Ook ik ben gevoelig voor die suggestieve flauwekul

We klagen wel over de Europese Unie, de banken, de slechte zomer, onze falende voetballers en onze vallende wielrenners, maar er zijn ook leuke dingen, homeopathie bijvoorbeeld.

Er wordt erg geleden in homeopathische kring onder de nuchtere eis dat op de etiketten voor de flesjes waarin onwerkzaam water zit niet vermeld mag worden dat er werkzaam water in zit. Ik zag op het journaal hoe goudsbloemen geoogst werden. De man die de bloemen in een emmer verzamelde riep dat het te maken extract erg goed helpt tegen kleine brandwondjes. Vervolgens kwam Bernhard Mauritz aan het woord namens de Vereniging voor Homeopathie. Hij verklaarde in alle ernst: "Voor homeopathische geneesmiddelen gelden homeopathische wetten en daar worden ze ook op beoordeeld". Wij kregen niet te horen wat deze wetten zijn en of er binnen die wetten een antwoord bestaat op de boerenlullenvraag: werkt het nou of werkt het niet?

Ook de consument kwam aan het woord. Een mevrouw zei: "Dit (ze bedoelde het bloemenextract - bk) komt uit onze eigen omgeving en wat je uit je eigen omgeving neemt is veel beter voor je". Ja, Q-koorts komt ook uit je eigen omgeving.

Wat ik zo komisch vind is de sombere ernst waarmee zo'n Bernhard Mauritz in steriele kleding, tegen de achtergrond van een machine die flesjes aan het vullen is met volstrekt onschuldig water, zijn geestelijke kwetsing op welhaast plechtige wijze tentoonspreidt. Want dat is het vreemde aan de homeopathische bevlogenheid; men is geestelijk verwond als iemand zegt dat het aantoonbaar onzin is.

Asha ten Broeke verwelkomde in haar column van afgelopen maandag het nieuws dat fabrikanten niet langer mogen liegen op de etiketten van homeopathische middelen. Op dinsdag schreef een mevrouw uit Haarlem dat ze 'flabbergasted' was over de beweringen van Ten Broeke: "Dat uitgerekend een krant als Trouw, die religie en spiritualiteit hoog in het vaandel heeft staan met als grondslag thema's die niet wetenschappelijk te bewijzen zijn, een dergelijk dommig, kortzichtig en valsig stukje publiceert". Ten Broeke staat kennelijk op een zenuw.

Een dergelijke verontwaardigde toon is tijdens een debat over het effect van geneesmiddelen ook binnen de reguliere geneeskunde heel wel denkbaar, maar wij huldigen daar wel één gemeenschappelijke arbiter: de feiten. Het amusante aan homeopathie is dat de aanhangers zich steevast in de verkeerde arena begeven, die van de wetenschappelijke bewijsvoering, waar ze moeiteloos verscheurd worden. In Trouw van donderdag stond een fraai voorbeeld. Aan het woord is Huib van den Doel: "Als men in de bereiding van homeopathische geneesmiddelen bepaalde kleine hoeveelheden 'potentieert', dat wil zeggen ritmisch in verband brengt met de omgeving (een suiker, alcohol of water), dan neemt die omgeving de eigenschappen van de gepotentieerde stof over, zoals een negatief afdruk ... Het is nog maar een kleine weg te gaan, te bewijzen hoe dat allemaal kan."

Heerlijk proza, waarachter ik de onmiskenbare grijns van Elsschots Boorman zie opdoemen, vooral die kleine weg naar het bewijs (dat echter volgens de heer Mauritz nou juist niét in het verschiet ligt).

Niet in de wetenschap dus, maar waar horen ze dan wel thuis? Ze zitten in de magische hoek, voelen zich daar echter niet wel bij (want ze zijn niet helemaal gek) en wagen zich vervolgens in de richting van de wetenschappelijke geneeskunde met flesjes, etiketten, ziektes, steriele kledij, cursussen, certificaten, handboeken et cetera, maar wie de moeite neemt om hen in de wetenschappelijke arena te fouilleren, ontdekt dat ze niets maar dan ook helemaal niets meer bij zich hebben dan suggestieve flauwekul.

Ik ben zelf overigens ook gevoelig voor die suggestieve flauwekul, de magische kant. Ik slik omeprazol, tegen zuurbranden, familiekwaaltje. Het waren aanvankelijk wit-roze capsules en die kwamen in een elegant wit plastic flesje, dat ik mooi van vorm vond, beetje klassiek amforisch zeg maar. Dat flesje werd vervangen door een ander zeer lelijk, kaarsrecht, oersaai en harteloos eigentijds flesje zonder enige uitstraling. Een strikt functionele buis, meer niet. Nog erger is de kleur van de nieuwe capsules: blauw-wit, harde kleuren, krijg je maagzuur van, ik zweer het u. Terwijl die oude capsules - het romige wit, het zachte roze - alleen al door hun aanblik een verzachtend effect hadden op mijn maag. Vervolgens werd die lelijke buis ook weer weggedaan en nu krijg ik die blauw-witte engerds in zilverkleurige doordrukstrips. Wat te doen? Want ik wil mijn amfoortje niet kwijt. Ik heb er iets op gevonden: ik druk die nieuwe capsules allemaal uit de strips en doe ze in mijn oude vertrouwde flesje met als resultaat: geen last van maagzuur. Onderzoek zal uitwijzen dat ik ook geen last van maagzuur heb als de omeprazol stiekem in mijn ontbijt wordt verwerkt en alle flesjes en capsules van mij worden afgenomen. Maar ik hecht aan dat ouwe flesje.

Homeopathie is wetenschappelijk gesproken onzin, maar ons geestelijk leven is slechts bij vlagen wetenschappelijk. Naast biochemie willen we ook een amfoortje en bij kleine brandwondjes kun je het daar gewoon bij laten. Voor het echte werk, ernstige ziekte, zou ik homeopathie mijden als de pest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden