Ook Tibetanen in Nepal onder Chinese druk

(Trouw)Beeld AP

Vijftig jaar geleden kwamen de Tibetanen voor het eerst in opstand tegen de Chinese overheersing. Velen vluchtten naar Nepal, maar ook daar weet China ze te vinden.

Als een getaande, bejaarde bewoner van het Tibetaanse vluchtelingenkamp op een afdak klimt, weten de duiven van Kathmandu hoe ver het is. In grote groepen komen ze aangevlogen, in afwachting van wat maïs.

Ook voor Tibetanen staan duiven voor vrede en vrijheid, die momenteel ver te zoeken zijn in de vluchtelingengemeenschap. „De Tibetanen in Tibet zijn angstig en gespannen en wij hier in Nepal net zo goed”, zegt Lamu Tsoma, lid van de Tibetaanse Vrouwenorganisatie.

Zij wil wel praten, onder een verzonnen naam, maar niet lang, want het districthoofd van de Nepalese politie brengt een onverwachts bezoek aan het kamp. Lamu: „Een dergelijk bezoek voorspelt weinig goeds. Onze rechten worden ons een voor een afgenomen.”

Op 10 maart is het vijftig jaar geleden dat de Tibetanen voor het eerst in opstand kwamen tegen de Chinese overheersing. 17 maart is de verjaardag van de vlucht van de Tibetaanse geestelijk en politiek leider. De dalai lama woont sindsdien in India en kon nooit terugkeren.

Ook in Nepal is het aftellen begonnen. Lamu: „We hebben het plan om een grote bijeenkomst te organiseren waarop we de Nepalese regering bedanken dat ze ons vijftig jaar lang hebben getolereerd. Het is de vraag of we toestemming krijgen.”

Mensenrechtenorganisaties rapporteren dat de politiebewaking in Tibet is opgevoerd en dat er een gespannen sfeer hangt. In buurland Nepal zijn leiders van de vluchtelingen al wekenlang ondergedoken. Sinds de Nepalese politie vorig jaar tijdens de Olympische Spelen huiszoekingen deed en meer dan 8000 Tibetaanse demonstranten arresteerde, nemen de leiders geen risico.

De regering liet in 2008 weten dat arrestanten zonder geldige papieren zonder pardon het land worden uitgezet. Door tussenkomst van de VN Vluchtelingenorganisatie en diverse ambassades kon ternauwernood worden voorkomen dat arrestanten naar Tibet werden gedeporteerd.

In Nepal leven zo’n 20.000 Tibetaanse vluchtelingen. Zij die voor 1990 arriveerden, ontvingen van de Nepalese regering een vluchtelingenstatus. Jaarlijks wagen zo’n 2500 Tibetanen hun leven door de Himalaya over te steken. Als zij op doorreis zijn naar India, komen ze in het VN-transitkamp in Kathmandu. Degenen zonder buitenlandse connecties vestigen zich illegaal in Nepal. Het aantal illegale Tibetanen wordt op 5000 geschat.

In 2003 beperkte de toenmalige koning Gyanendra de vrijheden van de Tibetanen aanzienlijk. In ruil voor Chinese wapens sloot hij het kantoor van de vertegenwoordiger van de Tibetaanse regering in ballingschap. Achttien vluchtelingen werden naar Tibet gedeporteerd.

De huidige ’rode’ regering onderhoudt nauwe banden met China en onderhandelt over een nieuw ’vriendschapsverdrag’. In ruil voor striktere grenscontrole en het voorkomen van anti-Chinese protesten heeft Beijing Nepal behalve militaire hulp van een miljoen euro ook ontwikkelingsprojecten toegezegd.

Als de oude Tibetaan zijn zak maïs heeft uitgestrooid, vliegen honderden duiven langs wapperende gebedsvlaggen richting het noorden. De man tuurt hen na, waarna hij een gebedsmolen uit zijn jas haalt en die geduldig begint rond te draaien.

Tibetanen in Kathmandu na een bijeenkomst van de VN, waar zij hoorden over hun rechten. (FOTO AP)Beeld AP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden