Ook Jezus was niet vies van geld

De leden van het Christelijk Ondernemers Netwerk wandelen over het erf van boerderij De Eemlandhoeve in Bunschoten. Beeld Bram Petraeus

Hoe verenig je zakendoen met bijbelse principes? Bij het Christelijk Ondernemers Netwerk breken ze zich het hoofd over de kwestie. 'Jezus stond helemaal niet negatief tegenover geld verdienen.'

De schepping? Daar school dus een ondernemersopdracht in. Gerben Bloemendal, websitebouwer en medeoprichter van het Christelijk Ondernemers Netwerk (CON): "Verdeel de akkers, zei God tegen Adam, geef de dieren een naam. Daarmee gaf Hij Adam een opdracht: maak wat van de wereld. En dat geldt dus ook voor ons, de ondernemers." Hij kijkt de eetzaal rond van boerderij De Eemlandhoeve in Bunschoten. Zacht geroezemoes. De ruim twintig aanwezige leden van het netwerk staan in groepjes bij elkaar. Sapje in de ene hand, een stapeltje visitekaartjes in de andere. "Dit zijn eigenlijk allemaal Adams. Snap je?"

En die weten soms even niet meer hoe ze hun bijbelse principes moeten verenigen met het runnen van een bedrijf. Tuurlijk, ze moeten goed zijn voor de mensen om hen heen, gul zijn, maar hun zaak moet ook gewoon blijven draaien. Een beetje winst is wel handig. Hoe doe je zaken met de Bijbel in je achterhoofd?

Nieuwe leden
Een ingewikkelde kwestie waarover ze niet alleen bij het Christelijk Ondernemers Netwerk piekeren. Christenen die zakendoen én graag nadenken over de combinatie daarvan met hun geloof, hebben ruime keuze. Sommigen kunnen terecht in hun kerk, tijdens speciale 'Business-bijeenkomsten' (op zaterdagochtend in de Best Life Church in Utrecht, bijvoorbeeld). Of op thema-avonden van de christelijke vakbond: bij de RMU bijvoorbeeld (de Reformatorisch Maatschappelijke Unie), of bij meetings van CBMC (Christian Business Men's Connection). En dan zijn er de jaarlijkse Christelijke Ondernemersdagen nog.

Op de Eemlandhoeve zijn de leden van het Christelijk Ondernemers Netwerk intussen begonnen aan een wandeling over het erf. Langs de paardenstallen, de schuren vol hooibalen. Hun hoofden in de wind. Ze hebben er wat nieuwe leden bij vandaag, vertelt Jan Piet, Bloemendals compagnon.

Drie nieuwe leden zijn er: Inge Bos en haar vader (met wie ze samen audio- en beveiligingsapparatuur verkoopt) en Viola Breeuwer, die bezig is een bedrijf in branddekens op te zetten. Ze vinden het fijn dat ze onder christenen zijn, zeggen ze. Gelijkgestemden. Bos: "Het geeft toch een vertrouwd gevoel." Je kunt het zien als keurmerk, legt ze uit. "Christelijk bedrijven zijn toch wat servicegerichter, denk ik. We denken wat meer na over wie we willen zijn en hoe we dat uiten."

Dat is precies de reden waarom Piet en Bloemendal hun netwerk drie jaar geleden in het leven riepen. "Deze ondernemers praten over meer dan alleen de auto waarin ze rijden", zegt Bloemendal. "Hier kunnen ze elkaar de keuzes voorleggen waarmee ze te maken krijgen tijdens het ondernemen: wat is de rol van het geloof daarbinnen?"

Reclame
Een voorbeeld: Bloemendal kreeg laatst een bericht van een dame die hem een website vroeg te maken met informatie over de new age-gedachte. Twijfel alom. "Het was een leuk gesprek, maar ik heb de opdracht toch maar niet aangenomen. Het zou betekenen dat ik een site zou maken die mensen vertelt over haar geloof. Dan maak ik eigenlijk reclame voor een god die niet de mijne is." Makkelijker was de afwijzing van de opdracht voor het maken van een pornowebsite. "Daar heb ik niet over hoeven nadenken. Dat was natuurlijk meteen 'nee'."

Ze filosoferen bij het ondernemersnetwerk ook graag over de definitie van succes. En die heeft volgens de leden niet zoveel te maken met de hoogte van je omzet. Dirk-Pieter Schalkwijk, eigenaar van een communicatiebureau: "Ik ben niet rijk, maar kan voor mijn gezin zorgen. Dat is het belangrijkst. En ik zorg er altijd voor dat ik aan het goede doel geef." Aan een christelijke tv-zender in Bangladesh, bijvoorbeeld. Die gift mag hem best wat kosten, zegt hij.

"Geef je vanuit rijkdom? Of mag je vóelen dat je iets geeft?" Heftig geknik van Bloemendal, naast hem. "Alle christen-ondernemers die ik ken, doneren iets of zetten zich actief in voor een project in een derdewereldland." Zo zet Niels Rutten, eigenaar van een koffiebranderij, zich in voor de cacaoboeren in Angola, en Bloemendal voor een Zuid-Afrikaans kindertehuis.

Dan is het tijd voor een groepsmoment. Wil iemand zijn of haar pitch even oefenen?, vraagt Jan Piet. Heen en weer geschuifel. Een opgestoken hand van Breeuwer, gevolgd door een wat wijdlopig verhaal over haar branddekenbedrijf. Maar dat maakt niet uit, hier mag je oefenen, zegt Piet. Bloemendal vertelt dat het een belangrijk onderdeel is van het ondernemerschap. "Je moet je verhaal kunnen vertellen: zo weten mensen wat je verkoopt, waarvoor ze bij jóu moeten zijn." Dat deed Jezus ook, eigenlijk. "Als hij zijn boodschap niet zo goed had kunnen overbrengen, zou hij nooit zoveel volgers hebben gehad."

Ontspannen
Tijd voor een gebed, en straks voor het diner ter afsluiting. Ze buigen de hoofden, doen hun ogen dicht. Jan Piet: "Dat iedereen de steun mag krijgen waar hij of zij om vraagt. Dat zowel de allang florerende bedrijven goed blijven lopen, als die in de opstartende fase." Amen. Eet smakelijk. Wie deelt de soep uit? Even wat ontspanning nu.

Het leven gaat immers niet alleen om werken. Daar zijn alle CON-ondernemers het over eens. Schalkwijk en Bloemendal stoppen er na zessen mee. Althans, dat proberen ze. Schalkwijk beantwoordt 's avonds geen telefoontjes meer, en geen mails. Zeker niet op zondag. "Het kómt weleens voor dat ik toch even iets moet afmaken, maar ik wil er ook voor mijn gezin zijn. Wij hebben ook een rol te vervullen als echtgenoten, vrienden, vader", zegt Schalkwijk.

Wat overigens niet betekent dat er niet goed verdiend mag worden, begrijp hem niet verkeerd. "Jezus stond helemaal niet negatief tegenover geld verdienen. Je hebt het nodig, je kunt er dingen mee dóen." Hij schudt zijn hoofd. "Maar het gaat om de relatie die je met je geld hebt. Je moet er niet al te veel aan gehecht zijn." Hij vertelt het verhaal van Jezus en de rijke jongeling die al zijn bezit moest weggeven om Jezus te mogen volgen. "Maar ja. Dat deed hij niet. Hij was te zeer verknocht aan al dat geld."

En dat geld heb je toch wel echt nodig, weet Bos - het nieuwe CON-lid - uit ervaring. Noodgedwongen ging ze een paar maanden geleden in dienst bij haar vader. Daar heeft ze het best leuk, maar goed, ze had eerst haar eígen bedrijf. In naambordjes. "Heel mooie waren het. Maar het liep niet. Ik had gewoon geen klanten."

Heel nobel, die principiële strevens van de CON-leden, vindt ze. Maar uiteindelijk draait het als ondernemer wel om je omzet, toch? Christen of niet. Misschien kan ze het er tijdens de volgende bijeenkomst eens over hebben. Ze hebben tenslotte wel een opdracht.

Hoe doe je christelijk zaken? Vijf geboden:

1.Onthoud: geld is noodzakelijk voor je onderneming, maar er is meer in het leven dan winst maken.

2.Maar: geld is níet vies. Je mag heus wel wat verdienen.

3.Zolang je een deel aan de minderbedeelden afstaat, een flink deel het liefst.

4.En als je maar genoeg tijd vrijmaakt voor je gezin, voor je naasten. Op zondag en 's avonds wordt daarom niet gewerkt.

5.Bedenk of je je kunt vinden in de denkbeelden van degene met wie je zakendoet. Denk er bij twijfel nog eens goed over na.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden