Ook 'Poolse' toestanden in onze media

In Europa is ophef omdat het Poolse parlement een omstreden mediawet heeft aangenomen. Met deze nieuwe wet kan de Poolse regering de leiding van de Poolse publieke omroep zelf benoemen en ontslaan.

Maar in Nederland is dat eigenlijk niet veel anders. De Nederlandse Publieke Omroep, de NPO, is als zelfstandig bestuursorgaan onderdeel van de overheid. Daarvan wordt de Raad van Toezicht benoemd door de Minister van Cultuur, die ook nog het vetorecht heeft voor de benoeming van de hoofddirectie. Dat was geen probleem, omdat de rol van de NPO slechts ondersteunend aan de uitzendgemachtigden was. Maar hierin dreigt verandering te komen met de nieuwe Mediawet.

Als deze Mediawet van kracht wordt, krijgt de regering indirect verreikende invloed op het programma-aanbod. Zo geeft de wet de NPO meer bevoegdheden om te toetsen op inhoud. Het wordt voor de NPO mogelijk programma's vooraf te controleren op genre, verbod op amusement en de vraag of ze passen in het netprofiel.

De omroepverenigingen krijgen bovendien geen garantie meer op zendtijd en zijn daarvoor dus afhankelijk van de NPO. Het wordt nog vreemder. De NPO mag zelf programma's inkopen en de NTR dwingen deze uit te zenden.

De nieuwe Mediawet lijkt hiermee in strijd met onze Grondwet, waarin expliciet staat dat er geen voorafgaand overheidstoezicht mag zijn op de inhoud van een radio- of tv-uitzending.

Terecht heeft een groot aantal programmamakers hiervoor eind oktober in een paginagrote advertentie aandacht gevraagd. Helaas reageerde de Tweede Kamer niet.

De invoerdatum voor de wet zou 1 januari 2016 zijn. Maar na mijn uitgesproken zorg en tegenstem in de Tweede Kamer heeft onder andere het Eerste Kamerlid Henk ten Hoeve (OSF) ernstige bedenkingen bij de wet. Onder druk van de senaat is de behandeling van de wet 'tijdelijk opgeschort'. De senaat zal de wet binnenkort verder kritisch beoordelen.

Volgens mij moet de kern van ons publieke stelsel blijven dat de inhoud van de programma's wordt bepaald door de kijkers, die vertegenwoordigd zijn in democratische omroepverenigingen, en niet door de overheids-NPO.

De regering dient elke twijfel te vermijden dat programmatische overheidsinvloed bestaat op de publieke omroep. Alleen zo voorkomen we dat hier echt Poolse toestanden ontstaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden