageous verkeert in stabiele toestand.

Donderdag is met succes een sleepverbinding tot stand gebracht waarna de bemanning weer aan boord kon. Het schip wordt momenteel naar een haven in de Golfregio gesleept.

Een woordvoerder van Boskalis zei dat er twee teams van het bedrijf naar de getroffen schepen zijn gestuurd. Hoeveel de klus voor Boskalis gaat opleveren is nog niet duidelijk. Dat hangt onder meer af van hoelang de werkzaamheden gaan duren.

Lees ook: 

De oorlogsdreiging neemt toe door nieuwe aanslagen op olietankers in de Golf van Oman.

Iran, de Verenigde Staten, Japan, de Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië en de wereldwijde oliehandel zien spanningen toenemen na aanslagen op twee olietankers.

Iran oefent sluiting Straat van Hormuz.

De Iraanse marine gaat morgen oefenen voor een eventuele sluiting van de Straat van Hormuz. Dit heeft schout-bij-nacht Mahmoud Musavi gezegd. ‘We gaan in het kader van de manoeuvres ‘Velayat 90' de blokkade van de zeestraat simuleren’, aldus de marineofficier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden