Ook zorgen over bodemdaling door zoutwinning in Nederland

Het meeste zout dat wordt gewonnen, gaat naar de chemische industrie.Beeld ANP

Bodemdaling of schade aan het milieu: het winnen van zout kan grote gevolgen hebben. Daar is niet altijd voldoende aandacht voor, waarschuwt de toezichthouder.

Zoutwinningsbedrijven moeten meer aandacht besteden aan de risico's voor de omgeving. Nu heeft de zoutsector de gevaren van bodemdaling, lekkages en milieuverontreiniging op de langere termijn niet goed in kaart.

Dat stelt het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) in een gisteren verschenen rapport. Volgens de toezichthouder is er door incidenten bij zoutwinning meer kritiek gekomen op het delven van het 'witte goud', net zoals dit bij olie- en gaswinning al het geval was.

Zo staat AkzoNobel, Nederlands grootste zoutwinner, sinds 2016 onder verscherpt toezicht van het SodM vanwege tientallen bovengrondse lekkages in de afgelopen acht jaar. Recent nog, op 6 mei, stroomde 100.000 liter brak water een weiland nabij Hengelo in door een lekkende leiding. Bij Veendam wordt verontreiniging van de bodem nog onderzocht na een lekkage uit een zogeheten caverne (grote ondergrondse zoutholte) van het bedrijf Nedmag.

Tikkende tijdbom

Volgens het SodM zijn zoutwinningsbedrijven vooral gericht op risico's en incidenten die tijdens de winning spelen en is er weinig aandacht voor de lange termijn. Cavernes zouden in bijzondere situaties bijvoorbeeld kunnen instorten, met een plotselinge bodemdaling als gevolg. "Het goede nieuws is dat alles nu veilig is en dat er bij signalen van instabiliteit nog jaren zijn om iets aan een caverne te doen", zegt Theodor Kockelkoren, inspecteur-generaal bij het SodM. "Maar voor sommige cavernes is nog niet nagedacht over wat er te doen is als er instabiliteit optreedt. Het is beter daar nu over na te denken dan wanneer we iets meten. Anders wordt zo'n caverne toch een tikkende tijdbom."

AkzoNobel zegt gebruik te maken van sonartechnologie om instabiele cavernes te controleren op ondergrondse beweging. Een woordvoerder laat weten dat het chemieconcern het niet eens is met de conclusies van het SodM. "We houden cavernes goed in de gaten en hebben voldoende tijd om te reageren als er iets aan de hand is."

Vooral cavernes die lang geleden zijn ontstaan, worden door het SodM aangemerkt als risicovol. Zo zijn 61 cavernes in Twente potentieel instabiel. Twee hiervan genieten speciale aandacht van het SodM omdat ze onder een afvalstortplaats liggen en niet van boven de grond te bereiken zijn. De toezichthouder spoort AkzoNobel aan hier iets aan te doen.

Het 'voordeel' van de cavernes in Twente is dat deze relatief klein zijn, vergelijkbaar met de grootte van een voetbalstadion. In Oost-Groningen liggen cavernes waar zo twee Eiffeltorens in passen. Eén hiervan bevindt zich dicht onder de bebouwde kom van de plaats Heiligerlee. Bij instabiliteit is er kans op schade aan woningen en infrastructuur, en mogelijk gevaar voor omwonenden. Op aandringen van het SodM moet deze caverne strenger worden bewaakt. Onduidelijk is nog hoe deze caverne wordt achtergelaten als de zoutwinning stopt. AkzoNobel moet hier op last van het SodM een plan voor opstellen.

Water

Zout wordt in Nederland gewonnen door oplosmijnbouw. Zoet water wordt in een zoutlaag gepompt en als heel zout water (pekel) weer naar boven gehaald. Na het indampen van de pekel blijft er water (voor hergebruik) en droog zout achter.

Jaarlijks wordt er zeven miljoen ton zout uit de Nederlandse bodem gehaald. Het meeste in Twente, en verder in Oost-Groningen, Veendam en Harlingen. Naast AkzoNobel winnen ook Nedmag en Frisia zout. De grootste hap gaat naar de industrie, bijvoorbeeld voor de productie van chloor. Het overige zout wordt gebruikt om water te ontharden, bij het maken van likstenen voor de agrarische sector en als strooizout. En een beetje zout belandt bij mensen op tafel.

Lees ook: Akzo los van Twentse bodemschat

AkzoNobel kwam vorig jaar niet in handen van het Amerikaanse PPG. Akzo’s zoutfabriek in Hengelo kreeg wel een andere eigenaar. Een eeuw lang reikten Akzo’s wortels tot diep in de Twentse bodem.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden