Ook op het veld blijft AZ niets bespaard

FC Twente-middenvelder Janssen (links) wordt fel op de huid gezeten door Dembele van AZ. Diens ploeggenoot Mendes da Silva houdt de ogen gericht op de bal. (FOTO ERIC BRINKHORST, ANP)

In hachelijke tijden leed AZ bij koploper FC Twente zijn vijfde competitienederlaag (3-2). De spelers wilden ‘winnen voor Dirk’, maar trainer Koeman stond weer machteloos.

In de veste van de koploper werd de toch al van zijn glans beroofde kampioen van Nederland zaterdagavond een nieuwe slag toegebracht, ter afsluiting van de week van de val van zijn voorzitter annex eigenaar. Met bepaald niet de eerste fatale late tegentreffer werd Dirk Scheringa ook de hoop op sportieve verlichting ontnomen, zo zoiets hem nog soelaas had kunnen bieden of anderszins iets had kunnen opvrolijken.

Het volhardende FC Twente bracht AZ in hachelijke tijden zijn vijfde competitienederlaag toe (3-2). Dun is de scheidslijn tussen onzekerheid over de effecten van het DSB-debacle op de ondoorzichtige huishouding van de landskampioen en toenemende vrees, en dan dienen zich deze week in Alkmaar ook nog twee tegenstanders uit de hogere categorieën aan: Arsenal morgen al in de Champions League, en Ajax zondag. In dat licht was het weinig bemoedigend dat AZ in Enschede slechts kortstondig, in het eerste gedeelte van de tweede helft, de krachten had kunnen bundelen.

Trainer Ronald Koeman, in een toch heikele fase van zijn carrière misschien wel als enige in Alkmaar uiterlijk de onverstoorbaarheid zelve, had daarop vooraf gezinspeeld. Maar hij zal ook wel hebben beseft dat in de hoop op een spontaan verbond iets gekunstelds school, en zeker bij de introverte spelersgroep van AZ. Koeman was er zelf de speler en later ook de trainer wel naar om uit externe omstandigheden extra krachten op te roepen, maar hij heeft in dit nog prille seizoen al vaker moeten ervaren dat zijn huidige spelers van een ander slag zijn.

Aanvoerder Schaars had weliswaar aangekondigd dat AZ in Enschede zou willen ‘winnen voor Dirk’, maar in de praktijk stelden zijn teamgenoten zich in de eerste helft tam en terughoudend op. Van vurigheid was niets te bespeuren bij flegmatiek voortschuifelende spelers als Mendes da Silva, Jaliens en Martens. De geprezen aanvaller Dembele liet zich schijnbaar willoos aftroeven door FC Twente’s groeiende controlerende middenvelder Brama. AZ beet pas in de tweede helft, gedwongen door een 1-0 achterstand, van zich af. Op basis daarvan kon de ontknoping als zuur worden ervaren. Anderzijds kon óók worden gesteld dat FC Twente de overwinning alsnog afdwong door te blijven speculeren op zijn offensieve wapens, in de stijl juist van het AZ van vorig seizoen.

Hoe ver de teruggeworpen kampioen daarvan zelf verwijderd is, toonden zaterdag de structureel ogende defensieve fouten. Bij het eerste doelpunt werd de koel afrondende Perez volledig over het hoofd gezien en de beslissing in de extra tijd mocht uiteindelijk Moreno zich aanrekenen, de argeloze Mexicaan die de sluwe matchwinner N’Kufo niet voor het eerst liet ontglippen. Prompt zullen ook de gedachten van coach Koeman zijn teruggegaan naar de late tegentreffers in de Champions League tegen Olympiakos en Standard Luik. Tegen dergelijke misgrepen staat een trainer toch tamelijk machteloos, en dat gevoel moet Koeman in Enschede ook in andere opzichten hebben bekropen.

Wat is voor hem onderhand nog wijsheid? Wie het zo wilde zien, kon een verband suggereren tussen de timide houding van AZ in de eerste helft en het behoudende strijdplan in die fase van Koeman. Maar de trainer zelf wees er met recht op dat de spelers die speelwijze gewend zijn. Onder Van Gaal speelde AZ vrijwel het gehele vorige seizoen terughoudend, en zo vreemd is het waarachtig niet om dan bij de nieuwe koploper met reserves aan de slag te gaan. AZ scoorde later in een aanvallender variant plotseling tweemaal in kort tijdsbestek, maar Koeman werden voldoende redenen geboden om daarvan nu niet onmiddellijk het heil te verwachten – en niet alleen door de afloop.

De coach belichtte het gebrek aan persoonlijkheid in zijn spelersgroep door fijntjes aan te stippen dat initiatief in het veld was uitgebleven. In de as moesten Moreno en Schaars ertoe worden aangezet de druk op FC Twente met enkele passen voorwaarts op te voeren. Verkondigde Van Gaal vorig seizoen niet herhaaldelijk dat hij de counterstrategie had afgestemd op de kwaliteiten van de spelers? Met de aarzelende en toch ontoereikende ommezwaai in Enschede leken ze te bevestigen dat ze voor een aanhoudend offensief speltype niet in de wieg zijn gelegd, en uiteindelijk vooral te kwetsbaar zijn.

Zo bezien zit Koeman in een knellende spagaat. Aan een aanvallende omschakeling kleven haken en ogen en een onlangs nog afgekondigde terugkeer naar de basis biedt AZ evenmin de zekerheid van voorheen. Zaterdag werden in beide tactieken gaten geslagen door FC Twente, met een slagvaardigheid en een vasthoudendheid die de vraag versterkten waartoe dat dit seizoen zal leiden in Enschede. Die vraag is er ook, zij het met een geheel andere lading, in Alkmaar – zowel buiten het veld als erbinnen waar de sportieve bewindvoerders, trainer Koeman en zijn vooraanstaande spelers, geen reddend plan lijken te kunnen bedenken.

(Trouw)Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden