Oom Apo en zijn recruten

Weinig mensen volgen zo gespannen de ontwikkelingen rondom de Koerdische leider Abdullah Ocalan als de fotograaf en Koerdenkenner Ad van Denderen. Van Denderen maakte 'oom Apo' zes dagen lang mee in het opleidingskamp Akademiya Mahsum Korkmaz, in de Libanese Bekaavallei. Dat was in 1993, de tijd dat de Koerdische guerrilla-organisatie PKK op het toppunt van haar macht was.

Het bezoek van Van Denderen lag voor de hand. Al sinds begin jaren zeventig had hij het Koerdische oosten van Turkije doorkruist en gefotografeerd. Het gebied is sindsdien enorm veranderd. Er was nog geen oorlog en er was daardoor ook niet de alomtegenwoordige, drukkende aanwezigheid van leger en politie.

Van Denderen hing drie dagen in de lobby van een hotel in Beiroet rond. De PKK-persoon die hem zou afhalen miste hij, als gevolg van toiletbezoek. Ten slotte bereikte hij toch zijn doel in de Bekaavallei, zonder dat hij goed begreep hoe. Het leek op een serie ontvoeringen, voortdurend droegen ze hem van de ene groep over aan de andere. Van de vele Syrische militaire wegversperringen ondervonden ze geen last. Een van de dingen die hem bij zijn gebleven zijn de lessen in politieke scholing, die Ocalan aan de recruten gaf, redevoeringen over marxisme van vijf uur lang, in een soort theater. Elke ochtend. Van Denderen kreeg associaties met de redevoeringen van de Cubaanse leider Fidel Castro.

Niet bekend

In het opleidingskamp deelde Apo min of meer de ontberingen van de strijders, hij baadde niet in luxe. In zijn kantoortje stond een eenvoudig bed, en een enorme opgezette roofvogel. Een roofvogel was er ook in het embleem van het kamp. Veilig voelde Apo zich zelfs hier niet. Altijd had hij drie lijfwachten bij zich, waar hij ook liep.

Op een kerkhofje lagen twaalf mensen die waren omgekomen bij een Israëlische bombardement, misschien een kleine dienst van Jeruzalem aan Turkije. In een klein ander kampje hokten een paar strijders van de linkse Turkse organisatie Dev Sol, geheel afhankelijk van de PKK, waar ze elke dag hun eten haalden. Ook allerlei andere organisaties hadden in deze omgeving kampen.

Het PKK-kamp leverde elk halfjaar zo'n zeshonderd strijders af, die ze naar het oosten van Turkije smokkelden. Er waren ook vrouwen bij. Na voltooiing van de opleiding nuttigden de recruten de maaltijd met Ocalan. Van Denderen was aanwezig bij het afscheidsmaal van een groep vrouwen.

Veel vertier was er niet in het kamp. Soms dansten ze 's avonds wat, bij de portretten van gesneuvelde 'martelaren'. Iedereen, ook Apo, was vriendelijk tegen Van Denderen, maar hij vond de sfeer erg monomaan, politiek en nog eens politiek, andere conversatie leek er niet te zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden