Oompje Feri dobbert over de dode armen van de Donau

SZIGETKOZ - Er ligt een dun bruin vlies over de dode armen van de Donau bij het Hongaarse Szigetkoz. Het onsmakelijke bruin is tot in de kleinste zijtakken doorgedrongen. Feri bacsi, oompje Feri, denkt eerst dat het meeldraden zijn van de wilgen, maar dan weet hij het plotseling zeker. 'De Slowaken hebben weer olie naar ons toe gepompt. Kijk maar, ja hoor, dat is zeker olie.'

Nu de oude visser een naam heeft gevonden voor de boosdoener, kent hij geen enkele twijfel meer. Natuurlijk zijn het de Slowaken! Feri bacsi is de enige overgebleven beroepsvisser in Szigetkoz. Hij is ver in de zeventig en vaart nog maar een paar keer per week uit met zijn lange houten boot om zijn netten uit te gooien. Er is ook niet zoveel vis meer.

Tot in de jaren tachtig stond het Szigetkoz nog in een directe verbinding met de Donau. Toen verdiende het hele dorp zijn brood met de visvangst. Een paar keer per jaar stond het gebied rond de zijtakken van de Donau onder water. De meertjes en kreekjes die achterbleven waren ideale speeltuinen voor de jonge visjes die dan met de eerste de beste volgende overstroming weer het grote water in zwommen.

Maar tegenwoordig kunnen de vissen deze zijtakken van de Donau niet meer in of uit. Het zijn twee gescheiden systemen geworden en de Donau zelf ziet er bij Szigetkoz ook niet bepaald florissant uit. Hooguit een halve meter diep is de machtige rivier hier, een prettig poeltje voor watervogels en riet. Het echte water stroomt door een betonnen bak twee kilometer noordelijk over Slowaaks grondgebied de waterkrachtcentrale van Gabcikovo in.

Feri bacsi heeft het allemaal voor zijn ogen zien gebeuren. Hoe de vrachtwagens het natuurgebied binnentrokken en zand en grind begonnen te storten. Hoe de waterbouwkundigen hun dammetjes en dijken aanlegden. Hoe de meest afzichtelijke betonnen bouwsels in het landschap verschenen. En hoe dat allemaal na een paar jaar weer werd stilgezet omdat de Hongaren niet langer mee wilden doen aan het megalomane waterbouwproject, dat de communistische regeringen van Hongarije en Tsjechoslowakije hadden bedacht.

Nu verdroogt Szigetkoz, omdat de Slowaken niet voldoende water naar het gebied pompen en als ze al water pompen dan is het vaak vervuild, is Feri bacsi's stellige overtuiging. De uitspraak van het hof in Den Haag verrast hem niet echt. 'Natuurlijk moeten de partijen gewoon om de tafel gaan zitten om tot goede afspraken te komen. Onderhandelen is de enige manier om eruit te komen'. Het moet allemaal ook vooral niet te veel geld kosten, want er is ook letterlijk teveel in de plomp gegooid, vindt hij.

Zo hebben de Hongaren eerst een bijna complete waterkrachtcentrale gebouwd in de Donauknie bij Nagymaros, die vervolgens weer werd afgebroken toen Hongarije uit het project stapte. Het zou toch wel te gek zijn als ze die nu weer moesten opbouwen. Maar het is allemaal politiek, weet Feri bacsi feilloos uit te leggen.

De eerste boosdoeners waren natuurlijk de Russen met hun communisme. Die moesten zonodig van die gigantische waterwerken naar Sovjetstijl. Vertel hem niks van de Russen, hij heeft van 1944 tot 1947 in Russische werkkampen doorgebracht. En nu zijn het de Slowaken. De voetbalteams van de Hongaarse dorpjes aan de overkant in Slowakije spelen regelmatig in het dorpje van de oude visser.

Hij weet precies wat daar gebeurt. Dat de Hongaren hun eigen taal niet mogen spreken en steeds meer in het verdomhoekje terechtkomen. Dat de Slowaken niet deugen hoeft voor hem geen verder betoog. Feri bacsi heeft op zijn lange tochten over de dode Donauarmen veel tijd om na te denken. In een tasje voor in de boot liggen twee flessen. Een met benzinemengsel voor de motor, de andere met een mengsel van rode en witte wijn voor hem zelf. In een dikke jas, zijn voeten met wollen lappen omwikkeld in lange rubberen laarzen, kan hij het zo wel een tijdje uithouden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden