Ook niet regeren kan best leuk zijn

CDA slikt zijn eerdere standpunten in als het daar als oppositiepartij bij gebaat is

KAREN ZANDBERGEN

Een betrouwbare bestuurderspartij als het CDA, daar moet je als kabinet toch op kunnen bouwen? VVD en PvdA betwijfelen dat steeds meer. Het CDA spreekt liever duidelijke taal dan dat het consequent is.

Eigenlijk begon het al op een zonnige middag halverwege augustus. VVD en SP waren nog niet met de verkiezingscampagne begonnen, maar de lijsttrekkers van de andere partijen hadden er zin in. Met als publiek voornamelijk studenten op het Janskerkhof in Utrecht knalde Sybrand Buma hem er in: "Het CDA is tegen de langstudeerboete."

Hoe kon dat nu? De boete voor studenten die te lang over hun studie doen was net ingevoerd, nota bene omdat de CDA met dat plan was gekomen.

Na het debat legde de CDA-lijsttrekker het omstandig uit. Zijn partij kon eindelijk weer zeggen wat ze echt dacht. In een demissionair kabinet met verkiezingen voor de boeg hoefden de christen-democraten geen compromissen meer te verkopen alsof het eigen plannen waren.

Nu er een kabinet zonder CDA is gevormd, staat de oppositiemodus vol aan. De partij laat zich er niet zomaar voor lenen om de grote bezuinigingsplannen van VVD en PvdA aan een meerderheid in de Eerste Kamer te helpen.

Het kabinet lijkt zich nog niet echt druk te maken. Als het CDA in de Eerste Kamer grote gaten in de begroting schiet door tegen te stemmen, brengt het de eigen geloofwaardigheid in de problemen, redeneerde recent nog een minister.

Nu klinken de senatoren ook minder verbeten dan hun collega's aan de overkant. Maar ze laten wel degelijk hun tanden zien. Minister Blok (VVD, wonen) denkt voor zijn bezuinigingsplannen de handen wel op elkaar te krijgen. Hij heeft al menig charmebezoekje gebracht aan de Eerste Kamer.

"Er wordt goed geluisterd", zegt CDA-senator Peter Essers daarover, "maar er moet ook iets mee worden gedaan." En dat ziet hij nog maar zeer mondjesmaat gebeuren. Als er niet echt iets in de plannen verandert, stemt zijn fractie tegen de heffing van twee miljard euro per jaar voor woningbouwcorporaties en tegen de geleidelijke afbouw van de hypotheekrenteaftrek.

Dreigende woorden, maar toen het er eind december op aankwam, stemde de CDA-fractie ook in de Eerste Kamer vóór het strenger maken van de hypotheekregels voor nieuwe gevallen. Dat fractievoorzitter Buma nu zegt dat de regels toch moeten worden versoepeld, is rijkelijk laat.

Er zijn meer van die compromissen die de partij ooit verdedigde, maar die ze als opposiitepartij anders wenst te benaderen. Het debat over de hogere eigen bijdrage voor vermogenden die in een verzorgingshuis meer moeten bijbetalen, moet nog komen. Maar in de wandelgangen lijkt het CDA ook hier mee te gaan in de aanval op het - mede door henzelf geïnitieerde - plan.

Nog een voorbeeld. Begin november waarschuwden CDA-Kamerleden Eddy van Hijum en Sybrand Buma het kabinet voor een te optimistische begroting. Eigenlijk zou het kabinet de uitgaven nog verder moeten beperken als ze het begrotingstekort de drie procent dreigde te naderen. En het kabinet zou uitgaan van een te hoge groei, zo stelden de parlementariërs wellicht niet ten onrechte.

Afgelopen zaterdag was dezelfde Van Hijum op radio 2 te beluisteren. Of hij vindt dat er extra moet worden bezuinigd als het tekort de drie procent overstijgt door de nationalisatie van SNS Reaal, werd hem gevraagd. Dat kun je bijna niet uitleggen, was zijn antwoord. En als het toch gebeurt, rekent hij op de coulance van de Europese Commissie.

Het is een ander geluid dan Van Hijum drie maanden geleden liet horen. Maar het past in de huidige rol: het CDA moet niet uitventen dat het meer bezuinigingen wil, nu de directe oorzaak de nationalisatie van een bank is, noodzakelijk gemaakt door speculerende bankiers. Laat dat maar aan de verantwoordelijken, het kabinet.

Deze week bleek dat het kabinet de partij ook te duchten heeft als het om niet-materiële zaken gaat. Buma wist het podium te stelen toen hij nog eens duidelijk maakte dat Europa zich niet moet bezighouden met zaken die we wel in eigen land kunnen regelen. Dat er al afspraken zijn gemaakt om met zo'n wensenlijstje naar Brussel te gaan, deed er niet toe, Buma nam het voortouw en zag stralend toe hoe VVD en PvdA in het kabinet met één mond probeerden te praten.

Het was even wennen, maar een keer niet regeren kan eigenlijk ook best aardig zijn.

'CDA moet meer van het volk worden'
Het CDA moet in sneltreinvaart veranderen, vinden vier afdelingen uit Noord-Brabant en Limburg. In een manifest stellen ze dat het CDA 'minder beginselpartij' en 'meer partij van de regio's' moet worden.

Fractievoorzitter Buma kreeg het manifest gisteren overhandigd met de boodschap dat het CDA al in een paar weken tijd 'minder Haags' en 'meer van het volk' moet worden.

Al volgend jaar, bij de gemeenteraadsverkiezingen, moet het CDA zich 'sterker kunnen onderscheiden', vinden de afdelingen Boxmeer, Deurne, Horst aan de Maas en Venray. Heel concreet worden de indieners niet. De partij moet minder dirigistisch en meer uitnodigend zijn en 'meer grip terugkrijgen op maatschappelijk relevante zaken'. De indieners kunnen zich vinden in de conclusies die Ton Rombouts, burgemeester van Den Bosch, trok na onderzoek: de verkiezingsnederlaag was vooral te wijten aan tweespalt en onduidelijke standpunten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden