Tweede Wereldoorlog

Oorlog was op Texel pas op 20 mei voorbij

De Tweede Wereldoorlog was op Texel pas op 20 mei voorbij. Dat komt doordat op het Waddeneiland op 6 april 1945 nog de zogenoemde Russenoorlog uitbrak, een heftige strijd tussen Georgiërs en Duitsers. 

Burgemeester Michiel Uitdehaag van Texel heeft deze opstand der Georgiërs in stilte herdacht bij het monument voor de toen omgekomen bewoners van het eiland in Den Hoorn.

De voorgenomen grote herdenking in aanwezigheid van de laatste Texelaars die de opstand meemaakten is afgelast vanwege de coronacrisis. Van de zeer beperkte herdenking is een filmopname gemaakt die maandagochtend online gaat.

De oorlog was op Texel relatief rustig verlopen, schrijft de Amerikaanse auteur Eric Lee in zijn recent verschenen boek over de opstand. "Totdat op 6 februari de Georgiërs kwamen." Het 822e Georgische infanteriebataljon was aan het Oostfront krijgsgevangen gemaakt door de Duitsers. Om aan het erbarmelijke kampleven te ontsnappen namen ruim achthonderd Georgiërs dienst in het Duitse leger. Zij werden naar Texel gestuurd.

Toen de Duitsers de oorlog dreigden te verliezen, werden de Georgiërs bang: ze zouden in hun eigen land als landverrader worden beschouwd. De enige manier om dat te voorkomen was een opstand. Die begon op 6 april 1945 met het afschieten van een vuurpijl, het signaal voor de Georgische soldaten om met messen en bajonetten honderden Duitsers te vermoorden. Maar de Duitsers voerden razendsnel manschappen aan vanuit Den Helder en sloegen terug.

De strijd hield aan totdat op 20 mei Canadese geallieerden het Waddeneiland bereikten. De capitulatie van de Duitsers was toen al getekend. Op Texel waren in die laatste oorlogsweken 565 Georgiërs, heel veel Duitsers en 120 Texelaars omgekomen. Van het Georgische bataljon keerden 288 mannen terug naar huis. Pas jaren later kregen ze eerherstel van de Sovjet-regering. De Georgische slachtoffers liggen begraven op de erebegraafplaats Loladze in Oudeschild op Texel.

Het aantal omgekomen Duitsers is altijd onduidelijk gebleven. De Canadese bevrijders noemden 2347 Duitse slachtoffers, maar volgens de Wehrmacht kwamen 420 mannen om. Historici houden het op zo'n 800 dode bezetters.

Lees ook: 

Een Elfstedenkruisje mee in het concentratiekamp

 Schrijnende verhalen vond historicus Jurryt van de Vooren in de archieven van de Elfstedentocht. Hij schreef ze op in zijn boek ‘Door wilksracht zegevieren’, over sport in de oorlog. In Trouw een voorpublicatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden