Ook Kopenhagen had dit niet kunnen voorkomen

Bij de Deense ambassade in Parijs brandt een vrouw een een kaarsje voor de twee slachtoffers van de aanslag in Kopenhagen, dit weekend. Frankrijk werd zelf op 7 januari getroffen aanslagen die in totaal aan 17 mensen het leven kostten. Beeld ap
Bij de Deense ambassade in Parijs brandt een vrouw een een kaarsje voor de twee slachtoffers van de aanslag in Kopenhagen, dit weekend. Frankrijk werd zelf op 7 januari getroffen aanslagen die in totaal aan 17 mensen het leven kostten.Beeld ap

Een motief, een wapen en kennis over de locatie van het doelwit, zijn voldoende om een aanslag succesvol te laten verlopen. Dat bewees de Deense schutter die dit weekeinde twee burgers doodschoot, opnieuw.

Hij mistte echter zijn belangrijkste doel: de Zweedse cartoonist Lars Vilks. Het had weinig gescheeld of diens naam kon, net als die van de inmiddels omgebrachte hoofdredacteur van Charlie Hebdo, van het dodenlijstje van Al-Qaida worden geschrapt.

Op de dodenlijst die sinds 2013 op internet circuleert en waarop ook Geert Wilders en Salman Rushdie staan vermeld, worden moslims opgeroepen tot het plegen van aanslagen tegen mensen die 'misdaden tegen de islam' hebben begaan. Bijna alle tien overgebleven personen op de dodenlijst worden continu beschermd.

Bodyguards
Ook Vilks stond onder zware bewaking. Maar zoals gisteren al bleek, kan zelfs een goede beveiliging een aanslag niet verhinderen. Bewaking is vooral van nut in tweede instantie, oftewel als de eerste schoten hun doel hebben gemist.

Zo begreep Vilks dat er een aanslag op hem was gepleegd nadat hij pistoolschoten hoorde en later zijn bodyguards op hem sprongen. Het was mogelijk anders afgelopen als de schutter, net als de aanslagplegers bij Charlie Hebdo, had beschikt over machinegeweren en de middelen had gehad voor een herkansing.

Toch vertoonde de aanslag in Kopenhagen veel gelijkenissen met die in Parijs, zo merkte de Franse buitenlandminister Laurent Fabius gisteren terecht op: "Eerst een aanval tegen de vrijheid van meningsuiting, dan tegen Joden, en dan een confrontatie met de politie."

Roep om strengere maatregelen
Naar aanleiding van de terreurgolf in Europa wordt de roep om strengere veiligheidsmaatregelen steeds groter. In Denemarken wil de regering nog wachten op de resultaten van het terrorisme-onderzoek voordat er naar nieuwe maatregelen wordt gekeken. Maar steeds meer landen grijpen naar steeds repressievere middelen om terrorisme te bestrijden, mede onder druk van de bevolking.

De Zweedse cartoonist Lars Vilks, vermoedelijk doelwit van de aanslag in Kopenhagen, waar hij op bezoek was. De 68-jarige Vilks tekende spotprenten over de profeet Mohammed, waarmee hij vijanden maakte. Beeld ap
De Zweedse cartoonist Lars Vilks, vermoedelijk doelwit van de aanslag in Kopenhagen, waar hij op bezoek was. De 68-jarige Vilks tekende spotprenten over de profeet Mohammed, waarmee hij vijanden maakte.Beeld ap

De Nederlandse regering wil bijvoorbeeld de nationaliteit afnemen van jihadisten met een dubbel paspoort, ook als zij alleen trainingen hebben gevolgd.

In Frankrijk, het land dat al bekend stond om zijn harde antiterreurbeleid, krijgen de geheime diensten ruimere bevoegdheden en een zak geld, in totaal zo'n 425 miljoen euro. Zij moeten daarmee onder meer drieduizend potentiële terroristen intensief gaan volgen. Daarnaast worden er nog eens 122.000 agenten en paramilitairen gestationeerd over het hele land.

Antiterrorismewet
De Franse antiterrorismewet, waarbij solidariteit met terroristen als een zwaar misdrijf geldt, wordt door sommige burgerrechtenbewegingen ook wel de Europese versie van de 'Patriot Act' genoemd. Zij refereren aan de draconische veiligheidsmaatregelen in Amerika vlak na de aanslagen van 11 september 2001. Zij vrezen dat de rechten van burgers in het geding komen door de ruime overheidsbevoegdheden bij de bestrijding van het terrorisme.

De Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan waarschuwde onlangs ook voor het gevaar van verregaande overheidsbevoegdheden. Hij wees onder meer op de situatie in West-Duitsland tijdens de terreurgolf van de Rote Armee Fraktion (RAF) in de jaren zeventig. Daarbij werden mensen met linkse sympathieën uit hun ambt gezet en verhinderd in het vinden van een nieuwe baan.

Een nog extremer voorbeeld is Uruguay, dat in dezelfde periode de oorlog verklaarde aan het linkse terrorisme. Het land won weliswaar de strijd, maar verloor daarbij de democratie.

In Kopenhagen is de politiebewaking na de aanslagen verscherpt. Beeld reuters
In Kopenhagen is de politiebewaking na de aanslagen verscherpt.Beeld reuters
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden