Ook woede bij moslims in Dakar, Franse vlag in brand

reportage | Senegal de straat op om Charlie Hebdo. 'Blasfemie is ook vorm van terrorisme.'

Afrikaanse moslims in de voormalige Franse koloniën zijn gegriefd door de keuze van Charlie Hebdo om na de aanslag van 7 januari door te gaan met het publiceren van karikaturen van de profeet Mohammed. "Blasfemie is ook een vorm van terrorisme", stelt Sambou Biagui. "De provocaties van Charlie Hebdo lokken gewelddadige reacties uit. Je kunt terreur niet te bestrijden door 'Charlie' te zijn."

Biagui, voorzitter van ontwikkelingsorganisatie Pladh (Plateforme Africaine pour le Développement et les droits Humains), is initiatiefnemer van het anti-Charlie-protest in de Senegalese hoofdstad Dakar. Ongeveer duizend personen, onder wie de premier en verschillende religieuze leiders, geven deze zaterdag uiting aan hun ongenoegen over de manier waarop Frankrijk met de vrijheid van meningsuiting omgaat. Koranrecitaties, afgewisseld met Arabische muziek, schallen uit grote luidsprekers, waarna Biagui het podium betreedt. "Ik ben geen Charlie, maar ook geen Kouachi", verklaart hij. "We moeten slachtpartijen in naam van het geloof van de hand wijzen!"

Het merendeel van de demonstranten denkt er anders over. Er klinkt eenstemmig boegeroep, spreekkoren beginnen de naam Kouachi te scanderen. Biagui slaagt er alleen met veel stemverheffing in zijn betoog af te maken.

Een van de demonstranten is Ndey Astou Sy, een onderwijzeres uit een buitenwijk van Dakar die voor dag en dauw naar het manifestatieterrein is gekomen om de profeet te verdedigen. "Mogen Charlie en de zijnen creperen in de hel", zegt ze. "Als ik in Parijs zou zijn, zou ik hetzelfde doen als de broers Kouachi." Volgens rechtenstudent Diadji Sow meet Frankrijk met twee maten: "Discriminatie van Joden is verboden, maar discriminatie van moslims is geen probleem. Door het islamitisch geloof onderuit te halen, brengt Charlie Hebdo de wereldvrede in gevaar."

De Senegalese verontwaardiging ontstond nadat president Macky Sall afreisde naar Parijs om in de mars van 11 januari letterlijk en figuurlijk achter François Hollande aan te lopen. Toen een paar dagen later duidelijk werd dat de redactie van Charlie Hebdo door zou gaan met het trotseren van het islamitische beeldverbod, zag Sall zich genoodzaakt de verspreiding van het tijdschrift in Senegal te verbieden.

De president zit tussen twee vuren. Hij heeft de steun van Frankrijk nodig voor een ambitieus ontwikkelingsplan dat Senegal moet opstoten in de vaart der volkeren, maar kan ook niet zonder de bijval van zijn volk, dat voor pakweg 95 procent uit moslims bestaat. Op de nationale televisie legde Sall uit dat hij alleen naar Frankrijk ging om zijn medeleven te betuigen aan een bevriende natie. Dat betekende niet dat hij godslastering goedkeurde. "Ik ben ook moslim!"

Vanwege een condoleancebezoek aan Saudi-Arabië is de president niet aanwezig bij de demonstratie in Dakar. Premier Mohamed Dionne wel, maar die verlaat de bijeenkomst als kort na de mislukte toespraak van Biagui de Franse vlag in brand wordt gestoken. Religieus fanatisme heeft hier de overhand.

Mame Moctar Guéye, vicevoorzitter van moslimorganisatie Jamra, vertolkt als een van de weinigen het geluid dat van oudsher kenmerkend is voor de tolerante, mystiek ingestelde Senegalese moslim. "Ik ben hier naar toe gekomen om een ander gezicht van de islam te tonen", zegt Guéye. "Het doden van een enkele persoon staat gelijk aan het doden van de hele mensheid."

Spanningen van Algerije tot Mali en Israël tot India

Direct na de publicatie van het van Charlie Hebdo-nummer met de Mohammed op de cover, braken protesten uit onder moslims in verschillende Franstalige Afrikaanse landen. Van Algerije tot Mali ontstonden na het vrijdagmiddaggebed al dan niet spontane demonstraties.

In Niger liep dat uit op ernstige ongeregeldheden, waarbij drie burgers en een agent om het leven kwamen en drie kerken met de grond gelijk werden gemaakt.

Eind vorige week kwam het ook in Afghanistan en India tot protesten, en nu leidt de kwestie eveneens in Israël tot spanningen. Een nationale boekhandel-keten wil het laatste Charlie Hebdo verkopen, maar Arabische Israëliërs verzetten zich daar hevig tegen. Dit tot ergernis van de rechts-nationalistische politicus Avigdor Lieberman, die dreigt alle nummers op te kopen en gratis op straat uit te delen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden