Ook Koenders is een echte diplomaat

Vooral de gelijkenissen met zijn voorganger Timmermans vallen op

Het is officieel. Bert Koenders wordt de nieuwe minister van buitenlandse zaken. Vrijdag komt hij op gesprek bij premier Mark Rutte. Amper twee jaar zat Frans Timmermans op zijn post. De PvdA'er, die de diplomatieke wereld als zijn broekzak kent, werd met applaus onthaald nadat zijn voorganger Uri Rosenthal als buitenstaander het beleid en de diensten vooral wilde veranderen. Staat Buitenlandse Zaken weer een cultuurverandering te wachten?

Een rondgang langs politici die de huidige VN-gezant in Mali goed kennen uit zijn tijd als Kamerlid en minister voor ontwikkelingssamenwerking suggereert van niet. Er zijn opvallend veel overeenkomsten tussen de twee PvdA'ers. Een geruisloze overgang ligt meer voor de hand dan een cultuurshock nu de emotionele, taalvaardige Limburger naar Brussel vertrekt voor een commissariaat.

Timmermans wil nog wel eens op onderwijzende toon de Kamer uitleggen hoe het nou echt zit in het Midden-Oosten of Europa. "Dat belerende, voortkomend uit gedrevenheid, dat zou bij Koenders ook wel eens kunnen gebeuren", denkt GroenLinks-fractievoorzitter Bram van Ojik, die hem meemaakte toen hijzelf bij Buitenlandse Zaken werkte. "Bert Koenders leest heel veel", verklaart VVD-Europarlementariër en voormalig Tweede Kamerlid Hans van Baalen de neiging om kennis ten toon te spreiden. "Literatuur, academische boeken, buitenlandse kranten, hij houdt het allemaal bij. Tijdens een debat zal hij wel eens verwijzen naar wat er die ochtend in Le Monde heeft gestaan, ervan uitgaand dat de Kamerleden dat ook allemaal gelezen hebben."

Ook de emotionele kant van Timmermans wordt teruggezien bij Koenders. Oud-Europarlementariër Jan Marinus Wiersma heeft regelmatig contact met Koenders sinds beiden begin jaren tachtig fractiemedewerker waren bij de PvdA. "Koenders is zeer betrokken bij internationale politiek. Hij heeft veel meegemaakt en gezien in de landen waar hij voor de VN gewerkt heeft, zoals Mozambique en Mali."

Van Baalen deelt die ervaring. "Ik kwam hem een paar jaar geleden tegen in Ivoorkust, waar net een conflict was geweest. Hij was daar toen VN-vertegenwoordiger en ik kwam voor een congres van de liberale internationale. Hij is erg betrokken bij vredestichten in Afrika. Maar hij is ook rationeel, en ziet de noodzaak voor het verkrijgen van politieke meerderheden.

"Den Haag in en uit, dat is wat Koenders kenmerkt," zegt Wiersma. De Nederlandse politiek en het werk op de grond in derdewereldlanden - het liefst Afrika - zijn de twee rollen die afwisselend opdoemen in de carrière van Koenders.

Ook Van Ojik voorziet weinig problemen. "Timmermans en Koenders zijn beiden echte diplomaten die ook gelouterd zijn in het politieke proces en de grote lijn in internationale ontwikkelingen kunnen zien." Van Baalen deelt die mening. "Als Kamerlid heb ik altijd constructief met hem kunnen samenwerken."

Dat constructieve samenwerken is juist iets waar Van Ojik bedenkingen bij heeft. "Ik hoop dat Koenders zijn idealen volgt en zich inzet voor een progressieve agenda ten aanzien van Europa en het Midden-Oosten, maar ik vrees dat hij net als Timmermans voor het pragmatische compromis in de coalitie gaat." Net als Timmermans deed Koenders in zijn tijd als Kamerlid geprofileerde uitspraken, Timmermans slikte veel daarvan in als minister.

Op de punten waar traditioneel soms frictie tussen de liberalen en sociaal-democraten bestaat, zoals Israël-Palestina of de Amerikaanse oorlog in Afghanistan, zal Koenders dan waarschijnlijk ook geen spelbreker zijn. Zijn idealen kan hij misschien kwijt in aandacht voor Afrika. Want één verschil zien Wiersma, Van Ojik en Van Baalen wel. Koenders is toch meer een man met aandacht voor de Verenigde Naties en vraagstukken in de derde wereld, terwijl Timmermans zich eerder thuis voelt in Europa en de Brusselse problematiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden