Oorlog keert zich tegen Saudi-Arabië

jemen | analyse | Het optreden van Saudi-Arabië in Jemen dreigt een splijtzwam te worden in de verhouding met de VS.

De Saudiërs begonnen de oorlog tegen Jemen met een gevoel van euforie en een rotsvast geloof in een spoedige overwinning. Na meer dan een jaar strijd is de stemming bij de Saudiërs omgeslagen in frustratie. Het Saudische regime slaagt er maar niet in om de Jemenitische Houthi-rebellen onder de duim te krijgen, en botviert zijn frustratie op de Jemenitische burgerbevolking.

Saudische straaljagers sloegen dit weekend opnieuw toe in de Jemenitische hoofdstad Sanaa. Meerdere raketten troffen daar een begrafenisstoet, waarbij minstens 140 rouwenden werden gedood en meer dan 600 mensen gewond raakten. De eerste raket trof de rouwstoet, de tweede de mensen die de slachtoffers kwamen helpen. Deze beruchte tactiek wordt onder meer door de Syrische luchtmacht in Aleppo gebruikt om zoveel mogelijk slachtoffers te maken. Het dodenaantal zal waarschijnlijk nog oplopen, mede omdat er nog veel verkoolde lichamen geïdentificeerd moeten worden.

Het is het zoveelste dodelijke incident waarbij de door Saudi-Arabië geleide coalitie tegen Jemen betrokken is. In maart doodde Saudi-Arabië nog 110 Jemenieten bij een raketaanval op een markt in de stad Mastaba.

Aan de oorlog doen ook andere Golfstaten mee, evenals landen als Soedan, Marokko en Senegal. Maar de oorlog was niet mogelijk geweest zonder de militaire hulp van Washington. De VS zijn de belangrijkste exporteur van wapentuig aan het Saudische regime - tot juni waren Amerikanen (en Britten) zelfs permanent aanwezig in de Saudische militaire control-room.

Hoewel de oorlog meer dan 9000 Jemenieten het leven heeft gekost, onder wie minstens 3800 burgers, sloten de VS onlangs nog een wapendeal met Saudi-Arabië ter waarde van 1,3 miljard dollar. Deze Amerikaanse wapens werden vervolgens door de Saudiërs ingezet in Jemen.

De Amerikanen steunen de Saudiërs van oudsher door dik en dun, op zowel diplomatiek als militair vlak. Wanneer de landen meningsverschillen hebben, dan worden die binnenskamers besproken en opgelost. Ze geven liever ook geen ruchtbaarheid aan hun vriendschap: Washington omdat het graag vijandige landen de les leest over democratie en universele mensenrechten; Riyad omdat het in de ogen van de regio niet wil lijken op het schoothondje van Amerika.

Maar tegenwoordig hangen beide landen de vuile was buiten. In de VS is er voorzichtige kritiek te horen op de Saudische inmenging in Jemen. Het Witte Huis liet gisteren in een verklaring weten de militaire hulp aan Saudi-Arabië te zullen 'herzien' en waarschuwde het fundamentalistische regime dat de Amerikaanse steun aan het land geen 'carte blanche' inhoudt.

De Amerikanen vrezen dat zij medeaansprakelijk gehouden zullen worden voor de Saudische misdaden in Jemen, zo blijkt uit Amerikaanse regeringsdocumenten die Reuters in handen heeft. Advocaten onderzochten in opdracht van de regering of de VS als 'mede-agressor' aansprakelijk kunnen worden gesteld voor misdaden die het Saudische regime pleegt in Jemen. De VS bombarderen dan zelf niet in Jemen, maar hun 'praktische hulp' en 'morele aanmoediging' kan volgens sommige juristen worden opgevat als medeplichtigheid.

De Saudiërs zeggen het bombardement van afgelopen zaterdag te betreuren, maar daarmee lijkt de kous nog niet af. De Saudiërs kunnen zich niet, zoals de Syriërs, verbergen achter de onnauwkeurigheid van hun wapens. Zij beschikken immers over Amerikaanse precisiewapens.

Maar de juridische gevolgen van de aanval zal Saudi-Arabië een zorg zijn. In Jemen klinken andere geluiden. De Jemenitische slachtoffers van de Saudiërs eisen wraak, en de Houthi-rebellen zullen daar met alle plezier gehoor aan geven. De uiterst geharde strijders vuurden gisteren raketten af op Saudi-Arabië, waarbij er eentje belandde in de buurt van de heilige stad Mekka. Een andere raket kwam neer naast een Amerikaans oorlogsschip in de Rode Zee. De Saudische oorlog tegen Jemen dreigt nu een Jemenitische oorlog te worden tegen Saudi-Arabië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden