Ook leger Kroatië vecht in Bosnië

BOEDAPEST - Eenheden van het reguliere Kroatische leger zijn rechtstreeks betrokken bij het jongste offensief tegen Bosnische Serviërs in centraal Bosnië.

Volgens generaal Kolsteren, chefstaf bij Unprofor-commandant Janvier in Zagreb, bestaat daarover geen twijfel. Sinds de verovering van de Krajina op de Kroatische Serviërs begin augustus, zijn reguliere Kroatische troepen in Bosnië actief gebleven. De VN vermoedt dat de Kroaten proberen in Bosnië een bufferzone te bevechten langs de Kroatische grens, zodat de Bosnische Serviërs geen bedreiging vormen voor Kroatisch grondgebied en moslims ongehinderd naar de enclave Bihac kunnen reizen. Het Kroatische leger werkt nauw samen met de strijdkrachten van de Bosnische Kroaten (HVO) en de Bosnische regeringstroepen. Ook bij de havenstad Dubrovnik zijn de Kroaten bezig een bufferzone te bevechten.

De berichten over terreinverlies aan de kant van de Bosnische Serviërs kwamen eerst alleen uit hun eigen 'hoofdstad' Pale. Eind vorige week riep het persbureau SRNA van de 'Pepublik Srpska' dat de regeringstroepen onder dekking van de NAVO-luchtaanvallen stiekem aanvallen op tal van fronten. Wat volgens de Bosnische Serviërs in strijd was met afspraken dat de Bosnische regering zich tijdens de luchtaanvallen van aanvallen zou onthouden. Toen succes in zicht leek, meldde ook de Bosnische regering begin deze week belangrijke vorderingen. Maar de omvang van het offensief was pas duidelijk toen ook de Kroaten openheid van zaken gaven. De Verenigde Naties hebben bevestigd dat de stad Donji Vakuf gevallen is en duizenden Servische vluchtelingen onderweg zijn naar het noordelijker Jajce, dat ook alweer belegerd wordt door regeringstroepen en Bosnische Kroaten. Jajce is van strategisch, economisch en psygologisch belang. Het is de laatste grote plaats op weg naar het 70 kilometer hogerop gelegen Banja Luka dat door de val van Jajce voor het eerst echt onder druk zou komen te staan. Economisch is de stad van belang omdat het een cruciale schakel is in de stroomvoorziening van de hele regio inclusief Banja Luka, en het psychologisch belang zit hem in de voorgeschiedenis: in 1992 veroverden de Bosnische Serviërs de stad na een maandenlang offensief en herovering zou het tasbare bewijs zijn dat hun kansen aan het keren zijn. Het offensief van de gezamenlijke Kroatische eenheden in centraal Bosnië staat niet op zichzelf. Regeringstroepen hebben de eenheden van de Bosnisch Servische generaal Ratko Mladic ook even verder op in de tang genomen, ten zuiden van Doboj, zodat de enige verharde weg tussen Zenica en Tuzla nu helemaal in handen is van de Bosniërs. De bevoorrading van de veilige zone Tuzla belooft komende winter daardoor een stuk makkelijker te worden dan afgelopen winter toen door sneeuw en ijs bedekte achterafweggetjes moesten worden benut.

De VN die een en ander op een afstandje volgt omdat de waarnemers in het oorlogsgebied geen bewegingsvrijheid hebben, heeft nog geen duidelijke verklaring voor de verliezen van de Bosnische Serviërs. Generaal Kolsteren wijt het deels aan het moreel van de Serviërs dat na twee weken van Navo-bombardementen toch flink geknakt zou moeten zijn, deels aan het praktische effect van de luchtaanvallen. De communicatielijnen zijn zo verstoord dat de troepen van Mladic niet meer soepel kunnen reageren op gecombineerde aanvallen.

Geen protest VN

De gebieden waar de terreinwinst is geboekt waren ook de afgelopen maanden toneel van felle strijd, maar toen wisten de Bosnische Serviërs terreinverlies toch altijd weer goed te maken. Het is daarom van belang of de Bosnische Serviërs zelfs nog maar gaan proberen om de tegenaanval in te zetten. Doen ze dat niet, dan zal de tegenpartij de opmars voortzetten, ook omdat het terrein dat nu veroverd wordt volgens de 51-49 procentsverdeling van Bosnië door de Kontaktgroep, toekomt aan de Bosnisch-Kroatische federatie. De verleiding om de strijd op het slagveld en niet aan de onderhandelingstafel te beslechten wordt zo wel groot. Toch heeft de VN nog geen duidelijk protest laten horen. Volgens generaal Kolsteren geldende afspraken met de Bosnische regering om geen misbruik te maken van de NAVO-bombardementen alleen voor Sarajevo.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden