Ook in Nederland worden Oeigoeren onderdrukt door de Chinese overheid

Dilmurat Abdulaziz (40) kijkt met zijn dochter Hadice (4) naar foto's van zijn familie in China, met wie hij geen contact meer heeft. Beeld Bram Petraeus

Ook in Nederland worden Oeigoeren lastig gevallen en geïntimideerd door de Chinese overheid. Ondertussen bestaat er vrees voor familieleden die thuis verdwijnen in een van de strafkampen.

Dit is zijn schoonmoeder. De Oeigoerse Dilmurat Abdulaziz (40) wijst naar een foto die hij op gekleurd karton heeft geplakt. Sinds april 2018 heeft hij geen idee waar ze is, hij weet bijna zeker dat ze in een Chinees strafkamp zit. Of is overleden. Abdulaziz wijst ook zijn schoonvader aan. Ook hij zit naar alle waarschijnlijkheid vast. Zijn eigen moeder is overleden, zijn vader heeft hij sinds 2017 niet meer gesproken en ook het contact met zijn broer en zus is verbroken.

Abdulaziz is een van de naar schatting tweeduizend naar Nederland gevluchte Oeigoeren. Hij groeide op in de Chinese regio Xinjiang, een gebied waar veel Oeigoeren wonen. Het overwegend islamitische volk heeft een eigen taal en cultuur die verwant is aan de Turkse en het streeft naar onafhankelijkheid van de regio, die het Oost-Turkistan noemt. Ze mogen van de Chinese overheid hun taal niet spreken en hun religie niet uitoefenen. Ze worden gediscrimineerd en zonder vorm van proces vastgehouden.

Volgens de Verenigde Naties zitten er 1 miljoen Oeigoeren vast in kampen. Maar voorzitter Abdurahman Abdullah (51) van de stichting ‘Europa Oost-Turkistan educatie centrum’, die zich bezighoudt met behoud van de Oeigoerse cultuur en met de integratie van Oeigoeren in Nederland, zegt dat dat er veel meer zijn. “Iedere Oeigoer in Europa kent mensen die verdwenen zijn.”

Woede

De onderdrukking in China zorgt ook in Nederland voor spanningen. “Vroeger deden we veel samen met Chinezen”, vertelt hij. “We zetten handeltjes op of openden restaurants. Maar door de manier waarop China nu omgaat met de Oeigoeren is er veel woede en vermijden mensen elkaar.”

Daar komt bij dat China de Oeigoeren in de gaten houdt, niet alleen in Xinjiang, maar ook in Nederland. Iedereen die elders asiel aanvraagt, wordt beschouwd als verrader. Contact met Oeigoeren buiten China is verboden. Dat de familie van Abdulaziz is verdwenen, zou zomaar een gevolg kunnen zijn van zijn vlucht.

Volgens de Nederlandse inlichtingendienst AIVD schrikken de Chinezen er niet voor terug om familieleden van geëmigreerde onderdanen onder druk te zetten om invloed op hen uit te blijven oefenen. Hun bemoeienis zorgt in Nederland voor ‘een permanent gevoel van onveiligheid’, aldus de AIVD.

Abdullah heeft er ervaring mee. Bang wil hij zichzelf niet noemen, maar hij kiest zijn vrienden zorgvuldig. “Ik ga niet bij iedereen eten”, zegt hij. “Misschien doen ze wel iets in mijn maaltijd, vergiftigen ze mij. Ik vertrouw niet iedereen.”

Ook Erkim Elkem (38) kan vertellen over intimidatie. Hij laat geluidsfragmenten horen – die net als het gesprek vertaald worden door een tolk. Een onbekende vroeg hem vorig jaar zomer om zijn gegevens in Nederland en die van zijn vrouw en drie kinderen. Hij weigerde. “Als ze eenmaal beginnen, als ze weten waar je woont, willen ze steeds meer”, zegt hij. “Dan gaan ze nog meer vragen stellen en dingen eisen.”

Na de mannenstem volgen fragmenten waarin zijn schoonmoeder hem vraagt om door te geven waar het gezin is. “Ze werd bedreigd”, verklaart Elkim. Vanaf dat moment voelde elk gesprek als een afscheid. Het gezin weet nu niet waar ze is, Elkim vreest het ergste. Hij wordt emotioneel: “Als je een dier ziet dat mishandeld wordt, wil je toch helpen? Een heel volk wordt van de aarde weggevaagd. Ik snap wel dat Nederland dat niet zomaar kan oplossen, maar we kunnen toch vast wel iets doen?”

Van Abdulaziz weten de Chinezen niet dat hij in Nederland zit, al zal dat na zijn gesprek met deze krant wel veranderen. Toch wil hij de krant in. “Als je iets erg overkomt en je zwijgt erover, dan blijft het altijd doorgaan.”

Lees ook:

Omir Bekali zat in een strafkamp omdat hij Oeigoers is: ‘China wil ons vernietigen’

China schendt volgens de Verenigde Naties de mensenrechten op grote schaal in de westelijke provincie Xinjiang. Omir Bekali is een van de weinigen die lang in de beruchte kampen voor Oeigoeren heeft gezeten en het kan navertellen.

China noemt het terrorismebestrijding, critici onderdrukking van Oeigoeren

De aanpak van terrorisme in Xinjiang is geslaagd, zegt China. Dat houdt vooral een harde aanpak van Oeigoeren in.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden