Oordeel hulp bij zelfdoding te lichtvaardig

levenseinde | De Hoge Raad verlangt een nieuwe, zorgvuldige afweging in de zaak van de zoon die zijn moeder hielp te sterven.

Veel te gemakkelijk heeft het Arnhemse gerechtshof geaccepteerd dat Albert Heringa niet anders kón dan zijn 99-jarige moeder helpen een einde aan haar leven te maken, meent de Hoge Raad. Nederlands hoogste rechters besloten gisteren dat het gerechtshof in Den Bosch nogmaals moet beoordelen of Heringa, nu 74 jaar, strafbaar was.

Vorig najaar adviseerde de advocaat-generaal de Hoge Raad nog om Heringa niet verder te vervolgen. Het is gebruikelijk dat de Hoge Raad zo'n advies volgt, maar in dit geval doet ze dat niet. De Raad verlangt een minder lichtvaardig oordeel over de vraag of Heringa strafbare hulp bij zelfdoding heeft verleend, 'ook in het licht van het maatschappelijke en politieke debat over levenseinde op verzoek, dat nu volop wordt gevoerd'.

"Jammer", reageert Heringa, maar hij had er al rekening mee gehouden.

In juni 2008 gaf hij zijn stiefmoeder, die fysieke kwalen had maar volgens haar zoon vooral leed aan het leven, een bakje vla met 150 gemalen pillen erdoorheen. Ze viel in slaap en hij ging naar huis. De volgende ochtend belde het verzorgingshuis waar ze woonde dat ze was overleden. In 2010 zond tv-programma Netwerk een documentaire uit met beelden die Heringa had gefilmd voor zijn moeder stierf. Daarop werd hij vervolgd.

De wet staat alleen medici toe om hulp te verlenen bij zelfdoding. Heringa beroept zich echter op een noodsituatie. De huisarts wilde zijn moeder niet helpen haar leven te beëindigen, maar zij was vastberaden. Ze had pillen opgespaard en Heringa voelde zich moreel verplicht haar te helpen de pijnloze, vredige en waardige dood te sterven waar ze naar verlangde.

De rechtbank in Zutphen ging in 2013 niet in mee in dat beroep op een noodsituatie. Heringa is geen arts, dus was hij schuldig. Straf legde ze Heringa niet op. In hoger beroep oordeelde het gerechtshof in Arnhem echter dat Heringa 'zorgvuldig en transparant had gehandeld'; hij was niet strafbaar, meende het Arnhemse hof.

Daarop stapte het Openbaar Ministerie naar de Hoge Raad. Ze vond dat het hof Heringa's handelen strenger had moeten beoordelen.

En dat vindt de Hoge Raad ook. Een beroep op een noodtoestand, een vorm van overmacht, mag slechts bij hoge uitzondering worden geaccepteerd, aldus het hoogste rechtscollege gisteren. Immers, de wet staat alleen artsen toe te helpen bij zelfdoding en dan nog onder strikte voorwaarden. Vandaar dat het gerechtshof in Den Bosch de opdracht krijgt de kwestie voor een derde keer te toetsen.

En dus is Heringa, negen jaar na dato, nog niet van de zaak af. Hij betreurt het, maar snapt het wel. De discussie over voltooid leven - Heringa: 'ik vind verzadigd leven een mooiere term' - woedt volop nu zowel minister Schippers (VVD, volksgezondheid) als D66-Kamerlid Pia Dijkstra voorstellen hebben gedaan om de regels voor hulp bij zelfdoding bij een voltooid leven op te rekken. Ook Heringa zelf ziet graag een definitief oordeel over hoe ver een niet-medicus als hijzelf kan gaan.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden