Ook in Duitsland slaat 'lone wolf' toe

aanslag | De geheime dienst had geen aanwijzingen dat de 17-jarige dader geradicaliseerd was. De dood van een vriend zou de aanleiding zijn. De aanval voedt de kritiek op Merkels opendeurenbeleid.

Een treincoupé met overal bloed, doekjes en in een hoek een gouden isolatiedeken. Het is dinsdag het beklemmende beeld van een aanslag in een Zuid-Duitse trein die werd gepleegd door een 17-jarige Afghaan, die met een bijl en een mes vier mensen zwaar verwondde. Twee van hen verkeren nog in acuut levensgevaar. De dader, die 'Allahu Akbar' (God is groot) riep tijdens de aanval, werd later doodgeschoten.

Nog niet eerder werd Duitsland opgeschrikt door een aanval van een islamitische 'lone wolf', een geradicaliseerde vluchteling. Grote aanslagen als vorige week in Frankrijk of eerder in Brussel zijn het land tot nu toe bespaard gebleven. En niet eerder eiste Islamitische Staat een aanslag op Duits grondgebied op, zoals gisteren gebeurde op eenzelfde manier als na 'Nice' - via persbureau Amaq. Dat aan IS gelieerde bureau verspreidde later ook een video waarin de vermoedelijke dader een zelfmoordaanslag aankondigde en trouw zwoer aan IS.

undefined

Opendeurenbeleid

Dit betekent niet dat het voor de Duitsers uit het niets komt. Inlichtingendiensten hebben sinds 2001 al twaalf terroristische aanslagen verijdeld. Bovendien dreigde IS in propaganda de laatste maanden steeds vaker met aanslagen in Duitsland. Nadat het land vorig jaar meer dan 1 miljoen vluchtelingen verwelkomde, waarvan 60.000 onbegeleide minderjarigen, waarschuwden politici van onder meer anti-migratiepartij AfD steeds voor mogelijke aanslagen.

Het opendeurenbeleid van bondskanselier Angela Merkel is het laatste jaar fel bekritiseerd, zeker na de massale aanrandingen in Keulen tijdens de jaarwisseling. Deze aanval voedt die kritiek. "Wie halen we binnen? Daar hebben we geen controle over. Dat baart me meer zorgen dan het aantal vluchtelingen dat binnenkomt", zei haar partijgenoot Wolfgang Bosbach gisteren op Duitse tv.

De bondskanselier reageerde niet op de gebeurtenissen - zoals ze dat vaker nalaat bij politiek gevoelige kwesties. Haar vluchtelingcoördinator en minister Peter Altmaier sprak over 'iets verschrikkelijks, een tragisch ongeluk en een daad van geweld'. Het woord 'terreur' gebruikte hij niet.

Aanwijzingen dat de 17-jarige Afghaan geradicaliseerd was, hadden politie en de geheime dienst niet. Volgens de Beierse minister van binnenlandse zaken Joachim Hermann heeft de jongen "zichzelf in korte tijd geradicaliseerd". Justitie en recherche denken dat de dood van een vriend in Afghanistan, waarvan hij zaterdag hoorde, mogelijk de aanleiding was voor die radicalisering.

In de twee dagen erna was de jongen, van wie de identiteit nog niet bekend is gemaakt, veel aan het telefoneren, volgens zijn gastgezin. Op zijn kamer werd dinsdag in een kladblok bovendien een getekende IS-vlag gevonden, plus passages in het Pashtu - een van de talen van Afghanistan - die een afscheidsbrief lijken te zijn. "En bid nu voor mij dat ik me op deze ongelovigen kan wreken en bid voor mij dat ik in de hemel kom", zou hij hebben geschreven.

undefined

Verraste gastouders

Ook voor zijn gastouders uit het Noord-Beierse Ochsenfurt, waar de jongen de laatste twee weken doorbracht, kwam de aanslag als een verrassing. Zij noemden hem een rustige jongen. Hij vertelde hen maandagavond dat hij een stukje ging fietsen.

Maar in plaats daarvan nam de Afghaan een regionale trein. Volgens openbaar aanklagers van het nabijgelegen Würzburg liep hij in de trein eerst een bekende tegen het lijf uit het opvangcentrum waarin hij tot enkele weken geleden zat. Vervolgens ging hij naar een andere wagon, waar hij plotseling met een bijl begon in te hakken op vier gezinsleden uit Hongkong die op reis waren in Duitsland.

Nadat een medereiziger aan de noodrem had getrokken, vluchtte de dader de trein uit. Daar maakte hij zijn volgende slachtoffer: een Duitse vrouw die met een vriendin haar hond uitliet. "Ik maak je af, teef!" zou hij daarbij volgens justitie hebben geroepen.

Twee agenten van een speciale eenheid die toevallig in de buurt waren in verband met een drugsonderzoek, vonden hem in een veld. Toen hij hen probeerde aan te vallen, schoten ze hem dood.

undefined

oud-minister Groenen veroorzaakt ophef op twitter na aanslag

De Duitse politica Renate Künast veroorzaakte maandagavond met een tweet veel commotie in Duitsland. Op Twitter vroeg de oud-minister van de Groenen zich af waarom de dader werd doodgeschoten. "Tragisch en we hopen het beste voor de gewonden. Maar waarom kon de dader niet zo worden neergeschoten dat hij aanvalsonbekwaam werd???? Vragen", zo luidde haar tweet. Op het sociale medium werd verhit gereageerd.

De 60-jarige Künast, die van 2001 tot 2005 minister was in de regering-Schröder, zou het opnemen voor de dader en niet voor de slachtoffers. "Een bloedbad in Duitsland en dit is de eerste vraag die u stelt?"

Ook de lokale politie reageerde. "Een tweet met '????' is op dit moment niet gerechtvaardigd."

Minister van binnenlandse zaken Joachim Hermann verdedigde het optreden van de politie. Twee agenten die op zoek waren naar de 17-jarige Afghaan werden door hem verrast toen hij ineens met een bijl op hen afkwam.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden