Ook met strafblad kan de PVV-leider aanblijven

Ook met een veroordeling kan een politicus de Kamer in of minister worden. En Wilders is niet de eerste, als zijn vonnis standhoudt.

Een strafblad hoeft een politicus niet in de weg te zitten. PVV-fractievoorzitter Geert Wilders is in beroep gegaan tegen de vrijdag uitgesproken veroordeling voor zijn 'minder Marokkanen'-uitspraak, dus voorlopig geldt hij weer als verdachte. Mocht het vonnis standhouden, dan heeft dat niet direct juridische consequenties.

Sterker nog, in de jaren tachtig werd VVD'er Theo Joekes nog twee keer herkozen als Kamerlid nadat hij had voorgesteld alle Molukse jongeren het land uit te zetten. Voor deze reactie op gijzelingsacties door Molukse jongeren kreeg Joekes duizend gulden boete.

Voor de installatie van een nieuw Kamerlid wordt er alleen naar de 'geloofsbrieven' gekeken. Het gaat er dan bijvoorbeeld om of iemand meerderjarig is en daadwerkelijk op de kieslijst stond. In uitzonderlijke gevallen is een strafblad wel een belemmering. Bij een veroordeling voor onder meer oorlogsmisdrijven, verkiezingsfraude of een poging tot staatsgreep kan de rechter het passief kiesrecht afnemen.

De belangrijkste obstakels voor een politicus met een strafblad zijn politiek van aard. Het is aan de kiezer of hij nog op de veroordeelde wil stemmen. En aan de partij of iemand op de kieslijst komt. Wilders hoeft daar als enig lid van de PVV geen lastige discussie over te verwachten.

Hans Janmaat werd in 1997 bestraft voor zijn pleidooi de multiculturele samenleving af te schaffen en de opmerking dat Nederland vol is. Hij kreeg twee weken voorwaardelijk en een boete van 7500 gulden. Een jaar later deed Janmaat als voorman van de Centrumdemocraten opnieuw mee aan de verkiezingen. De partij ging van drie naar nul zetels.

In 2013 moest VVD-Kamerlid Matthijs Huizing wel zijn spullen pakken na rijden onder invloed. Datzelfde jaar vertrok ook zijn partijgenoot Johan Houwers na een aangifte voor hypotheekfraude. En toen Houwers in 2015 een schikking met Justitie trof, mocht hij niet terugkomen toen er een plek in de fractie vrijkwam. Bij VVD'er Erik Ziengs was een schikking na een aangifte voor mishandeling geen belemmering. Enkele jaren voordat hij in 2010 in de Kamer kwam, trok hij zijn buurman van zijn motor, omdat die over Ziengs grond zou hebben gereden.

Een politicus kan een mogelijke wetsovertreding ook als activisme beschouwen. SP'er Krista van Velzen werd, voor ze Kamerlid werd, opgepakt in Schotland. Daar probeerde zij onderzeeboten van de Britse marine te beschadigen. Van Velzen kwam zonder veroordeling vrij, omdat er bij de rechtszitting een tolk ontbrak. Maar Van Velzen en de SP lijken vooral trots op de actie. Een interview op de partijsite uit 2015 verwijst nog naar het voorval.

Ook een ministerschap is niet uitgesloten na een veroordeling. Het ministerie van justitie, de Belastingdienst en de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) kijken op verzoek van de formateur of de naam van een kandidaat-minister in hun bestanden voorkomt. Het idee erachter is vooral om te zien of iemand chantabel is of er dubieuze contacten met buitenlandse inlichtingendiensten op na houdt. Maar de overheidsdiensten kunnen slechts adviseren. Als de premier door wil met de kandidaat, is er geen juridisch obstakel. Sterker: Wilders kan ook met een veroordeling minister-president worden. Of dat politiek haalbaar is, is een tweede.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden