Ook luipaarden wonen nu in de stad

Sterk groeiende Indiase steden rukken op tot de rand van de jungle

"Kijk, hier loopt het luipaard meestal", zegt Krishna Habali (17) en wijst naar een plek op een modderig veldje achter zijn huis. "Elke paar dagen zie ik 's ochtends zijn voetsporen." Krishna woont in Goregaon-Oost in de drukke metropool Mumbai. Zijn wijk doet dorps aan en grenst direct aan het Sanjay Gandhi National Park dat door de oprukkende verstedelijking helemaal omsloten is door voorsteden.

Om het park heen staan geen hekken en de jungle loopt geleidelijk over in akkertjes met boerderij-achtige huizen en even verderop volgebouwde straten met drukke markten en toeterende auto's. "We hebben geleerd te leven met de luipaarden", zegt Krishna schouderophalend, om zijn nek een ingelegde luipaardtand aan een ketting. "Op zondag picknicken we in het park en dan maken we gewoon een heleboel lawaai als we eraan komen."

Ook wijkgenote Shavanti Dhondu Habali leeft samen met de luipaarden, maar in constante angst. "Mijn schoonmoeder is jaren geleden gedood door een luipaard toen ze groenten ging halen in de moestuin", vertelt de 72-jarige. Nu gaat ze liever na zessen haar lemen huis niet meer uit. Kinderen mogen alleen buiten spelen onder toezicht. "De luipaarden komen 's avonds naar onze huizen om te jagen op kippen of honden", zegt ze.

De luipaardbezoeken zijn slechts een van de gevolgen van de oprukkende verstedelijking in India. De afgelopen jaren laten een trek naar de steden zien van voornamelijk jonge mannen op zoek naar werk. De nieuwkomers komen meestal terecht in illegale gebouwen of sloppenwijken, waar meer dan 50 procent van Mumbai's bevolking woont.

Er ontstaan problemen met water- en energievoorziening, filevorming en vervuiling. In India heeft de helft van de bevolking geen eigen wc. De bevolkingsdichtheid in Mumbai is meer dan 20.000 personen per vierkante kilometer. Onroerendgoedprijzen zijn omhoog geschoten tot wel 9000 euro per vierkante meter in Mumbai's duurste wijken.

De in Mumbai wonende Nederlandse stedenbouwkundige Steven Beunder vertelt dat stedenbouwkundige samenhang afwezig is in veel Indiase stadsuitbreidingen, zoals Goregaon. "Bij de overheid ontbrak lang de visie om te investeren in leefbaarheid. Veel nieuwe voorsteden bestaan uit 'gated communities' (ommuurde woongemeenschappen), complexen met wolkenkrabbers en een groot hek eromheen, aan drukke doorgaande wegen zonder trottoirs. Winkels zijn er alleen maar in enorme winkelcentra waardoor de openbare ruimte uitgroeit tot een onveilig niemandsland."

Om de problemen van de ongebreidelde stedengroei tegen te gaan heeft de nieuwe premier Modi het ambitieuze plan gelanceerd om honderd zogenaamde 'slimme steden' (smart cities) te creëren. Deze hypermoderne steden zullen worden gemanaged met hightech-snufjes zoals geautomatiseerde vuilnisophaaldiensten, sensors die waterverbruik en energie in de gaten houden, sms'jes over files, zonnepanelen, recycle-installaties en andere technologisch geavanceerde oplossingen. Sommige van deze 'slimme steden' zijn bestaande steden die worden omgebouwd, andere worden nieuw uit de grond gestampt. In zijn eigen provincie Gujarat heeft Modi een begin gemaakt met de ontwikkeling van dergelijke projecten zoals de 'Gujarat International Finance Tec-City'.

Stedenbouwkundige Beunder is blij dat de centrale overheid eindelijk sturing gaat geven aan de planning van India's enorme bouwopgave, maar is sceptisch over de voorgestelde hightech-oplossingen. "Zolang basisvoorzieningen als ov en centrale rioolwaterzuivering nog niet op orde zijn, lijken 'slimme steden' voorbarig", vindt hij.

Om de bestaande problemen op te lossen kijkt de overheid ook naar publiek-private partnerschappen. Ook dat kan best wat opleveren, denkt Beunder: "Om het probleem van de sloppenwijken op te lossen krijgen ontwikkelaars van grotere stukken land alleen toestemming om te bouwen als ze ook sociale woningbouw neerzetten."

Ook de 72-jarige Shavanti in Goregaon-Oost heeft van de overheid het aanbod gekregen om te verhuizen naar een sociale woning. Wil ze niet liever ergens anders wonen, zonder luipaarden? De frêle Indiase schudt haar hoofd. "Ik wil hier blijven, dit is mijn thuis."

India's verstedelijking in cijfers

India heeft meer dan 1,2 miljard inwoners, die steeds vaker in steden wonen. Volgens een VN-rapport is Delhi de tweede grootste stad ter wereld met 25 miljoen inwoners, Mumbai staat op een gedeelde vierde plaats met 21 miljoen.

Deze steden blijven in rap tempo groeien: in 2030 zal Delhi 36 miljoen inwoners hebben en zullen er in India 68 steden zijn met meer dan een miljoen mensen. Volgens voorspellingen van McKinsey wonen er in 2030 zo'n 590 miljoen mensen in stedelijk India; tegen 340 miljoen in 2008.

Daar komt bij dat 70 procent van de nieuw gegenereerde werkgelegenheid in de steden zal liggen. Middenklasse-huishoudens zullen stijgen van 22 miljoen in 2010 tot 91 miljoen. Elk jaar zal er 770 tot 900 miljoen vierkante meter woon- en bedrijfsruimte moeten worden bijgebouwd, het equivalent van de oppervlakte van een heel nieuw Chicago.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden