Interview

Ook in het vluchtelingenkamp heb je sprookjes

Kinderen ervaren de wereld anders dan volwassenen, ondervond Catherine van Campen in vluchtelingenkamp Zaatari in Jordanië. Beeld RV

Het leven in een vluchtelingenkamp is moeilijk, zeker. Maar voor kinderen gaat er soms ook een wereld open. Dat laat filmmaker Catherine van Campen met ‘Zaatari djinn’ zien.

In vluchtelingenopvang Zaatari, in Jordanië, wonen tienduizenden Syriërs die de oorlog zijn ontvlucht. Onder hen veel kinderen. Catherine van Campen volgde er een aantal en maakte met ‘Zaatari djinn’ een observerende, bewonderende documentaire over de flexibiliteit van jonge ontheemden. De boodschap: Magie kun je overal vinden.

Beelden van vluchtelingen tonen media in overvloed; de focus ligt daarbij vaak op drama en trauma. “Veel cameraploegen gaan opvangkampen in met de vraag: waar kom je vandaan en wat heb je meegemaakt?”, zegt Van Campen (‘Eeuwige moes’, ‘Garage 2.0’).

Zij koos voor een andere aanpak. “Ik wilde weten: hoe gaat het nú?’ Kinderen, kleine meesters in veerkracht, passen zich snel aan, ondervond ze. “Ze ervaren de wereld anders dan volwassenen: ze zijn bezig met sprookjes, met surreële dingen, zoals niet op de lijntjes lopen. Dat is in het kamp niet anders: hun fantasieën en verhaaltjes over geesten, djinns, en hun eigen leven lopen door elkaar.”

Over een periode van drie jaar ging Van Campen tien keer naar Zaatari en volgde onder meer een puberend meisje met een haan als gekoesterd huisdier en vertrouweling en een jongetje dat snoepjes verkoopt en last heeft van neusbloedingen.

De kinderen groeien onder lastige omstandigheden op, maar in sommige opzichten gaat het best goed met ze. Was dat uw bevinding, tijdens het filmen?

“Ja, voor sommige kinderen gaat er een wereld open. Maryam bijvoorbeeld: zij komt uit een klein dorpje en een heel conservatief milieu. In het kamp ontdekt ze theater en acteren, Engels, ze volgt allerlei cursussen. In sommige opzichten heeft de verhuizing haar blik verruimd, denk ik. Dat wilde ik ook laten zien.”

Toch krijg je het gevoel dat verveling een grote rol speelt in het kampleven. Klopt dat?

“Zeker, hoewel dat in dit kamp een minder groot probleem is dan bijvoorbeeld in Nederlandse azc’s. De oprichters van Zaatari hebben veel initiatief overgelaten aan de bewoners. Zo is er een winkelstraat ontstaan die wel de Champs-Élysées wordt genoemd. Er is 24 uur per dag elektriciteit en er zijn goede faciliteiten zoals scholen en ziekenhuizen. Ik was onder de indruk van de goede en vriendelijke artsen in het ziekenhuis waar Ferras z’n neusbloedingen laat onderzoeken.”

Met de hulp van een bekwame vertaalster, die volgens Van Campen goed aanvoelde welke vragen je wel en beter niet kunt stellen, bouwde zij warme banden op met de gefilmde kinderen en hun families. “Zij vonden het heel gezellig als we weer langskwamen want ja, wij doorbraken de sleur. Er zijn veel grote gezinnen zonder vaders, die in Syrië zijn gebleven. Ik kreeg veel bewondering voor de moeders. Je moet het maar doen: koken, wassen, opvoeden in geïmproviseerde huisjes. Ik heb vaak gedacht: hoe zou ik het doen? En ontzettend gastvrij: soms waren de draaidagen logistiek ingewikkeld, omdat iedereen wilde dat we bij ze kwamen eten, haha.”

U heeft de kinderen een tijdje gevolgd, nu wilt u vast weten hoe het verder met ze gaat?

“Ja! De laatste keer afscheid nemen vond ik moeilijk. Ik zoek naar manieren om contact met ze te houden. Ik denk bijvoorbeeld aan een korte fictiefilm rond Fatma, het meisje met de haan. En het meisje in de roze jurk, dat als een soort muze steeds verschijnt, was de eerste keer dat we haar zagen óns aan het filmen. Ze wil cameravrouw worden. Ik heb haar een oude camera gegeven. Wat zou het leuk zijn als ze daar iets mee gaat doen.”

Lees hier een recensie over 'Zaatari Djinn'. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden