'Ook met sancties zal Rusland blijven vechten in Syrië'

strijd tegen IS | interview | Volgens terreurexpert Max Abrahms onderschat Europa de Russische wil om in Syrië tegen radicale groepen te strijden, en Assad in het zadel te houden.

Wie is Max Abrahms?

Max Abrahms werkt als assistent-professor aan de Amerikaanse Northeastern University, waar hij onderzoek doet naar terrorisme, irreguliere oorlogvoering en theorie van de internationale betrekkingen. Hij besloot bij een universiteit te werken uit teleurstelling over denktanks in Washington die de invasie in Irak steunden en vervolgens opriepen tot meer westerse interventies in Libië en Syrië.

Europa weet zich geen raad met de Russische bombardementen op Aleppo. Vanavond praten Europese regeringsleiders tijdens een ontmoeting in Brussel over de relatie met Moskou.

Duitsland zal waarschijnlijk peilen of er steun bestaat om nieuwe sancties in te stellen. Maar een gezamenlijk standpunt is ver weg. Onder meer Oostenrijk wil eigenlijk de sancties die vanwege de oorlog in Oekraïne zijn ingesteld afbouwen, en ziet nieuwe strafmaatregelen niet zitten.

Maandag eisten alle Europese buitenlandministers wel dat Rusland zijn luchtaanvallen staakt. Maar ook als zij die eis met sancties kracht bijzetten, zal Europa zijn zin niet krijgen, denkt Max Abrahms, terrorisme-expert aan de Amerikaanse Northeastern University.

"Het Westen onderschat stelselmatig de Russische bereidheid om de Syrische regering te steunen. Enkele jaren geleden zeiden veel analisten bij denktanks dat Moskou president Assad best wilde opofferen."

"Vorig jaar intervenieerde Rusland juist om hem overeind te houden. Toen zeiden diezelfde mensen dat deze oorlog voor Moskou niet belangrijk is. Rusland zou snel weer vertrekken om een langdurige, uitzichtloze strijd te vermijden, zoals de Sovjet-Unie in Afghanistan overkwam. Ruim een jaar later is Rusland onverminderd actief in Syrië", stelt Abrahms vast.

"Veel westerse media en analisten beweerden ook dat Rusland geen terroristen, maar gematigde rebellen en onschuldige burgers bombardeerde. De waarheid is dat Rusland flink wat burgerdoden veroorzaakt, maar daarnaast veel terroristen doodt."

"Obama is er in zijn zoektocht naar gematigde rebellen voor de strijd tegen Islamitische Staat ook achtergekomen dat er niet zoveel gematigde krachten meer zijn in Syrië."

"De meeste rebellen weigeren hun samenwerking met Al-Qaeda te stoppen. Dan zijn er nog allerlei andere radicale oppositiegroepen, zoals Ahrar al-Sham."

Kunnen sancties Moskou op andere gedachten brengen?

"Sancties gaan niet werken, omdat Moskou in deze oorlog onwrikbaar is. De maatregelen zullen ook niet zo hevig zijn dat ze Rusland geen andere keus laten dan een terugtrekking. Sancties zullen eerder contraproductief uitpakken, omdat ze spanning met Rusland opleveren en samenwerking tegen terroristen in Syrië onmogelijk maken."

"Uiteindelijk hebben de VS, Europa en Rusland een gedeeld belang bij terreurbestrijding. Het is zinvoller om met Rusland samen te werken bij het bombarderen van terroristen, en tegelijkertijd te praten over bijvoorbeeld de evacuatie van burgers uit strijdgebieden."

Europese ministers van buitenlandse zaken riepen maandag nog op tot een machtsoverdracht, waarbij een rol is weggelegd voor oppositiegroepen. EU-buitenlandchef Federica Mogherini werkt alvast aan plannen voor de wederopbouw van Syrië. Van vindt u van dit plan?

"Het gaat niet werken. Assad heeft gezegd dat hij heel Syrië zal heroveren. Hij is niet het type dat compromissen sluit. De mensen tegen wie hij vecht, willen zijn hoofd afhakken. Velen van hen zijn hetzelfde van plan met de alawieten. Er is weinig ruimte voor onderhandelingen met rebellen die zo sektarisch zijn."

"Ergens snap ik wel dat de Europeanen hechten aan het vertrek van Assad. Hij is een van de oorzaken van het vluchtelingenprobleem. Een samenwerking met Rusland op het gebied van terreurbestrijding helpt Europa op korte termijn ook niet veel. Overlevende jihadisten zullen dan waarschijnlijk richting Europa trekken."

"De Europeanen moeten beseffen dat vrede volgend jaar eerder verder uit zicht raakt. Hillary Clinton wordt waarschijnlijk de Amerikaanse president en zij heeft andere ideeën over buitenlandse politiek dan Obama. Ze is uitgesproken in haar steun voor de Syrische rebellen en openlijk vijandig tegen Rusland."

"De rebellen zullen onder haar meer wapens van de VS, Saudi-Arabië en Qatar ontvangen, terwijl Rusland en Iran Assad blijven steunen. Burgeroorlogen eindigen vaak pas als één partij uitgeput is. Dat kan dus nog lang duren."

"Voor Europa ziet het er niet goed uit. Als de spanning tussen de VS en Rusland over Syrië toeneemt, gebeurt dat in de Europese achtertuin."

Als een vreedzame machtswissel er niet inzit, wat is dan de beste aanpak voor Europa?

"Alle partijen zouden moeten werken aan het beschermen van burgers. Daarvoor moet je de rebellen zover krijgen dat ze burgers uit belegerde steden laten vertrekken."

"Als je samenwerkt met Rusland aan terreurbestrijding in plaats van allerlei radicale groepen te ondersteunen, is het ook eenvoudiger om Moskou zo ver te krijgen dat ze iets selectiever zijn met bombardementen. Dan is Assad ook zekerder van zijn voortbestaan, en zal hij minder geneigd zijn om extreem geweld te gebruiken."

"Onderzoek laat zien dat vooral wanhopige leiders tot grof geweld overgaan."

Eerste EU-top voor Britse premier May

De Europese top gaat vandaag niet alleen over de strijd in Syrië. De Britse premier Theresa May maakt haar debuut op de Europese Raad van regeringsleiders om te praten over de 'Brexit'. De vorige Brexit-top in juni stond in het teken van het afscheid van David Cameron.

May zal haar 27 collega's en Commissievoorzitter Juncker bijpraten over de stand van zaken in het Brexit-proces. In de kern komt May naar Brussel om te zeggen: 'Hello and goodbye', maar zo simpel ligt het niet, zo is sinds het Britse referendum van 23 juni gebleken. Naar verwachting zal May (of een eventuele opvolger) de komende jaren nog heel wat tickets naar Brussel moeten boeken.

Begin deze maand plakte May eindelijk een streefdatum op het activeren van artikel 50 uit het EU-verdrag, dat het vertrek van een lidstaat regelt: uiterlijk eind maart volgend jaar. Vanaf dat moment hebben de Britten een krappe twee jaar de tijd om afspraken met de EU te maken. Christoph Schmidt

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden