Ook zonder wapens moet Eta gevecht leveren

Baskenland - De Eta levert vandaag haar laatste wapens in. Madrid lijkt in de strijd uiteindelijk aan het langste eind te trekken.

Hoe de afscheidingsbeweging Eta haar wapens vandaag precies gaat inleveren is nog een verrassing. Zo is nog onduidelijk hoeveel wapens en explosieven er precies tevoorschijn zullen komen in het Franse stadje Bayonne, waar de overdracht zal plaatsvinden. De ontwapening zal volgens de Baskische regionale regering in elk geval compleet, definitief en in één keer worden uitgevoerd.


Zeker is ook dat Madrid zal schitteren door afwezigheid. De regering van premier Rajoy wil voorkomen dat de Basikische afscheidingsbeweging 'theater' maakt van de ontwapening en de indruk wekt de wapens vrijwillig neer te leggen. Terwijl, zo vindt Madrid, het in de praktijk om een 'overgave' gaat. Het verdient geen applaus en de Eta zal er ook zeker niets voor terugkrijgen, klinkt het uit de hoofdstad. De Spaanse en Franse politie hebben bij de vele operaties al bergen wapens in beslag genomen en Eta-leiders gearresteerd.


Eta moet nog een stap verder gaan, deed de Spaanse minister van binnenlandse zaken Juan Ignacio Zoido er onlangs nog een schepje boven op. "Wat Eta moet doen, is zichzelf ontmantelen en verdwijnen."


En daarmee volhardt de Spaanse regering in haar houding niet te onderhandelen met de Eta. Madrid lijkt nu de vruchten te plukken van die strategie. In 2011 ging de terreurbeweging er nog vanuit dat er onderhandelingsruimte was toen ze de Spaanse en Franse autoriteiten opriep om te stoppen met 'onderdrukkende maatregelen'. Drie Eta-leden kondigden destijds met witte maskers en zwarte baretten op een staakt-het-vuren aan.


Naast de rood-groene Baskische vlag hielden de drie weliswaar strijdlustig hun vuist in de lucht, maar ook toen was de steun voor de Eta al lang afgebrokkeld en was ze een schim van de terreurgroep die Spanje de decennia daarvoor in haar greep hield.


In totaal doodde de gewapende afscheidingsbeweging, die bijna zestig jaar geleden tijdens de Franco-dictatuur werd opgericht, 845 mensen. Bij die aanslagen kwamen politici, ambtenaren, maar soms ook gewone Spanjaarden om het leven , zoals bij de bomaanslag in een supermarkt in 1987 in Barcelona.


Ook vielen er tientallen doden aan de kant van de Eta en werden honderden leden van de terreurbeweging opgepakt.


Sinds de aankondiging van het bestand in 2011 hulde de Eta zich vooral in stilzwijgen. Tot de beweging gisteren met een brief die het bij de Britse omroep BBC afleverde voor het eerst in vijf jaar een officieel bericht de wereld instuurde. De beweging schrijft daarin dat als alle wapens zijn ingeleverd 'het proces nog niet is afgerond'.


Dat ook zonder wapens nog een gevecht geleverd moet worden, is duidelijk. Het conflict is nu verplaatst naar de politieke arena. Het is de vraag hoe beide kanten zich daar zullen opstellen. Eta wil dat de honderden leden die elders in Spanje en Frankrijk vastzitten, worden overgebracht naar gevangenissen dichter bij huis.


Madrid geeft op dit punt nog geen sjoege. Ook de herdenking en de verwerking van het verleden ligt op tafel.


De heetste aardappel is ongetwijfeld het thema van onafhankelijkheidsstreven waar de hele strijd ooit om begonnen was. Volgens oud-Eta-lid Arnold Otegi, die tegenwoordig het gezicht is van de separatistische partij Verenigd Baskenland, heeft de ontwapening op het vlak van onafhankelijkheid politieke gevolgen. "De Spaanse regering kon jarenlang het bestaan van de gewapende Eta gebruiken om het onafhankelijkheidsproces te frustreren. Dat argument geldt nu niet meer. Nu komt de onafhankelijkheid via de politieke weg echt op tafel te liggen." De Basken lijken op dat punt vooral nog even af te wachten en volgen nauwgezet de ontwikkelingen bij de buren in Catalonië.


Ook op het punt van onafhankelijkheid lijkt Madrid aan het langste eind te trekken. Volgens de laatste peilingen maakt de steun voor afscheiding van Spanje in de Baskische regio een historisch dieptepunt door. Nog maar 19 procent van de Basken is daar op dit moment voor te porren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden