Oom en tante om rekening mee te houden

Achter de nieuwe leider van Noord-Korea staat een machtig en gevaarlijk duo

Bij velen roepen de woorden oom en tante warme gevoelens op. Voor Kim Jong-un, de nieuwe leider van de Democratische Volksrepubliek Korea, ligt dat anders. Voornaamste taak van Kim Kyong-hui en Jang Song-taek, zus en zwager van de zojuist overleden dictator Kim Jong-il, is diens erfopvolging in goede banen te leiden. Het drietal zal waarschijnlijk met de legertop de feitelijke leiding van Noord-Korea vormen.

Kim en Jang zijn ideale kandidaten voor het Internationaal Strafhof in Den Haag. Maar gezien hun leeftijd (65) en de taaiheid van de Kim-dynastie zullen ze die dans wel ontspringen - en bovendien heeft het hof over Noord-Korea geen gezag.

Tante Kim werd in 1946 in Pyongyang geboren als enige dochter van oprichter van de natie Kim Il-sung. Tijdens haar studie politieke economie aan de Kim Il-sung-universiteit leerde ze Jang Song-taek kennen, een middelmatige student die populair was dankzij zijn liedjes en accordeon. Pa Kim zag de relatie niet zitten, en liet Jang van de universiteit verwijderen. Die studeerde verder in de stad Wonsan, maar de twee hielden contact. In 1966 volgden ze de Kim Il-sung School voor Hoger Partijkader, daarna studeerden ze een jaar in Moskou. Uiteindelijk mochten zij in 1972 toch trouwen. Hun dochter Kum-song studeerde in Parijs, werd daar verliefd en wilde niet meer terug. Na ruzie met de familie in Pyongyang pleegde ze in 2006 in Parijs zelfmoord.

Wat opmerkelijke feiten uit de carrière van tante Kim: in 1975 werd ze vice-directeur van de Internationale Afdeling van de Partij. In die tijd was er een omslag om hoogopgeleide, meertalige diplomaten aan te stellen. Daarmee samen hing een crimineel ontvoeringsbeleid. In de jaren zeventig en tachtig ontvoerde Noord-Korea honderden Zuid-Koreanen, Japanners en andere buitenlanders om hun taal en cultuur te leren.

Later werd Kim manager bij Bureau 35, het bureau voor spionage en buitenlandse operaties. Dat smokkelt tabak, drugs, vals geld en wapens om aan dollars te komen. Kim Kyung-hui sprong er nooit uit. Zij stond in 1994 bij de uitvaart van haar vader Kim Il-sung op de officiële rangordelijst van het begrafeniscomité op een teleurstellende nummer 47.

Echtgenoot Jang Song-taek werkte zich gestaag op naar het centrum van de macht. Het zou zijn idee zijn geweest om diplomaten in te zetten als smokkelaar. Hij overzag de bouw van 100.000 appartementen in Pyongyang, en werd in 1989 lid van het Centraal Comité van de Arbeiderspartij. Vanaf 1992 zat hij in de leiding van het ministerie van sturing, dat binnenlandse veiligheid en rechterlijke macht onder zich heeft, en ook gaat over 'zuiveringen'.

Wie manager is bij de Noord-Koreaanse veiligheidsdienst kan bij voorbaat door naar het cellencomplex van het Strafhof. Er zijn in het land zo'n 200.000 strafkampbewoners. In 1997 was oom Jang betrokken bij orders om vijf kritische hoge medewerkers van zijn ministerie te executeren. In 2003 raakte Jang ineens uit de gratie, wellicht omdat hij te sterk of hebberig werd - om in 2006 weer op te duiken. Een jaar later kreeg hij de controle terug over veiligheid en overheidsbedrijven.

Tante Kim Kyung-hui ging vanaf 2009 plots weer mee op de 'sturingsreizen' van de Geliefde Leider Kim Jong-il. Sommige analisten zagen hierin het teken dat over de opvolging was beslist: het zou Kim Jong-un worden. Bij gebrek aan beter. Maar alleen kon hij het niet af.

Tante was altijd fervent aanhanger van haar broer Kim Jong-il geweest. Samen met oom had het tweetal genoeg gezag bij de generaals, en banden met talloze bedrijven.

Er werd van alles gedaan om hun status nog verder op te poetsen: in 2009 trad Jang toe tot de Nationale Defensiecommissie die de facto Noord-Korea leidt. In 2010 werd Kim generaal. Beiden traden toe tot het Politbureau. Deze week bleek tante met stip gestegen naar 14 op de begrafenisranglijst van Kim Jong-il, oom staat op 19. Achter de schermen hebben zij hard gewerkt aan een soepele opvolging. Maar in elke dictatuur overheerst paranoia. Zullen Jang en Kim hun belofte aan de Geliefde Leider houden, of grijpen zij zelf de macht?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden