Ook in Nederlandse filmwereld ontbreekt kleur

Carice van Houten, Willeke Alberti en Chris Zegers in 'Alles is familie'.

Dat Nederlandse films te wit zijn, daar zijn alle betrokkenen het over eens. Maar hoe verander je dat? Stel quota in, zegt de een. Geef geld aan mensen met een andere culturele achtergrond, zegt de ander. Dan komt de diversiteit vanzelf.

De Nederlandse filmwereld is te wit. Van regisseurs en acteurs tot producenten en scenarioschrijvers: ze erkennen het gebrek aan diversiteit in de branche. Afgelopen donderdag kwam de filmindustrie op initiatief van het Filmfonds voor het eerst bij elkaar om de kwestie te bespreken.

Het Filmfonds, met directeur Doreen Boonekamp als voortrekker, kondigde eind vorig jaar al aan dat het vergroten van de diversiteit hoog op de agenda staat. Dat was nog voordat er in de Verenigde Staten een felle discussie ontstond vanwege het gebrek aan kleur bij de Oscarnominaties. Eind deze maand worden die filmprijzen uitgereikt, waarbij één ding al vast staat: blanke acteurs en actrices gaan winnen. Een groeiende groep boycot om die reden het gala, onder wie Spike Lee, regisseur van de film 'Malcolm X'. Cheryl Boone Isaacs, de president van de organisatie achter de Oscars, heeft verandering beloofd.

Diversiteit vergroten
De discussie in de VS kan als katalysator werken voor het debat in Nederland, klinkt het nu. Maar enkel met de constatering dat de filmwereld te wit is, ben je er niet. Hoe de diversiteit te vergroten, daar zijn de meningen over verdeeld.

Vooral de vraag of het tijd is voor een quotum - een verplichting om een bepaald percentage mensen met een andere etnische achtergrond aan te nemen - levert discussie op. Voorstanders zeggen dat het de enige manier is om écht verandering teweeg te brengen. Tegenstanders stellen dat afdwingen van bovenaf in een creatieve sector niet de oplossing is.

Volgens Doreen Boonekamp komt een mogelijk quotum aan de orde tijdens de bijeenkomsten met de branche. "In Engeland is een diversiteitsnorm bijvoorbeeld gekoppeld aan het geld dat aan een filmproject wordt toegekend. Die optie zullen we bespreken, net als andere mogelijkheden. Maar verder wil ik daar nog niet op vooruit lopen."

Onder anderen Mimoun Oaïssa (rechts) in 'Shouf Shouf Habibi'.

Rabat
Astrid Elburg, die organisaties adviseert in diversiteitsvraagstukken, wil vooral oproepen tot meer lef. "We zijn er in Nederland heel goed in om codes en protocollen op te stellen. Maar daardoor is het nog niet opgelost. Ik zou daarom de filmwereld willen zeggen: heb lef om nu écht iets te veranderen."

Natuurlijk zijn er ook voorbeelden te noemen waarbij filmmakers wel voor diversiteit kiezen. En daar prijzen voor krijgen. Zoals toen Nasrdin Dchar in 2011 voor zijn rol in de roadmovie 'Rabat' in eigen woorden als Marokkaan en moslim met 'een fokking Gouden Kalf in zijn hand stond'.

Ook het Filmfestival in Rotterdam dat nog tot en met dit weekend bezig is, laat volgens directeur Bero Beyer zien dat meer diversiteit wel degelijk mogelijk is. Er worden films vertoond van makers met een grote verscheidenheid aan achtergronden.

Maar, erkent Beyer, dat is buiten het festival minder vanzelfsprekend. "Het blijft me verbazen: het publiek is toch ook divers? Waarom wordt een deel van hen dan door de filmwereld vergeten?"

Wat vindt de acteur?

Raymi Sambo speelde onder meer in de voetbalfilm 'All Stars' en is lid van de diversiteitscommissie van Acteursbelangen
.

"Een van de voorbeelden die ik altijd noem is de film 'Alles is familie'. Het speelt zich af in Amsterdam, een stad waar een groot deel van de bevolking van niet-Nederlandse komaf is. In die hele film zie je één donkere dame achter een receptie zitten. Dan denk ik: hoe krijg je het voor elkaar?

"Toen ik net begon dacht ik: ze moeten me kiezen om mijn kwaliteiten, niet om mijn kleur. Dat hoor ik nog steeds bij jonge acteurs. Ik begrijp het wel, het heeft te maken met trots.

"Maar nu ben ik die fase voorbij en geloof ik dat het van bovenaf opgelegd moet worden. Het Filmfonds zit daarbij op een sleutelpositie. Zij verdelen het geld en zij kunnen dat labelen om de diversiteit te vergroten. We zijn er klaar voor, Nederland is er klaar voor. Daarom bijt ik me vast nu de gesprekken gevoerd worden en laat ik niet meer los tot er echt iets verandert."

Carice van Houten en Nasrdin Dchar met hun Gouden Kalf in 2011.Beeld anp

Wat vindt de regisseur?

Martijn Winkler regisseerde onder meer de mini-serie 'Onderhuids' over pesten op de werkvloer, en is voorzitter van de Nederlands Directors Guild
.

"Ik denk dat het probleem van een gebrek aan diversiteit in Nederlandse films lang is ontkend. Wat dat betreft zie ik nu wel een verandering. Er wordt nu branchebreed erkend dat het beeld op tv en de bioscoop niet een weerslag is van de samenleving.

"Ook bij de Directors Guild spreken we er regelmatig over. Sommige regisseurs vinden dat de vraag of iemand een goede acteur is boven iemands afkomst moet staan. Ik persoonlijk denk dat je dingen moet forceren, bijvoorbeeld via een quotum. Dat kan de diversiteit in ieder geval een enorme zet in de goede richting geven.

"Zodra er meer diversiteit is, worden er hopelijk ook meer mensen met verschillende culturele achtergronden gestimuleerd om acteur of regisseur te worden. Ik zit wel eens in de toelatingscommissie bij de Filmacademie en dan zie je in de aanmeldingen minder diversiteit dan je hoopt. Talentvolle mensen met allerlei achtergronden zijn er ongetwijfeld, maar waarom melden ze zich niet aan?"

Wat vindt de scenario-schrijver?

Franky Ribbens schreef onder meer het scenario van de film 'Nachtrit' over de Amsterdamse taxi-oorlog en is bestuurslid van de beroepsorganisatie voor scenarioschrijvers
.

"Als je naar de hele beeldenstroom in Nederland kijkt, van tv tot film, zie je geen dwarsdoorsnede van de samenleving. En als er iemand met een kleurtje voorbij komt, speelt diens achtergrond vaak een rol in het verhaal.

"Toch denk ik niet dat je verandering met een quotum of iets dergelijks kunt afdwingen. Ik zelf zou het niet prettig vinden om te schrijven terwijl ik me aan een quotum zou moeten houden. Maar bij mij gebeurt het vanzelf, ik zie als ik een verhaal wil vertellen vanzelf een divers palet aan mensen voor me. Ik kijk om me heen.

"Dat geldt blijkbaar niet voor iedereen. Daarom helpt een discussie over het onderwerp zeker. Al denk ik wel dat het tegenwoordig al beter is dan een aantal jaar geleden. Kijk bijvoorbeeld naar de tv-serie 'Flikken Rotterdam', waar actrice Maryam Hassouni een keer niet de Marokkaanse speelt. Het kan dus ook zonder dat het is afgedwongen."

Annette Malherbe en Jan Bijvoet dansen in 'Borgman'.Beeld anp

Wat vindt de producent?

Marc van Warmerdam producent van onder meer de absurdistische thriller 'Borgman', en voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Speelfilmproducenten.

"Tot nu toe is diversiteit binnen de vereniging geen discussie geweest. Wat niet wil zeggen dat individuele producenten er niet mee bezig zijn. Vraag je naar mijn persoonlijke mening: is de Nederlandse filmwereld wit? Dan zeg ik: ja. Wel zou ik eerst graag onderzocht zien hoe groot het probleem is. En waar het mis gaat. Is er in de opleidingen bijvoorbeeld meer diversiteit dan later in de praktijk?

"Ik denk wel dat we meer moeten doen dan iets als een code voor diversiteit. We kunnen beginnen bij het geld. En probeer daarmee nou niet af te dwingen dat bestaande organisaties een Marokkaan in dienst nemen en dat het daarmee klaar is. Geef mensen met een andere culturele achtergrond geld om hun verhalen te vertellen. Daarmee zullen ze hun eigen publiek bereiken. Dat kan een mooie opstap zijn naar uiteindelijk meer diversiteit in het aanbod."

Iraans immigrantenportret verovert Filmfestival Rotterdam

De Tiger Award, de hoofdprijs van het 45ste Filmfestival van Rotterdam (40.000 euro), is gisteravond gewonnen door 'Radio Dreams', een actuele reflectie op het leven van immigranten. De Iraanse regisseur Babak Jalali (37) die na de Iran-Irak oorlog met zijn ouders naar Londen vertrok, schetst het verhaal van een gevluchte Iraanse schrijver, Mister Royani, die een Perzisch radiostation runt in San Francisco.

"Radio Dreams is een subtiele en humoristische reflectie op de ontworteling en vervreemding van een groep buitenbeentjes in een andere cultuur", aldus de jury, die een kleinere prijs uitreikte (10.000 euro) aan 'La Ultima Tierra', het geheel woordenloze debuut van Pablo Lamar uit Paraguay, waarin een oude man ver van de bewoonde wereld afscheid neemt van zijn vrouw.

De publieksfavoriet was het Deense drama 'Land of Mine' waarin regisseur Martin Zandvliet zich buigt over een pijnlijk hoofdstuk in de geschiedenis van zijn land. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog werden Duitse jongetjes gedwongen de Deense kust weer veilig te maken, door landmijnen op te ruimen. Op de tweede plaats eindigde 'The Idol' van de Palestijns-Nederlandse regisseur Hany Abu-Assad, over een jongen die Gaza ontvlucht om mee te kunnen doen aan 'Arab Idol'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden