Ook Nederland kan een collectieve dankdag goed gebruiken

Ik heb de kalkoen met stuffing, zoete aardappelen en cranberrysaus dit jaar weer gemist. Ik vier de Amerikaanse Thanksgiving Day niet, tenzij ik door andere Amerikanen word uitgenodigd voor een feestmaal. Het zou een goed teken kunnen zijn van mijn inburgering dat ik naar Sinterklaas toeleef en niet meer naar de vierde donderdag in november, de dag waarop mijn landgenoten danken voor al het goede dat zij mochten ontvangen. Maar voor het eerst in jaren vond ik het gebrek aan viering dit jaar een persoonlijk gemis. Thanksgiving is een mooie feestdag en het is jammer dat Nederland geen dankdag heeft die door de hele natie wordt gevierd.

De Amerikaanse Thanksgiving Day vindt zijn oorsprong deels in dezelfde traditie die alleen nog door de orthodox-protestantse kerken in Nederland wordt hooggehouden: de dank aan God voor het binnenhalen van de oogst. Vanaf de Amerikaanse Burgeroorlog - anderhalve eeuw geleden - is het een nationale feestdag met plechtige toespraken van presidenten. Ook Donald Trump hield afgelopen donderdag een korte toespraak, waarin zijn verzoenende woorden haaks stonden op zijn inbreng tijdens de campagne. Maar het is in de loop der tijd vooral een vrije dag en een lang vrij weekend geworden, waarin Amerikanen lange reizen maken om bij hun familie te zijn. Thanksgiving en Kerst zijn de dagen waarop de werklustige Amerikanen de minste arbeid verrichten. Er zijn meer Amerikanen die Thanksgiving vieren dan Kerst, waarschijnlijk omdat mensen van alle levensbeschouwingen zich er beter in kunnen herkennen.

Voor een deel van de bevolking is het een dag waarop zij een kerk of gebedshuis bezoeken, waarbij de Engelse vertaling van het Oudnederlandse lied 'Wilt heden nu treden' uit het 'Nederlandtsche gedenck-clanck' van 1597 nog altijd een van de favoriete gezangen is ('We gather together').

Thanksgiving is ook een tijd waarin Amerikanen meer aandacht geven aan mensen in nood. Vaak bezorgen zij rond deze feestdag maaltijden of geven andere vormen van steun aan behoeftigen en armen. Er is vaak meer aanbod van vrijwilligers dan noodlijdende families. In deze traditie van vrijgevigheid laat Amerika zich van zijn beste kant zien.

Natuurlijk zijn er ook aspecten die Thanksgiving minder aantrekkelijk maken voor mij. Hoewel de eerste Thanksgivingmaaltijd gedeeld werd door witte kolonisten en indianen, verbeeldt dit feest op sentimentele wijze een harmonieus verleden, terwijl deze vreedzame verhouding toen vaak ver te zoeken was. Het is een overdadige maaltijd, waarin je meerdere borden eet van een vaak genetisch gemanipuleerde kalkoen die te snel groeide en geen natuurlijk leven kon leiden. Het is meestal een familiereünie, maar vele uren worden doorgebracht voor de televisie om te kijken naar American football. En direct na Thanksgiving komt Black Friday, de koopdag die met zijn orgie van consumentisme gezien wordt als de ontketening van het kerstseizoen.

Maar ondanks alles blijft Thanksgiving een echte dankdag, waarin je dankbaar stilstaat bij alles wat jij en je dierbaren mochten ontvangen. Zo'n gemeenschappelijke ervaring is een belangrijk tegengif in deze bittere wereld, waarin je vooral ziet wat je niet hebt.

Dat is ook nodig in dit land. Nederlanders behoren volgens de wereldpeilingen tot de gelukkigste volken der aarde, maar Simon Carmiggelt had decennia geleden al gelijk toen hij opmerkte dat ze ertoe neigen tevreden te zijn op een ontevreden manier.

Er is geen plek meer in het Nederlandse kalenderjaar waarin mensen samen stilstaan bij de rijkdom en de positieve kanten van hun leven. Dat is de tendens in elke moderne samenleving die zichzelf beschouwt als zelfvoorzienend. Een dankdag cultiveert het besef dat je eigen geluk afhangt van de mensen rondom je, die je hebben grootgebracht of vastgehouden in moeilijke tijden. En het uiten van je dankbaarheid aan anderen is ook goed voor jezelf.

Volgend jaar ga ik dit feest weer gezamenlijk vieren met mijn familie en vrienden. Niet in de eerste plaats voor de kalkoenmaaltijd, maar omdat ik zelf van dat besef van dankbaarheid ben afgedwaald, terwijl er zoveel is waarvoor ik dankbaar kan zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden