Oorlog is voor Israël lucratieve handel geworden

null Beeld Een beeld uit de documentaire `The Lab¿ van Jotam Feldman.
Beeld Een beeld uit de documentaire `The Lab¿ van Jotam Feldman.

De Israëlische wapenindustrie bloeit als nooit tevoren. Buitenlandse klanten staan in de rij, vooral omdat Israëlische wapens in de praktijk 'getest' zijn: op Palestijnen op de bezette Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook.

Tot die conclusie komt de Israëlische filmmaker Jotam Feldman in zijn documentaire 'The Lab', die vanavond de Nederlandse première beleeft. Hij sprak onder meer met wapenverkopers, die ruiterlijk erkennen dat elke nieuwe Gaza-oorlog hun buitenlandse handel opdrijft.

Internationale klanten komen vooral af op het feit dat de Israëlische wapens hun nut hebben bewezen bij het onderdrukken van Palestijnse opstanden. Zo zijn de Palestijnen volgens Feldman verworden tot proefkonijnen in een militair experiment, waarbij het stempel 'getest' veel geld oplevert.

Dat deze aanpak loont, blijkt uit de cijfers. Sinds het begin van de 21ste eeuw, waarin Israël een flink aantal militaire operaties in Gaza uitvoerde, is de Israëlische wapenhandel ruim verdrievoudigd. Maar liefst 20 procent van alle Israëlische export is nu van militaire aard. De verkoop van militair materieel en kennis aan het buitenland brengt zo'n 5,5 miljard euro per jaar op; 150.000 Israëlische gezinnen zijn er rechtstreeks van afhankelijk.

Moreel twijfelachtig
In geen enkel ander land, zelfs niet in grote wapenproducerende landen als Duitsland en Frankrijk, is de militaire industrie zo bepalend voor de economie. Als deze pijler zou afbrokkelen, bijvoorbeeld doordat Israël minder oorlog gaat voeren en dus minder vaak het stempel 'getest' kan uitdelen, kan het land volgens Feldman in ernstige financiële problemen raken.

De filmmaker vindt het moreel twijfelachtig dat zijn land zo sterk drijft op wapens die in de praktijk zijn getest. Want als de toegevoegde waarde van oorlog zo groot is, hoe zuiver is dan nog het besluit om een oorlog te beginnen? "Ik beweer niet dat Israël uitsluitend vanwege financieel gewin oorlog voert", relativeert Feldman. "Ideologische motieven spelen een belangrijkere rol. Maar het streven naar winst heeft wel invloed, al was het maar op de lengte van de oorlog of op het type wapens dat wordt gebruikt."

null Beeld De `cornershot¿, een Israëlisch wapen.
Beeld De `cornershot¿, een Israëlisch wapen.

Neem de laatste Gaza-oorlog, waarbij in juli en augustus ruim 2100 Palestijnen en 73 Israëliërs omkwamen. Die oorlog begon 'heel vreemd', zegt Feldman, zonder duidelijke aanleiding. Eerst werden er drie Israëlische tieners ontvoerd op de Westoever. Daarna greep Israël hard in op de Westoever en in de Gazastrook. Toen vervolgens vanuit de Gazastrook raketten op Israël werden afgevuurd, begon Israël met de eigenlijke grondinvasie van de Gazastrook.

"Het aanvankelijke doel van de invasie was om de raketaanvallen te beëindigen", zegt Feldman. "Maar dat veranderde al snel. Toen werd het doel ineens om de tunnels tussen de Gazastrook en Israël te vernietigen. Daar word ik wantrouwig van. Ik krijg dan sterk het gevoel dat het Israëlische publiek wordt gemanipuleerd, dat we niet de hele waarheid te horen krijgen. De economische drijfveer voor de oorlog, die er óók geweest moet zijn, wordt verzwegen."

Nauwe banden
Die drijfveer is des te aannemelijker omdat wapenhandel en politiek in Israël sterk verweven zijn, zo laat Feldman in zijn documentaire zien. Politici die besluiten om een oorlog te beginnen, hebben vaak nauwe financiële banden met de militaire industrie.

Niet alleen Israël, ook westerse landen krijgen in de film kritiek. Ze zijn hypocriet, zegt de Israëlische oud-generaal Joaf Galant. Hij geldt als het brein achter de Gaza-oorlog van 2008-9, die aan 1400 Palestijnen het leven kostte. Westerse landen veroordeelden Israël destijds vanwege 'de vele burgerslachtoffers'. Maar na afloop van de oorlog stuurden diezelfde landen volgens Galant hun militaire experts om van Israël te leren hoe het 'zo weinig burgerslachtoffers' had kunnen maken. Westerse landen, waaronder Nederland, bleven ook wapens kopen van Israël. Dat vindt Galant huichelachtig.

Feldman is het daarmee eens. "Door in Israël militaire kennis en wapens te blijven kopen, bevorderen westerse landen niet alleen de oorlogsindustrie, ze legitimeren ook de bezetting. Dat is een belangrijke factor in de propaganda van rechts Israël. Daar zeggen ze: het Westen blaft wel, maar steunt ons toch. Vanuit het buitenland is er geen wezenlijke druk om met oorlogvoeren te stoppen. Het wachten is dan ook op de volgende geweldsuitbarsting."

'The Lab' is vanavond om 20 uur te zien in De Balie in Amsterdam, in aanwezigheid van de filmmaker. De avond is georganiseerd door de Universiteit van Amsterdam en Gate48, een platform voor Nederlandse Israëliërs die de bezetting afkeuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden