'Ook een SAS-militair heeft recht op leven'

null Beeld epa
Beeld epa

'Wie durft, wint', luidt het motto van de SAS, het elitekorps van het Britse leger. Maar de spreuk gaat niet altijd op. Deze week overleed de derde SAS-kandidaat in een halve maand tijd. Een loodzware toelatingstraining was de oorzaak. In extreme hitte gingen de slachtoffers tot het uiterste om de strenge selectie voor de SAS te doorstaan.

Sander Becker

Het moet een dramatische tocht zijn geweest, de 13de juli op de Pen y Fan, de hoogste berg (886 meter) in het ruige Zuid-Engelse heuvellandschap Brecon Beacons. Met 29,5 graden Celsius is die dag de heetste van het jaar. Dertig militairen moeten met zware bepakking en een machinegeweer de berg over, en weer terug: 64 kilometer, in een race tegen de klok. De helse tocht geldt als beruchte vuurproef voor wannabe-SAS'ers.

Het elitekorps SAS (Special Air Service) heeft in Groot-Brittannië een enorme status. Op tv zijn er populaire series over. En een paar jaar geleden zond de BBC een show uit met de titel 'SAS: Are you tough enough?'. Daarin onderging het publiek dezelfde strenge fysieke selectie als soldaten.

Halverwege de tocht van 13 juli gaat het mis. Zes mannen zakken ineen, en drie zullen er overlijden. De eerste, de 24-jarige soldaat-korporaal Craig Roberts, sterft ter plekke. De tweede, de 31-jarige Edward Maher, bezwijkt dezelfde dag in het ziekenhuis. De derde, korporaal James Dunsby (31), overleed afgelopen dinsdag, nadat hij weken in kritieke toestand in het ziekenhuis heeft gelegen.

Volgens ooggetuigen liepen de militairen tijdens de tocht ontredderd rond en smeekten ze om water. Dat wijst erop dat ze aan uitdroging en oververhitting zijn bezweken.

'De staat heeft de plicht hun leven te beschermen'
Toch is de officiële doodsoorzaak nog niet vastgesteld. Er lopen nog diverse onderzoeken - onder meer van de plaatselijke lijkschouwer. Die heeft al krachtig stelling genomen door op te merken dat ook soldaten 'recht op leven' hebben, en dat de staat de plicht heeft om dat leven te beschermen. Hierin klinkt de kritiek door dat de legerleiding fout zat en dat ze de soldaten onder de gegeven omstandigheden nooit zo'n zware opdracht had mogen geven. Ook de politie en het leger zijn een onderzoek begonnen.

De snikhete trektocht was niet de eerste training die dit jaar fout afliep in de heuvels van de Brecon Beacons, een veelgebruikt militair oefenterrein. Eind januari overleed al kapitein Rob Carnegie, tijdens een extreem ijzige tocht. Ook Carnegie wilde zich koste wat kost bewijzen om bij de SAS-elite te mogen horen.

'Nutteloos, roekeloos en onverantwoord'
De slachtoffers van afgelopen maand - sommigen gepokt en gemazeld in Afghanistan en Irak - hadden net een SAS-training van vier weken achter de rug waarin ze hadden geleerd hoe ze onder barre omstandigheden moesten overleven. De trektocht was het sluitstuk, bedoeld om het geleerde in praktijk te brengen. Maar ondanks de instructies hebben de soldaten waarschijnlijk de zon onderschat en te weinig water meegenomen.

Van degenen die aan SAS-selectietrainingen meedoen, mag er gemiddeld slechts één op de tien tot het korps toetreden. Dat maakt een fanatisme los waarbij soldaten lichamelijke noodsignalen te lang negeren, ook al zijn ze gewaarschuwd. Maar er dringt zich ook een fundamentele vraag op naar de noodzaak van dit soort riskante oefeningen. In het medische vakblad The Lancet noemt een arts elke training waarbij soldaten oververhit kunnen raken, 'nutteloos, roekeloos en onverantwoord'.

Met 'SAS Survival-handboek' kan je weinig gebeuren
Zou nog iemand het 'SAS Survivalhandboek' willen kopen? Nu er dit jaar al vier doden zijn gevallen tijdens toelatingstrainingen voor de SAS, het elitekorps van het Britse leger, krijgt de titel van het boek een pijnlijk ironische lading. Kennelijk weten ze bij de SAS niet eens hoe je een trektocht door de Zuid-Engelse heuvels overleeft. Toch wordt de gids op internet nog altijd aangeprezen als de meest verkochte en meest complete gids voor avonturiers, en als 'een must voor iedere reiziger die niet voor onvoorziene situaties wil komen te staan'.

De Britse beroepsmilitair John Wiseman stelde het boek in 1986 samen. Na 23 jaar, in 2009, verscheen een totaal vernieuwde editie, die ook in het Nederlands verkrijgbaar is. De gids bevat elf hoofdstukken vol survivaltips.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden