Ook in vredestijd is weg naar wereldtitel schaken onduidelijk

Eén ding is de denkers aan het schaakbord niet gegeven: praktische vaardigheid om hun sport goed te organiseren. Decennia lang is het al een chaos zodra grootmeesters om de wereldtitel samenkomen. Toen de grootste der groten Gari Kasparov de boel zelf dacht te kunnen regelen, was de wanorde compleet.

In Bonn heerst deze week een vredige windstilte nu regerend wereldkampioen Viswanathan Anand achter het bord heeft plaatsgenomen tegenover uitdager Vladimir Kramnik. Het heeft vijftien jaar geduurd voordat onder de paraplu van wereldorganisatie Fide weer om de wereldtitel wordt gestreden volgens een van tevoren omschreven route. Bovendien hebben Anand en Kramnik een dusdanig goede band, dat een ’normaal’ verloop van de uit twaalf partijen bestaande tweekamp (tussenstand 1-1 na twee remises) wordt verwacht.

Hoe anders was dat twee jaar geleden, toen Kramnik en Topalov om de wereldtitel streden in de match die de eenheid in het schaken moest herstellen. Toen Topalov met 3-1 achterstond, vond hij dat Kramnik tijdens zijn partijen wel erg vaak naar het toilet liep. Hij suggereerde vals spel, waarna de zaak uit de hand liep toen de organisatie daarop serieus inging en Kramnik een verliespunt aan de broek kreeg.

Het werd een klucht waarmee zelfs de staatshoofden Poetin (Rusland) en Parvanov (Bulgarije) zich bemoeiden. Uiteindelijk speelde Kramnik ’onder protest’ de tweekamp uit ’om de schaakfans niet teleur te stellen’.

Daarmee kon de schaakwereld opgelucht ademhalen, want niemand zat te wachten op een blijvend schisma. In 1993 scheidde wereldkampioen Kasparov zich samen met zijn uitdager Nigel Short af van de Fide. Ze dachten zelf meer geld te kunnen genereren, maar veroorzaakten een crisis die het schaken ver heeft teruggeworpen.

Er waren twee organisaties, dus twee kampioenen. Anand was in 1995 uitdager van Kasparov en werd in 2000 wereldkampioen van de Fide. Aan die situatie kwam zelfs geen einde toen Kramnik in datzelfde jaar Kasparov van zijn troon stootte. Pas in 2006 werd de vrede getekend.

Het is al heel wat dat Kramnik en Anand om de wereldtitel spelen voor anderhalf miljoen euro, een bedrag dat zij broederlijk delen. Organisatorisch is het namelijk nog altijd een chaos onder leiding van Fide-president Iljoemzjinov, die vorige week door de Nederlandse grootmeester Jan Timman onomwonden een crimineel werd genoemd. De Nederlandse schaakmecenas Bessel Kok kan het weten, hij verloor in 2006 door ’omkoperij’ de strijd om het voorzitterschap van de Kalmuk.

Hoe de weg naar de wereldtitel er in de toekomst zal uitzien is onduidelijk. In de New York Times werd het duel Kramnik-Anand zelfs aangekondigd als halve finale. Officieel is wel degelijk sprake van een WK-match, maar de verwarring is te begrijpen. De uitdager van de nieuwe kampioen komt namelijk niet uit kandidatenmatches of een kandidatentoernooi, zoals Kramnik nu, maar uit een alternatieve tweekamp. Topalov, die in 2006 zijn wereldtitel verloor aan Kramnik, heeft nog een herkansing tegoed. Kamski is als winnaar van de World Cup uitverkoren tot zijn uitdager. Van een klucht is geen sprake meer meer, maar mistig zal de weg naar de wereldtitel nog wel even blijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden