'Ook winnaar kan zich verbeteren'

In de ruimtevaart, de krijgsmacht en op de intensive care wordt net als in de topsport nagedacht over presteren onder stress. ,,Ook een piloot van een F16 bereidt zich voor op het leveren van een topprestatie.''

SOESTERBERG - Hoe heftig de escalatie van geweld ook is, stimulerende middelen zijn bij de luchtmacht uit den boze. ,,Wij hebben een standaardregeling voor werk en rust, daar wordt ook in de grootste crisissituatie niet aan getornd.''

De raakvlakken tussen het bedrijven van topsport en het uitvoeren van operaties als F16-piloot boven oorlogsgebied zijn even talrijk als voor de hand liggend. Dat maakte luitenant-kolonel Peter 'Wobble' Tankink duidelijk aan een deel van de Nederlandse A-sporters en hun coaches. Het verbod op doping is er een van, net als het evenwicht tussen inspanning en ontspanning.

Tankink was in 1999 als squadronleider verantwoordelijk voor gevechtsvluchten die door zestig tot zeventig straaljagers tijdens de Kosovo-crisis boven de Balkan werden uitgevoerd. In twee sessies, gisteren en vandaag, deelt hij in het kader van het NOC-NSF-project 'Reis van de Held' zijn ervaringen met de Nederlandse A-sporters en hun coaches. Doel: de mentale weerbaarheid verbeteren.

Op vliegbasis Soesterberg sprak hij over de nauwe samenhang tussen teambuilding en het behalen van individuele topprestaties.

In de luchtmacht is de samenwerking van vliegers en grondpersoneel (verhouding 1:6) beslissend als het om leven of dood gaat. ,,Vertrouwen in en respect voor elkaar hebben, is een eerste vereiste. Op welk niveau je ook in het team meewerkt'', hield Tankink zijn gehoor voor.

,,Je zit als piloot alleen in de cockpit, maar je maakt onderdeel uit van een groot geheel'', aldus Tankink. ,,Als wij een missie uitvoeren, doen we dat als team; je levert pas individueel strijd als er op je wordt geschoten.''

Tankink sprak over de vele fases en eindeloze herhalingen in de opleiding die uiteindelijk leiden tot het doel, vergelijkbaar met de weg van de sporter van training naar wedstrijd.

,,Pas bij een crisisoperatie komen alle elementen samen. Die voorbereiding heeft niets te maken met strijd op leven en dood, zo benaderen wij dat niet. We bereiden ons voor op het leveren van een topprestatie. Doorloop altijd alle fases bewust, ben niet alleen bezig met het moment van presteren.''

De 37-jarige piloot zegt de individuele prestatiedrang van topsporters te herkennen. Net zoals hij vele raakvlakken met zijn beroep opmerkte toen hij eens sprak met de chirurg van de intensive care. ,,Mijn en zijn ervaringen zijn op alle takken van topsport van toepassing. Niet in detail, maar in grote lijnen'', aldus Tankink.

Wat hij de topsporters nadrukkelijk voorhoudt, is het belang van evalueren, zowel na deceptie als euforie. ,,De nabespreking is zeer belangrijk. Wij hebben geen 'Ja maar'-cultuur, excuses zijn er niet. Er moet worden geleerd voor de volgende keer. Na een operatie gaat de deur dicht en daarachter gaat het hard tegen hard.''

,,Daarna is het over, dan is er de fase van bartalk, het bij een drankje uitwisselen van ervaringen. Van elkaar leren is een continu proces. Bovendien is Murphy altijd aanwezig: waar je het niet verwacht, gaat het toch mis.''

,,Ook in de euforie van een geslaagde missie is de nabespreking belangrijk. Wij nemen geen genoegen met onze fouten, we moeten leren van wat er desondanks is misgegaan. Iedereen kan zich verbeteren, ook de winnaar. Niemand is perfect.''

Technisch directeur Joop Alberda van NOC-NSF concludeerde uit de lessen van Tankink onder meer dat een goede planning 75 procent van het werk is en dat net als in het leger ook in de sport de leider moet worden gehoorzaamd.

,,Volg de formatieleider zonder in het poldermodel te vervallen. Zodat we niet in 2004 meneer Rogge (IOC-voorzitter, red) moeten verzoeken de Spelen nog even uit te stellen, omdat Nederland er nog niet klaar voor is.''

Tot het leren van fouten is Alberda altijd bereid, in zekere zin ligt daaraan het project 'Reis van de Held' ten grondslag. Tijdens de Olympische Spelen in Sydney, tweeënhalf jaar geleden, leverde Nederland de beste prestatie ooit door bij de beste tien landen in het medailleklassement te eindigen.

Tijdens de evaluatie van die Spelen werd de conclusie getrokken dat de mentale taaiheid van de Nederlandse sporter voor verbetering vatbaar is. Mentale training werd gezien als hulpmiddel bij tegenslag en niet, zoals zou moeten, als een vanzelfsprekend onderdeel van de training.

Bondscoach Peter Paul Metz vindt de bijeenkomsten van NOC-NSF zo waardevol, dat hij er ook de waterpolovrouwen uit zijn selectie bij betrekt die de 'Reis van de Held' niet mogen maken. Zij wisselen de informatie uit met de A-speelsters die wel zijn geweest.

,,We praten er regelmatig over en pikken daar allemaal nieuwe dingen van op. Ik heb nu het idee dat we minstens gelijk opgaan met de concurrentie, zo we op dit gebied geen voorsprong nemen. Dat geeft veel zekerheid. Alle energie gaat de goede richting op, dat geeft een mooie sensatie.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden