Oordeel Hirsi Ali over vonnis is onjuist

Het is riskant het bestrijden van radicaal gedachtegoed over te laten aan de ideologische arena. Anders dan Hirsi Ali meent, is dit aan de rechter.

Hoewel het een essentiële hoeksteen is van een pluriforme samenleving en levendige democratie, is de vrijheid van meningsuiting natuurlijk niet absoluut. Er zijn duidelijke grenzen gesteld in het Wetboek van Strafrecht. Aanzetten tot haat, discriminatie of belediging is strafbaar. Gebruik van geweld propageren is strafbaar.

Wanneer de grens tussen woorden en geweld vervaagt, dan is het wel degelijk aan de rechter om op te treden. Dat is zo en dat moet ook zo blijven. De uitspraken van VVD-kamerlid Ayaan Hirsi Ali over de veroordeling van Mohammed Fahmi B. zijn dan ook onjuist. De veroordeling voor het in bezit hebben en verspreiden van radicale ideeën is geen aantasting van de vrijheid van meningsuiting. Het gaat hier niet alleen om het hebben van een mening, maar om het oproepen en aanzetten tot haat en geweld. Het lid van de 'Hofstadgroep' was dus wel met strafbare zaken bezig.

Hirsi Ali lijkt voor een absolute vrijheid van meningsuiting te zijn. Volgens haar moet een radicaal gedachtegoed niet via het strafrecht, maar in een ideologische arena worden bestreden. Maar op die manier krijgen we een samenleving waarin mensen in plaats van met elkaar samen te leven, steeds meer tegenover elkaar komen te staan. Wanneer je de vrijheid van meningsuiting gelijkstelt aan het recht om te beledigen, dan hoeft niemand meer stil te staan bij de effecten van wat hij zegt. Vrijheidsrechten gaan altijd hand in hand met de opdracht om daar ook verantwoord mee om te gaan. De begrenzing via de wet en de gang naar de rechter zijn goed en nodig, ook voor de toekomst.

Het uitbrengen van spotprenten, zoals de cartoons in Denemarken, valt onder de vrijheid van meningsuiting. Bij belediging, haatzaaien of laster kun je naar de rechter stappen. Zo reageerde het Cidi op de antisemitische teksten en cartoons op de site van de AEL, door een klacht in te dienen. Dát is naar mijn mening ook de manier. De gewelddadige reacties in sommige islamitische landen op de cartoons, kunnen niet. Eigenrichting en dreiging van geweld gaan in tegen alles waar wij voor staan. Niet voor niets is Europa een waardengemeenschap.

Met de oproep van de voorzitter van de Europese Commissie om verantwoord om te gaan met de vrijheid van meningsuiting, ben ik het dan ook eens. Minister-president Balkenende heeft daar ook steeds op gewezen. Niet alleen naar aanleiding van de cartoons overigens, maar al veel langer. We leven in een wereld waarin het goed is om je bewust te zijn van de vrijheid die je hebt om te zeggen wat je vindt en tegelijkertijd je ook verantwoordelijk te weten voor de ander. De Britse pers verwoordde dat heel mooi: de vrijheid van meningsuiting is geen plicht tot kwetsen.

Betekent dit censuur? Absoluut niet. Betekent dat een opgelegde gedragscode voor journalisten? Absoluut niet. De persvrijheid moeten we blijven verdedigen. Maar je kunt en moet je wel rekenschap geven van de effecten en de gevolgen van uitingen voor anderen. Dat geldt voor iedereen dus ook voor de media. Want samenleven in een veelkleurige maatschappij gaat niet vanzelf. De islam is een culturele bron in ons land die steeds groter wordt. Dat vraagt inzet van iedereen.

We moeten toe naar een wij-gevoel waarbij we trots zijn op datgene wat Nederland is, en trots op datgene wat we delen met elkaar. En dat zijn naar mijn mening de Europese waarden. De waarden van onze Grondwet en van de rechtsstaat waarop Nederland is gebouwd. Vrijheid van meningsuiting is er daar één van. Het is dan ook een uitdaging voor de toekomst om de islam te verbinden met de waarden van de Grondwet: individuele mensenrechten, een democratie die op scheiding van kerk en staat is gebaseerd, vrijheid van meningsuiting, gelijkwaardigheid van man en vrouw, cultureel pluralisme en seculiere tolerantie. Het gaat om de inbedding van de islam in de Europese democratische traditie, samenleving en de leidende waarden en normen. Alleen zo kan radicalisering worden tegengegaan. Wat we nodig hebben is een Europese islam binnen deze Europese Leitkultur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden