Review

Ook Vlaams Belang wil vreemdelingen kwijt

Vlaanderen stevent af op een zwarte zondag – alweer. Het Vlaams Blok gaat bij de gemeenteraadsverkiezingen van morgen onder zijn nieuwe naam Vlaams Belang de zoveelste verkiezingsoverwinning op rij behalen. Niemand heeft nog het recept gevonden om de opmars van de extreem-rechtse partij te stuiten. Ook de auteurs niet van twee recent verschenen boeken over het Vlaams Blok/Vlaams Belang.

De Vlaamse politicoloog Marc Spruyt en de filosoof Geert Van Cleemput hebben beiden een boek gepubliceerd over het Vlaams Belang, voorheen het Vlaams Blok. Daarmee houden de overeenkomsten tussen de auteurs en hun boeken wel zo’n beetje op.

Spruyt publiceerde eerder al twee boeken over het VB, ’Grove borstels’ (1995) en ’Wat het Vlaams Blok verzwijgt’ (2000). In 2005 heeft hij het initiatief genomen tot de internetsite www.blokwatch.be, een nieuwssite over extreem-rechts in Vlaanderen en de motor van allerlei acties tegen het VB. Spruyts nieuwe boek ’Wat u moet weten over het Vlaams Belang’ is een bewerking van artikelen die eerder op de site van Blokwatch verschenen.

Het boek bevat veel interessants over de VB’ers (ook al is het niet altijd nieuw). De auteur laat zien waar de leiders van het Vlaams Belang en hun luitenants het politieke vak geleerd hebben. Ook na bijna dertig jaar heeft de partij, die intussen een kwart van de Vlaamse kiezers achter zich heeft, zich nog altijd niet losgemaakt van het neonazisme .

Sterke man Filip Dewinter en ook partijvoorzitter Frank Vanhecke kregen hun politieke scholing in Brugge van de notoire nazi Roger Spinnewyn. Die was destijds een van de leiders van de Vlaamse Militanten Orde (VMO), een gewapende privé-militie die linkse doelen aanviel, waarbij het gebruik van explosieven en vuurwapens niet werd geschuwd. De VMO is in 1983 door het gerecht verboden en ontbonden.

Spinnewyn is ook betrokken geweest bij internationale wapenhandel, onder meer ten behoeve van blanke Zuid-Afrikanen die de strijd aan wilden binden met de ANC-regering. Hij hielp verder gewelddadige Duitse neonazi’s aan justitie te ontkomen door hen onderdak te bezorgen bij Zuid-Afrikaanse geestverwanten. Diezelfde Spinnewyn staat nu op de kandidatenlijst van het Vlaams Blok in Zedelgem.

Zoon John Spinnewyn, ook een VMO’er, was bijna vijftien jaar kamerlid. Xavier Buisseret, naast VMO’er ook voormalig uitgever van tijdschriften waarin de holocaust ontkend wordt, zat zes jaar in de Kamer. Wim Verreycken, ex-VMO, zetelt al vijftien jaar in de Senaat en was zelfs lange tijd fractievoorzitter. Pieter Huybregts, ex-VMO, zit sinds 1995 in het Vlaams Parlement. Onder het personeel en de leden van de partij zijn er nog veel meer die graag flirten met neonazistische en negationistische ideeën.

Spruyt toont overtuigend aan dat het Vlaams Belang identiek is aan het Vlaams Blok. Geen versie light, maar gewoon hardcore. De partijleiding van het VB doet daar zelf overigens ook niet geheimzinnig over, maar in de media ontstaat soms de indruk dat het Vlaams Belang intussen een partij is als alle andere. Alleen al door zijn politiek personeel is het dat niet.

Van 1999 tot september 2003 werkte Geert Van Cleemput op de studiedienst van het Vlaams Blok, de laatste periode als coördinator. Hij is een overtuigd Vlaams nationalist. Meteen na de stichting van het Vlaams Blok, in 1977, nam de toen zeventienjarige Van Cleemput een lidkaart van de partij. En die heeft hij tot in 2004 gehouden. Hij brak een academische carrière in Florida af om voor zijn partij te gaan werken.

Van Cleemput beschrijft in ’Vlaams geblokkeerd’ zijn lotgevallen in het Vlaams Blok. Zijn partijcarrière is op een desillusie uitgelopen. Het was Gerolf Annemans, de fractievoorzitter van het VB in de Belgische Kamer, die Van Cleemput rekruteerde. Annemans, schrijft Van Cleemput, wilde de filosoof gebruiken om het niveau van de studiedienst van de partij op te krikken. En om hem te helpen om de koers van het Vlaams Blok om te buigen. Annemans wilde volgens Van Cleemput van de Vlaamse onafhankelijkheidstrijd, waarvoor het Blok ooit was opgericht, weer het belangrijkste programmapunt maken. Ten koste van alle aandacht voor het immigratievraagstuk en alles wat daar volgens de partij mee samenhangt.

De strijd tegen de rabiate anti-vreemdelingenvleugel van sterke man Filip Dewinter bleek al snel onbegonnen werk. Dewinter, onder meer de organisatiesecretaris van het VB, heeft de partij in een krachtige greep. Een groot deel van het partijapparaat, maar ook van de verkozenen in de verschillende parlementen en provincie- en gemeenteraden, hebben hun zetel aan hem te danken. En wie nog geen postje heeft, hoopt dat na bewezen loyaliteit aan Dewinter te krijgen.

In de analyse van Van Cleemput heeft Dewinter het VB als het ware gegijzeld. Hij zou geen zier geven om het Vlaams nationalisme en alleen maar uit zijn op het handhaven van zijn eigen macht. In die optiek heeft Dewinter alleen maar baat bij het cordon sanitaire, de afspraak van alle andere Vlaamse partijen om geen samenwerking aan te gaan met het VB. En Annemans zou volgens Van Cleemput de moed ontberen en ook het politieke talent om de strijd met Dewinter echt aan te gaan.

Ook als we afzien van de teleurstelling en rancune die een rol zouden kunnen spelen bij Van Cleemputs analyse, dan nog klopt die niet. Zeker, Annemans en Dewinter zijn concurrenten. Annemans heeft er een hekel aan dat hij in Dewinters schaduw staat. En het is ook waar dat Annemans in tegenstelling tot Dewinter, Vlaamse onafhankelijkheid wel een belangrijk thema vindt.

Maar Annemans is pragmaticus genoeg om te beseffen dat hij niet zonder Dewinter kan. Slechts enkele procenten van de VB-kiezers stemmen op de partij vanwege de Vlaamse onafhankelijkheidsstrijd. Het gros kiest VB omdat die partij rabiaat tegen vreemdelingen is en hun de schuld geeft van alle plagen Israëls. Onderzoeken wijzen dat telkens weer uit. Dewinter is de verpersoonlijking van het ’vreemdelingen buiten’. En Annemans is samen met Dewinter verantwoordelijk voor vrijwel alle standpunten die het VB ooit heeft opgeschreven over ’het vreemdelingenvraagstuk’. Als Van Cleemput denkt dat het VB veel gewicht in de schaal zou leggen zonder de antivreemdelingenretoriek en dat Dewinter meer kiezers weghoudt bij het VB dan hij er trekt, vergist hij zich deerlijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden