Ook vandaag stemt Keniaan vooral op eigen stam

Etnisch verdeeld Kenia kiest president en parlement Verkiezingsgeweld 2007 nog vers in het geheugen

Joseph Kairuri staat in gedachten verzonken bij een graf met een simpel houten kruis. Er ligt een bos plastic bloemen op. "Hier rusten mijn nichtje, ze werd maar twee jaar oud, en haar moeder. Ze zijn verbrand met andere dorpsbewoners in de kerk die hier stond."

Twee rijen graven liggen langs een verder leeg omheind grasveld te midden van akkerland. Vogelgezang verbreekt af en toe de stilte. De boer ontsnapte aan de vlammen maar raakte gewond toen de aanvallers met kapmessen op hem inhakten. Zijn rechterarm, vol lelijke littekens, hangt slap langs zijn lichaam.

De brand in de kerk in Kiambaa, in het westen van Kenia, kostte aan 35 mensen het leven. Het was het begin van een geweldsgolf die het land overspoelde na omstreden verkiezingen eind 2007. De slachtoffers in de kerk waren Kikuyu, de daders Kalenjin. In andere delen van het land waren Luo het mikpunt en Kikuyu de daders en vice versa. Meer dan 1300 Kenianen kwamen om tijdens het etnische geweld.

Campagnes in aanloop naar de verkiezingen van vandaag, tonen dat politici weinig hebben geleerd van de gebeurtenissen van vijf jaar geleden. Partijen en coalities zijn opnieuw gevormd langs tribale lijnen. Kairuri's stem gaat naar Uhuru Kenyatta, leider van zijn Kikuyu volk. "Hij is onze messias." Kairuri vindt het geen probleem dat Kenyatta wordt beschuldigd van het organiseren van verkiezingsgeweld in 2007, en zich moet verantwoorden voor het Internationaal Strafhof in Den Haag. "Wat hij ook heeft gedaan, hij deed het voor ons."

Van zulke opmerkingen moet socioloog Gathogo Kyanga diep zuchten. Hij is Kikuyu en kandidaat voor een parlementszetel maar niet namens de partij van Kenyatta. Door andere leden van zijn volk wordt hij gezien als verrader. "We adoreren mensen die voor ons het slagveld op gaan en de oorlog winnen. Dat zit in onze cultuur. Maar we houden net zo veel van verliezers die gewond terugkeren omdat ze voor ons streden. De rechtszaak tegen Kenyatta wordt gezien als de wond die hij opliep voor de Kikuyu-strijd."

Toch gelooft Kyanga dat de gebeurtenissen van 2007 invloed hebben gehad. "Maar maatschappelijke veranderingen hebben tijd nodig", zegt hij." Kyanga verwacht deze keer niet te winnen. "Maar als kiezers politiek wijzer worden, maak ik in 2018 in het veranderde Kenia een goede kans."

Vijftien kilometer noordwaarts bidt in een achtertuin in de stad Eldoret een groep vrouwen voor vreedzame verkiezingen. Ze vertegenwoordigen een scala aan volken. Wat ze verbindt is dat ze in dezelfde wijk wonen. Sommigen zijn kapsters, anderen naaisters of marktvrouwen. "Er komt geen geweld. Wij vormen een eenheid. We denken niet tribaal", klinkt het eensgezind uit hun monden.

Als de groep uit elkaar gaat, treuzelt Akinyi Juma, halfverscholen achter het wasgoed. "Ik wil de eenheid niet verstoren want die vrouwen zijn mijn buren, collega's en mijn vriendinnen. Maar ik ga weg en wacht bij familie af wat er gaat gebeuren." Juma die groente verkoopt, is een Luo. Haar volk zetelt van oorsprong in een gebied zuidwestelijk van Eldoret, bij het Victoriameer.

Luo krijgen in Eldoret waar overwegend Kalenjin wonen de laatste tijd dreigementen naar het hoofd geslingerd. Kalenjin-leiders sloten een politieke samenwerking met Kenyatta, die rivaliseert met een coalitie waarvan Luo-leider Raila Odinga de voorman is.

Probleem voor Juma is om een bus te vinden naar haar voorvaderlijke woongebied. "Kikuyu- en Kalenjin- chauffeurs nemen nu geen Luo mee. Bovendien zouden ze ook niet veilig zijn in Luoland waar een anti-Kikuyu en anti-Kalenjin stemming heerst", merkt de marktvrouw op.

Odinga kan op haar stem rekenen ook al is haar leven tijdens de vijf jaar van zijn premierschap niet verbeterd. "Het is er bij ons ingehamerd dat we elkaar moeten steunen. Alleen als we Odinga in het presidentiële paleis hebben zitten, is er een kans dat het leven van de Luo verbetert."

Meer dan veertig verschillende volken
Kenianen kiezen vandaag een president, parlementsleden, gouverneurs, senatoren, leden voor districtsparlementen en vertegenwoordigers van vrouwen. De ruim 41 miljoen Kenianen zijn verdeeld over meer dan veertig verschillende volken. De grootste en politiek belangrijkste zijn de Kikuyu, Luhya, Kalenjin en Luo.

Van de acht presidentskandidaten hebben alleen Uhuru Kenyatta (Kikuyu) en Rail Odinga (Luo) een kans om 50 procent van de stemmen te halen. Opiniepeilingen voorspellen echter dat het geen van beiden zal lukken in deze eerste verkiezingsronde en dat een tweede stembusgang nodig is.

In dat geval gaat Musalia Mudavadi, leider van het Luhya volk, een doorslaggevende rol spelen. Zijn voorspelde 5 procent van het electoraat kan bepalen wie het presidentiële paleis gaat bewonen. Mudavadi had vorig jaar ernstige politieke onenigheid met zowel Kenyatta als Odinga. De vraag is: met wie maakt hij het weer goed?

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden