Oorlog en olieprijs zijn ramp voor Zuid-Soedan

Economische catastrofe tekent zich af

"Eten is vreselijk duur geworden. Drie broodjes kostten een paar maanden geleden één Zuid-Soedanese Pond (SSP). Nu krijg ik er maar twee voor dezelfde prijs en ze zijn een stuk kleiner", klaagt Linda Samson terwijl ze over de markt loopt op zoek naar aanbiedingen. Ze koopt alleen het hoogst noodzakelijke in de ijdele hoop dat morgen de prijzen dalen. Samson, een maatschappelijk werkster in de Zuid-Soedanese hoofdstad Juba behoort niet eens tot de ergst getroffenen omdat ze een vast inkomen heeft. Maar vele andere Zuid-Soedanezen dreigen door de economische crisis onder de armoedegrens van een euro te zakken.

De lokale munt SSP wordt steeds minder waard. Eind vorig jaar kostte een dollar nog 3 SSP, nu al 9. Import-producten worden daardoor onbetaalbaar.

"En zo begint er zich een catastrofe af te tekenen. Als er niet snel iets gebeurt, zakt driekwart van de 12 miljoen Zuid-Soedanezen onder de armoedegrens. Het enige redmiddel is vrede. Zelfs een slechte vrede is beter dan geen", meent Luka Biong, hoofd van het Instituut voor vrede- en ontwikkelingstudies van de universiteit van Juba.

Eind 2013 ontaardde een machtsstrijd tussen president Salva Kiir en zijn oud-vicepresident Riek Machar in een burgeroorlog. Door gevechten in de gebieden waar oliebronnen liggen, is de productie van het zwarte goud gehalveerd tot zo'n 160.000 vaten per dag. Bovendien brengt de olie minder op vanwege de wereldwijd sterk gedaalde prijs. En Zuid-Soedan is nagenoeg volledig afhankelijk van de olie-inkomsten.

De regering zowel als de rebellen zijn internationaal geïsoleerd geraakt omdat ze ondanks vele maanden van vredesbemiddeling halsstarrig aan hun standpunten vasthouden. Er is nauwelijks enige toenadering. Het buitenland, altijd een gulle gever geweest, heeft de geldkraan dichtgedraaid en financiert alleen nog humanitaire steun aan de slachtoffers van het conflict.

Om de tekorten op te vangen is de regering begonnen met het drukken van geld. Dat zorgt voor een forse inflatie waardoor de Zuid-Soedanese pond, bijna een derde minder waard is geworden ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Het land produceert nauwelijks iets anders dan olie en alles, dus ook voedsel, wordt geïmporteerd uit vooral landen in de regio. Die producten worden in dollars betaald waardoor alles veel duurder is geworden, terwijl salarissen niet stegen.

De bevolking maakt zich zorgen over de eigen portemonnee maar ook over het wel en wee van militairen. Veel soldaten gedragen zich ongedisciplineerd en terroriseren de bevolking. "Wat gebeurt er als de regering straks geen geld heeft om militairen te betalen?" Die vraag van maatschappelijk werkster Samson vervult haar en vele anderen met angst.

Officieel is 40 procent van het staatsbudget bestemd voor defensie maar kenners vermoeden dat het veel meer is. Zeker is dat al 80 procent van het staatsinkomen op gaat aan salarissen van overheidsfunctionarissen en militairen. Er blijft weinig over voor gezondheidszorg, onderwijs en ontwikkeling van het land.

Drastische besparingsmaatregelen zijn nodig, meent professor Biong. "Het overheidsapparaat is enorm opgezwollen. Er zijn alle mogelijk onnodige banen gecreeerd om familieleden en vrienden aan een inkomen te helpen. Daar moet fors het mes in."

Onbegrijpelijk vindt Biong het ook dat de regering nauwelijks belasting int. Buitenlandse bedrijven en internationale hulporganisatie betalen wel maar Zuid-Soedanezen worden niet of nauwelijks aangeslagen. "De eigenaren van huizen en kantoren die ze aan hulporganisaties voor enorme bedragen verhuren, betalen geen cent belasting. Ook de nationale staf die hier voor de VN werkt en een goed salaris heeft, hoeft niets af te dragen."

Biong is positief over de mogelijkheden voor zijn land, mits er vrede is. Zuid-Soedan is dunbevolkt en grote delen zijn uiterst vruchtbaar. "We moeten dringend af van volledige afhankelijkheid van olie en de afhankelijkheid van het buitenland voor ons voedsel."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden