Ook Nieuw-Zeeland voelt melkcrisis

Nederlandse boeren zuchten onder de lage melkprijzen. Aan de andere kant van de wereld zucht zuivelgigant Nieuw-Zeeland mee. 'We proberen nu toeristen te trekken.'

In een aangenaam winterzonnetje grazen koeien op de grasakkers iets buiten Nelson, op de kop van het Nieuw-Zeelandse Zuidereiland. 'Verse melk, direct uit de uier', meldt een bord bij de boerderij van Warwick King. Jarenlang plukten hij en zijn familie de vruchten van een ongekende 'zuivelbubbel', die de Nieuw-Zeelandse economie deed groeien als kool. Nu voelt Warwick de pijn van inzakkende melkprijzen en zoekt hij andere manieren om geld te verdienen.

Lange tijd stond Nieuw-Zeeland te boek als wereldkampioen schapen houden. Op de heuvels graasden er miljoenen - twintig per inwoner -, een cijfer dat de Australische buren graag van stal haalden om grapjes te maken over de 'Kiwi's'. Sinds de eeuwwisseling hebben veel schapen plaatsgemaakt voor melkvee. Met slechts 4,6 miljoen inwoners groeide Nieuw-Zeeland uit tot een zuivelgrootmacht.

Melksjeik

'Het Saudi-Arabië van de melk', noemde The Wall Street Journal het land enkele jaren geleden. Maakt dat Warwick King tot een 'melksjeik'? Hij lacht, als een boer met kiespijn. "Een paar jaar geleden, op de top van de markt, had ik 300 koeien. Nu nog maar 20. Door de lage prijzen leveren boeren nu melk onder de kostprijs."

Nathan Penny, landbouweconoom bij de ASB Bank in de commerciële hoofdstad Auckland, heeft de prijzen paraat. "In 2013 betaalde de grootste melkcoöperatie Fonterra 8,40 Nieuw-Zeelandse dollar (5,40 euro) per kilo droge melkbestanddelen. Dat is meer dan gehalveerd, naar zo'n 3,90 dollar per kilo." Om uit de kosten te komen hebben boeren een prijs nodig van 5 à 6 dollar, weet Penny. Vooral na 2008 nam de melkveesector in het land een vlucht. Nieuw-Zeeland sloot dat jaar als eerste een vrijhandelsakkoord met China, waar de vraag naar zuivelproducten en vooral naar topkwaliteit babypoeder enorm is. Penny: "Van alle geëxporteerde melk gaat 20 procent naar China. Melk is ons grootste exportproduct."

De impact van de sector op de rest van de economie was groot. Mede door de zuivelinkomsten kon Nieuw-Zeeland vanaf 2010 bijna ieder kwartaal economische groei noteren. Een flink verschil met Europa en de VS waar de gevolgen van de financiële crisis langer nagalmden.

Executieverkopen

Maar nu de melkprijzen gekelderd zijn, blijkt Nieuw-Zeeland kwetsbaar. Banken gaven grote leningen uit om de zuivelrevolutie te financieren, nu hebben steeds meer boeren moeite met terugbetalen. Boer King kent de verhalen van executieverkopen van melkveebedrijven.

Hoe kon de prijs zo kelderen? Penny wijst op het het afschaffen van het Europese melkquotum. Ook zijn Chinezen meer melk gaan produceren. Het draagt bij aan een wereldwijd overaanbod, stelt de landbouweconoom: "We zitten op de bodem, de markt moet zich herstellen en een nieuwe balans vinden."

Er zijn wat positieve signalen. Peking stopte met de eenkindpolitiek. "Dat is goed voor de melkveesector, het betekent dat er een paar miljoen extra baby's voeding moeten krijgen", zegt Penny. Chinese ouders willen, ondanks een besmetting in Nieuw-Zeelands babypoeder enkele jaren geleden, toch liever een buitenlands product dan Chinees poeder, wat met gif was vermengd.

Op de boerderij van Warwick King, niet ver van de plek waar Abel Tasman als eerste Europeaan Nieuw-Zeeland zag, wenden ze de steven voor de wereldmarkt aantrekt. "We proberen nu vooral toeristen te trekken. Zij kunnen hier rondkijken en zelf koeien melken. Misschien doen we er ook een cafeetje bij", vertelt hij.

Voor de lange termijn gloort er wel hoop voor de zuivelsector. King: "Er komen steeds meer mensen bij op aarde, die moeten allemaal eten en drinken." Maar daar gaat hij niet op wachten. In het toerisme kun je goed boeren, denkt hij. "Zie je die silo? Ik denk erover die te verbouwen en er hotelkamers van te maken. Dat vinden toeristen vast mooi."

zuivelcoöperatie nieuw-zeelands grootste bedrijf

Met een omzet van omgerekend 12,2 miljard euro is zuivelcoöperatie Fonterra het grootste bedrijf van Nieuw-Zeeland. De lage melkprijzen hebben het bedrijf flink geraakt, de omzet daalde 15 procent over het afgelopen jaar. Ruim 10.000 boeren zijn gezamenlijk eigenaar van de coöperatie. Zij verkopen jaarlijks zo'n 22 miljard liter melk aan Fonterra, dat het voor hen verwerkt. 95 procent daarvan is voor de export bestemd. De Nederlander Theo Spierings (45) is bestuursvoorzitter van Fonterra. Als topman van Royal Friesland was hij in 2008 medeverantwoordelijk voor de fusie met Campina. FrieslandCampina is, wat omzet betreft, iets kleiner dan Fonterra.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden